AK 3 SENN 3
ELMIR,
TARTIF
TARTIF
Bondie, ki gran, ki bon, beni ou pou
toultan
Gard ou lame-lipie ek ou nam anbonsan,
Beni sak segonn
ou lavi otan ki mwa,
Senp serviter Bondie swete par mo
lafwa.
ELMIR
Mo dir ou gran mersi ki ou pans mo dibien,
Nou
asiz lor sofa, koumsa nou pou dan bien.
TARTIF
Ou bien? Ou
santi ou finn enpe degaze?
ELMIR
Mo bien aster, sa lafiev
la finn bien pase.
TARTIF
Kot lapriyer enn ti dimoun kouma
Tartif
Kapav fer enn mirak, tir ou vit-vit dan grif?
Me Bondie
li kone ki dan mo lapriyer
Mo ti zis pe dimann Bondie donn ou
boner.
ELMIR
Ou pa ti bizen gagn otan lapenn
Misie.
TARTIF
Madam kan ou malad mo leker pa bate,
Pou
fer ou geri net mo donn ou mo lavi.
ELMIR
Ou zenerozite pli
gran ki lenfini,
Mo bien rekonesan pou tou ou bann
zefor.
TARTIF
Mo pa finn fer ase, ou merit plis
ankor.
ELMIR
Ena enn ti sekre mo'le diskit ar ou.
Isi
kapav koze personn pa pe pionn nou.
TARTIF
Mersi Bondie, mo
lapriyer finn ekzose,
Madam zis mwa ek ou isi fer mwa
ere.
Toulezour mo dimann Bondie met nou ansam,
Ziska ler mo
dezir finn anpandan, Madam.
ELMIR
Seki mo'le Misie se ki ou
dir mwa tou,
Ou ouver ou leker, fale nanye pa flou.
TARTIF
Tou
seki mwa mo'le, samem mo sel sousi,
Se fer ou dekouver mo profon
san verni,
E dir ou senserman ki ler mo ankoler
Kan enn filwar
roder fer letour ou parter
Se pa parski ena dan mo leker laenn,
Me
parski mo tro feb pou kontrol mo lavenn
Ki sarye
santiman...
ELMIR
...Pa bizen trakase
Mo kone ki ou rod
fer tou pou mo lape.
TARTIF (trap lame Elmir)
Madam
mo santiman telman-telman pwisan...
ELMIR
Aah! Ou fer mwa
dimal...
TARTIF
...Mo disan tro kontan,
Mo pa ti'le fer
sa, mo leker fer erer,
Prefer mor ki bles ou...
(Li poz so
lame lor zenou Elmir)
ELMIR
...Ki ou lame pe
fer?
TARTIF
Mo pe tat-tat ou lenz, latwal la bien
zoli.
ELMIR
Misie Tartif ase, mo gagn gidi-gidi.
(Li
avanse, Tartif re-koste ar li)
TARTIF
Sennyer! Sa
dantel la finn fer par enn artis!
Ou kone mo bizen felisit ou
modis;
Zame, zame mo'nn zwenn enn lenz osi bien koud.
ELMIR
Wi
dakor. Nou ena enn problem, pou rezoud.
Mo tann dir mo mari finn
bliye so promes;
Li 'le ou vinn so zann. Vremem sa, ousa
zes?
TARTIF
Wey, li finn dir mwa sa me mo dir ou
fran-fran
Pa dan sa maryaz la mo pou gagn kontantman;
Ena enn
lot lasours bien pli fre, bien pli kler
Ki pou bengn mo leker ar
boner milener.
ELMIR
Mo kone ou pa kwar dan plezir
materyel.
TARTIF
Ou kwar ki mo leker li fonn kouma
disel.
ELMIR
Mwa mo kwar ou dezir se al dan paradi
Ou pa
mem reflesi lor plezir santi pi.
TARTIF
Mo lafwa, mo lamour
pou lavi eternel
Pa finn touf mo lamour pou lavi tanporel;
Li
mo devwar kretien admir travay Bondie
Ki finn kre labote pou mwa
mo apresie.
Bote divinn madam, sa li prezan partou,
Pou exprim
so grander Bondie finn swazir ou,
Li finn fer ou figir enn veritab
mervey
Ki kares nou lizie, anpes nou gagn somey
E sak fwa mo
get ou, ou bote, ou mannyer
Mo forse rekonet grander ou kreater
E
lerla enn laflam ranpli mwa ar lamour
Pou so pli gran sedev,
portre so prop lizour.
Dan koumansman mo ti bien per ki mo
laflam
Ti enn lak nam aswar pou fini mwa kram-kram;
Mo ti mem
deside pou evit ou lizie
Tansion nou relasion fer mwa perdi
sime;
Ler mo'nn realize mo pasion pa malang,
Zoli-zoli madam,
mo peyna pou ser sang.
Wi, mo lamour pou ou li pa andeor kad,
Ayo,
mo sipliy ou pa donn mwa enn dous frwad.
Pa kwar ki mo toupe depas
lodas Madam,
La, divan ou lipie les mo depoz mo nam.
Mo
lesperans, lape moral dan ou lame
Me mo pa rod kiksoz ki mo pa
merite.
Oumem mo lespwar, mo dibien, mo nirvana;
Tou depann lor
zis ou: swa soufrans, swa lazwa.
Ou tousel, peyna lot, par enn
senp desizion
Kapav fer mwa enn prens ousa lerwa boufon.
ELMIR
Ou
deklarasion la li bien-bien deplase,
Vreman ou finn sok mwa ar sa
mannyer koze.
Mo kwar ou bien bizen disiplinn ou lespri,
Servi
ou rezonnman pou konbat ou anvi.
Enn dimoun relizie ar ou
repitasion...
TARTIF
Mo kapav relizie sa pa vedir mo'enn
gon;
E kan mo lizie zwenn don Bondie finn donn ou
Mo leker
amoure fer mwa kouma enn fou.
Mo kone mo mannyer pe paret
bien-bien drol
Me Madam konpran mwa mo pa enn zom mol-mol;
Si
vremem ou soke par dife mo lamour
Prensipal responsab se bote ou
kontour.
Depi ki mo finn trouv ou bote sir-imen
Ou finn vinn
sel gardien pou sirvey mo desten;
Kan mo get ou lizie mo tann
lavwa Bondie,
E lerla, pa koze, mo rezistans fane.
Sey tini
mem, fer lapriyer e gard karem,
Ayaya, mo lespri, mo leker rod
oumem.
Mo regar, mo soupir mil fwa avoy mesaz
Me zordi, oblize,
bizen servi langaz.
Si ou'le konsider mo dilem ar bonker
Mem si
mo enn dimoun peyna okenn valer,
Si ou fer sarite vinn konsol mo
lapenn,
Trap lame enn pov jab ki'nn perdi dan laplenn;
Osi
lontan mo viv, O prenses adorab,
Mo pou vener ou mem fason
enkonparab.
Pa traka, mo pou vey ou bon repitasion,
Peyna pou
per ditou, mo pou defann ou nom.
Mwa mo pa kouma sa bann galan
polipot
Ki fer vantar deor, blag partou zot lakot,
Kontan koze
for-for, rakont zot lavantir,
San pider donn detay lor sak fam zot
trayir,
Zot pa konn gard sekre, zot peyna modesti
Zot sali plas
sakre kot finn met sanbrani.
Me dimoun kouma mwa zame nou larg
koze,
Kapav fer nou konfians zame nou kas lakle.
Akoz nou konn
gard nou repitasion entak
Ou kapav bous lizie, nou gard tou dan
nou sak,
Ar dimoun kouma nou kan ou donn ou lamour
Ou kapav
zwir san per tou plezir, toulezour.
ELMIR
Mo pe bien ekout
ou e ou langaz bien for
Pa pas par kat sime pou fer mo nam sanz
bor.
Eski ou pa panse ki mo kapav anvi
La, al parl mo mari,
rakont li tou kri-kri?
E ler li dekouver ou lamour klandesten
Ou
pa per enn sel kou ou perdi so soutien?
TARTIF
Mo bien kone
Madam ki ou leker tro bon,
Ki ou pou konpran mwa si mo andeor
ton,
Ki ou pou pardonn mwa si mo bann febles zom
Sarye mwa dan
siklonn ki fer mwa vinn kokom.
Mo sir ou bien konsian ki ou lekor
sexi
Ouver lizie aveg, fer misioner febli.
ELMIR
Mo
sipoze tou fam pa pou fer kouma mwa;
Mo pa pou kas lake, fer
letalaz ar sa.
Mo pa pou al rakont tousa ar mo mari;
Me
anretour mo'le ki ou pey enn zis pri :
Ou ed nou, pa fer fos, pou
selebre maryaz
Valer ek Mariyann san okenn kafouyaz;
E
anplis par oumem ou abandonn pouvwar
Ki permet ou koken bann
zanfan la zot par.
E...
AK
3 SENN 4
DAMIS,
ELMIR, TARTIF
DAMIS
(Li sorti dan bife kot li ti pe
kasiet)
Pa fer sa Mama, bizen fann koze la.
Kot mo ti pe
kasiet mo'nn tann li pe waya.
Mo sir lame Bondie ki'nn amenn mwa
isi
Pou may anplen enn tret ki rod rwinn mo lavi
Pou kapav pini
li, fer li regret so sor,
Eklat so ensolans, fou ipokrit deor,
Fer
mo papa trouve kisannla pe koz vre,
Kisannla vre verminn ki pe
tronp lamitie.
ELMIR
Non Damis! Nek bizen ki li sanz so
mannnyer
Pou merit mo pardon. Sa mo parol-doner!
Mo finn donn
mo parol, pa fer mwa perdi pwen.
Sa napa mo mannyer kriy-kriye dan
tou kwen:
Sa kalte betiz la fer bon fam gagn riye,
Nek al ponn
dan zorey so mari, sa zame.
DAMIS
Oumem kone kifer ou'le
fini sa la,
Me mwa mo pa dakor les li sap dan langka.
Donn li
sime sorti se enn bel kouyonad;
So ensolans, so vantardiz, so
maskarad
Finn kas-kas mo konte depi tro-tro lontan,
Vir nou
ambalao, tir nou dan nou bontan.
Sa salo la finn manz latet mo
papa net,
Anpes Valer ek mwa marye ar nou diset.
Mo
bizen fer papa dekouver sef froder
E Bondie finn donn mwa solision
neseser.
Mo remersie lesiel ki finn donn mwa porte,
Mo pa kapav
kile, les enn gran sans sape.
Bondie pou pini mwa si mo pa konn
servi
Zouti ki li finn met dan mo lame
zordi.
ELMIR
Damis...
DAMIS
Pa anpes mwa! Mo finn
chom so likou.
Ayo mama! Aster mo fons dernie koulou.
Ou perdi
ou letan si ou sey anpes mwa
Ennjoy zwisans dan vanzans kont sa
lera la.
San perdi mo letan, mo demar mo masinn;
Koze ki long,
get kisannla pe swiv lalinn.
AK 3 SENN 5
ORGON,
DAMIS, TARTIF, ELMIR
DAMIS
Ou vinn obon moman pou
apresie ansam
Enn niouz ankor so-so ki pou koup ou lazam.
Ala
bel rekonpans pou tou ou zantiyes,
Misie la so kado depas pri ou
tandres.
So lamitie profon fek mont alasirfas,
So pli tipti
gate se plonz ou dan melas;
Fek-fek la mo'nn may li pe pous bor ar
Mama,
Li'nn fer li bann avans ki kapav viol lafwa.
Mama enn
dimoun dous e parski li tro bon
Li ti'le atoupri evit enn
tourbiyon.
Me mwa mo pa kapav toler so malpropte,
Si mo pa
rakont tou mo pou fer enn pese.
ELMIR
Wi, mo finn toultan
kwar pa kapav les palab
Fatig latet enn zom, sa li pa rezonab,
Fam
onet pa vedir ponn tou dan so zorey.
Li bizen konn anpes niaz nwar
bar so soley.
Toultan mo finn kwar sa; ou'nn mal fer
raporte
Damis, ou ti bizen pran kont mo prop lide.
AK 3 SENN 6
ORGON,
DAMIS, TARTIF
ORGON
Ayo Bondie, pa vre! Mo pa kwar zot
zistwar.
TARTIF
Kwar zot mo frer, kwar zot. Mo move, mo
gran-nwar,
Mo nam plen ar pese, mo nek fer dominer,
Momem pli
gran salo ki finn ne lor later,
Sak segonn mo vomi pouritir lor
lesiel,
Mo lavi li enn ta malpropte kriminel;
Bondie finn
deside aster pou pini mwa,
Akoz sa li'nn avoy enn siklonn
sannfwala.
Akize, akize kantite zot anvi
Mo pa pou defann mwa,
mo merit zot mepri.
Kwar tou seki zot dir, gonfle net ou
laraz,
Kouma enn kriminel pous mwa dan ou lakaz.
Mo merit plis
ki sa, pa fer mwa regrete,
Mo pa'nn ase soufer pou lav tou mo
pese.
ORGON (ar so garson)
Move verminn, to gagn
toupe fann bann rimer,
Envant mansonz pou asasinn so
karakter?
DAMIS
Ki ou pe dir? Ou kwar parol enn sal
desbinn,
Enn fos temwen...
ORGON
...Ferm to lagel,
moutouk latrinn!
TARTIF
Les li koze, pa akiz li
bonavini,
Kikfwa li pli meyer met ou konfians dan li.
Kikfwa li
pe koz vre, kifer ou pran mo par?
Kot ou kapav kone komie mo leker
nwar?
Napa get laparans ki anbet ou lizie,
Mo kapav paret bon
me kot ou pou kone.
Ayo, mo frer! Laparans enn zarm jabolik
Mo
bien sagren dir ou, mo plis ki satanik.
Partou dimoun pe dir ki
kantite mo prop
Me mwa mo bien kone momem pli gran malprop.
(koz
ar Damis)
Wi, mo garson, pa per : maltret mwa, apel
mwa
Froder, vanpir, taker, kriminel, bachara;
Tou bann mo pli
vilger ki fer zorey korde;
Mo pa pou rezenbe, mo zis pou
aksepte.
Mo met mwa azenou pou soufer penitans
Neseser pou mo
lav enn lavi repignans.
ORGON (ar Tartif)
Non mo
frer pa fer sa!...
(ar so garson)
...To leker pa
fermal
Verminn?...
DAMIS
Ou pou les li fer ankor
bakanal...
ORGON
Choup-chap voryen!...
(ar
Tartif)
...Mo frer pa ankoler, dibout.
(ar so
garson)
Bandi!...
DAMIS
...Get sa...
ORGON
...Shut
up!...
DAMIS
...Ki arive? Ferfout!
ORGON
To ouver
to labous, mo grenn tou to ledan.
TARTIF
Zezi Mizerikord!
Mo frer, gard ou bonsan.
Preferab mo soufer tou martir lor
later
Ki sa pov garson la gagn pli tipti douler.
ORGON (ar
so garson)
Nimakaram!...
TARTIF
...Ayo! Silefo
azenou
Mo dimann so pardon...
ORGON (ar Tartif)
...
Pa ditou! Pa ditou!...
(ar so garson)
Hen! Get kouma li
bon.
DAMIS
...Ben...
ORGON
...Trankil!...
DAMIS
...Be...
ORGON
...Trankil!
To
kwar mo pa kone kifer to vers dilwil?
Zot tou zot ayir li; li kler
dan mo lespri
Ki fam, zanfan, servant zot tou pe modi li.
San
pider zot servi tou kalte trikmandaz
Pou mo fou li deor depi dan
mo lakaz.
Me plis zot pou seye pou met biz-biz ant nou
Plis
mo pou fit mo lapeti pou mo gourou.
E vit-vit mo pou fer li marye
mo tifi
Pou fer zot tou bien vwar. Se mwa ki sef isi!
DAMIS
Ou
pa kapav obliz nou tou manz sa boul la.
ORGON
Wi saytann,
zordi mem! Mo fer zot tou manga.
Mo tousel kont zot tou; met bien
dan zot latet
Zot tou dwa mwa respe, se mwa ki tini fwet.
Mentnan
sel solision, toutswit vilen koson
To tom lor so lipie, to dimann
li pardon.
DAMIS
Mwa? Nowe! Dimann pardon Tartif, Sef
Froder?
ORGON
To rezenbe salte! E lorla to vilger!
Kot
mo baton vouzot?
(ar Tartif)
Larg mwa, pa tini mwa.
(ar
so garson)
Sorti dan mo lakaz, mo pa'le trouv twa la.
E
zame, to tann dir, pa fou lipie isi.
DAMIS
Wi mo pou ale,
me...
ORGON
...Peyna me, vit sorti!
Tann mwa, voryen,
tande : zero dan lapartaz,
Mo gran malediksion samem to leritaz.
AK
3 SENN 7
ORGON,
TARTIF
ORGON
Sa kalte betiz lor enn dimoun
relizie!
TARTIF
Bondie! Pardonn li tou soufrans ki li'nn
koze!
(ar Orgon)
Ayo mama ed mwa! Mo leker pe
soufer
Akoz zot met dibri ant mwa ek mo prop
frer...
ORGON
Gete!
TARTIF
Ler mo panse ki dimoun
leker sal
Pe fer mo nam soufer martir kouma leral...
Mo gagn
gran maloker... Mo lagorz amare...
Mo pa kapav koze... Prefer mor!
Ki reste?
ORGON
(Li plore, galoup ver laport kot so
garson ti sorti)
Sovaz! Mo sagren mo pa finn kas to lagel,
Ar
detrwa bon koutpie, mo fou twa dan poubel.
Aret sagren, O frer, pa
bizen ankoler.
TARTIF
Pa kapav kontinie, ladan ena
maler.
Get kantite problem ki finn ne akoz mwa,
Les mo ale mo
frer pou fini ar tousa.
ORGON
Pa ditou, pa
ditou!...
TARTIF
...Zot laenn telman gran
Ki zot pe rod
sikann, fer ou kwar mo Satan.
ORGON
Bliye zot! Eski ou kwar
mwa mo pran zot kont?
TARTIF
Sa pa pou fini la, sak fwa zot
pou rakont
Bann zistwar kouma sa, e enn zour, ki kone,
Kikfwa,
ou bien kapav kwar ki zot pe koz vre.
ORGON
Sa,
zame!...
TARTIF
...Ekout mwa, enn fam li bien kapav
Rod
so ler pou devir so mari dan lakav.
ORGON
Ar mwa zame
...
TARTIF
...Si mo kit ou lakaz, lerla
Personn pa pou
bizen fer okenn sinema.
ORGON
Non, non, non, res isi, sinon
mwa mo fini.
TARTIF
O.K. pou ou boner mo dispoze tini.
Me,
nenport kan ou'le...
ORGON
...Shouout!...
TARTIF
...Bon,
nou sanz topik.
Dan sitiasion koumsa, mwa zame mo panik.
Loner
li bien frazil, mo lamitie senser
Obliz mwa raport ou bann niouz
ek bann erer.
Mo pou evit ou fam parski mo pa anvi...
ORGON
Non,
malgre tou palab mo'le ou frekant li.
Plis sa bannla zot bwi, plis
mwa mo gagn lagam,
E mo'le ki toultan mo fam ek ou ansam.
Mo pa
pou aret la: pou touf zot brons ar flem
Mo pou ena enn sel
eritie, zis oumem;
E la mo al direk pou donn lord mo noter
Prepar
tou dokiman, fer ou vinn legater.
Ou mo sel kamwad ferm, mo'le ou
vinn mo zann.
Fam, zanfan, paran? Chi! Pou mwa tousala rann.
Fer
mwa plezir Tartif, mo kado aksepte.
TARTIF
Seki Bondie ole
pa gagn drwa refize.
ORGON
Bon dimoun sa! Anou vit-vit sign
dokiman,
Nou fer dimoun zalou trangle ar deranzman.
KLEANT,
TARTIF
KLEANT
Koze la pi deor e kwar mwa mo dir ou
Dan
tousa ou loner pe ramas enn sal kou;
Mo ti pe bien anvi zwenn ou
isi Misie
Pou fer ou par mo lopinion, kare-kare -
Mo pa'le rant
dan tou detay sa problem la;
Mo pas lor tou, les nou get pli pir
dan tousa.
Sipozon ki vremem Damis finn bien mal fer
E ki li
net ankor zet dout lor ou grander.
Eski enn bon kretien pa pardonn
bann ofans?
Eski enn bon kretien gagn drwa al rod
vanzans?
Kimannyer ou kapav les enn zom fou deor
So prop garson
parski li finn fer ou ditor?
Les mo dir ou fran-fran partou kot
mo'nn pase
Ki so piti so gran, dimoun skandalize.
Si ou fer mwa
konfians ou pou kal-kal zot tou,
Anpes zot galoupe ziska zot rant
dan trou.
Bliye ou prop fierte, pou lamour Zezi Kri.
Amenn
lakorite ant papa ek piti.
TARTIF
Ou kone tanka mwa peyna
okenn problem,
Mo pa'nn gard dan leker mem li'nn fer mwa gagn
flem.
Mo'nn fini pas leponz, peyna okenn rankinn,
Si bizen mo
pou donn li koudme dres lalinn.
Malerezman, sa pa mars ar lalwa
Bondie,
Si li retourn isi mwa mo bizen ale.
Apre seki li'nn
fer, enn mesanste bien sal,
Pa posib viv normal san provok enn
skandal.
Bondie kone, mo sir dimoun pou fer palab,
Zot pou dir
mo kasiet kiksoz anba latab;
E parski mo koupab, sa mo sir zot pou
dir,
Mo fer sanblan mo pe pardonn enn pov martir;
Akoz mo bien
per li mo pas siro ar li,
Tini-tini so renn, pa les fann
lapipi.
KLEANT
Zoli zoli eskiz, me bann eskiz kanmem,
Ou
pe envant pretex pou kasiet vre problem.
Kifer ou ou bizen okip
zafer Bondie?
Pou pini bann koupab les limem debrouye.
Parski
Bondie ena so plan retribision;
E pou nou lor later so lalwa se
pardon.
Ou peyna pou pran kont seki dimoun zaze
Kan ou sir ou
pe viv dapre lalwa Bondie.
Zis parski bann gopia zot lespri dan
kaybo
Pa vedir ki Bondie zet nou rev dan dilo.
Non, non Misie
Tartif nou swiv bann komannman
E pa les nou lespri tas dan fos
lagreman.
TARTIF
Mo finn deza dir ou ki mo finn pardonn
li
Kouma enn bon kretien ki kwar dan Zezi Kri;
Me pa vinn
dimann mwa apre tousa ditor
Al viv ansam ar li, Bondie pa pou
dakor.
KLEANT
Eski Bondie dakor, ki ou, enn etranze,
Zis
parski enn papa ki enpe detrake
Finn fer ou legater, aksepte pran
dibien
Sa bann pov zanfan la, ou pa trouv sa malsen?
TARTIF
A
Bondie, dimoun ki konn mwa bien zame pa
Pou panse ki mwa mo rod
zwisans dan paysa.
Larises materyel pou mwa pa vo nanye,
So
zoli lanbalaz pa anbet mo lizie
E si mo'nn fors momem aksepte so
kado
Ki li finn obliz mwa pran kouma enn fardo
Se parski mo ti
per, Bondie oumem temwen,
Ki tousa lamone al dan pos bann
voryen;
Mo ti per ki mo frer so larzan al dan pos
Bann dimoun
ki ti pou servi li dan debos,
Ki pa ti pou servi li kouma mo pou
fer:
Pou mo ed mo prosen e ador Lesennyer.
KLEANT
Dousma
Misie Tartif, sa pa ou problem sa,
Sipa enn eritie gagn drwa
sesi-sela;
Les mo dir ou, pa kwar mo pe rod provok ou,
Li bizen
lib ar so larzan, mem li fer fou.
Li preferab pou ou ki li enn
bangoler
Olie ki dimoun dir ki ou enn gran voler.
Selman mo
trouv bien drol ki ou pa finn tike
Aksepte leritaz lor ledo
malere;
Zame mo ti kone ki dan Labib ena
Reset mazik pou tor
dibien mama-papa.
Pwiske ou dir koumsa ki Bondie finn defann
Ou
ek Damis abit ansam ousa sefann,
Eski li pa meyer ki ou tire
trankil,
Pou enn dimoun senser, sa li pa difisil,
Olie soufer
isi ki divan ou lizie
Enn garson kit lakaz so papa li ale?
Kwar
mwa, si ou fer sa, ou loner pou grandi
Misie...
TARTIF
Get
sa douk la! Fini trwa-zer-edmi?
Mo bizen mont lao. Ler pou mo
lapriyer!
Mo pa kapav atann, mo va zwenn ou taler.
KLEANT
Abon!
AK 4 SENN 2
ELMIR,
MARIYANN, DORINN, KLEANT
DORINN
Misie ed nou pou ed sa
tifi la,
Li pe telman plore, li fer mwa vinn gaga;
Desizion so
papa pou marye li seswar
Pou pous li, sa mo sir, dan sime
dezespwar.
Ala li pe vini. Marye pike nou tou
Servi trik ousa
misk, blok so plan move gou
Ki li pe rod enpoz lor nou tou dan
lakaz.
AK 4 SENN 3
ORGON,
ELMIR, MARIYANN, KLEANT, DORINN
ORGON
Mo kontan trouv
zot tou pou ekout mo mesaz.
(ar Mariyann)
Ou trouv sa
papie la, samem ou lavenir
E mo sir ou konpran tou seki mo pe
dir.
MARIYANN (azenou)
Onom lamour Bondie ki konn
tou mo soufrans,
Onom bann santiman ki pa rod rekonpans,
Sey
bliye enn tipe ou gran pouvwar lor mwa
E permet mo lamour pa ekout
ou lalwa;
Pa fors mwa do Papa refiz ekout ou lord,
Blam Bondie
ki finn donn mwa nesans pou pas kord.
Papa, ou ki finn met mwa isi
lor later
Pa fer mwa regrete parski mo tro soufer.
Si ou kont
mo proze, ou pa'le mo marye
Ar garson ki mwa mo finn swazir, les
tonbe;
Me lor mo de zenou mo sipliy ou Papa
Pa zet mwa dan
lebra sa gro lougarou la,
Pa obliz ou tifi pou sap dan ou
pouvwar
Ar enn leker blese servi zarm dezespwar.
ORGON
(Vinn tris - koz ar limem)
Mo bizen tini ferm, chombo mo
emosion.
MARIYANN
Mo peyna nanye kont ou santiman profon
:
Pa kasiet ou lamour, donn li tou ou dibien.
Si tousa pa ase
pran mo par san sagren;
San rankinn mo dakor ki ou pran mo
roupi
Me Papa enn sel soz, pa donn li mo lavi;
Les mo rant dan
kouvan, viv lavi san konfor
Dan sakrifis, dan penitans ziska
lamor.
ORGON
Pa fer ou zes ar mwa, pa vinn deklar
maser
Parski mo pa dakor ar pwenter ou leker.
Ale dibout!
Plis ou refiz marye ar li
Plis mo pou obliz ou fer li vinn ou
mari.
Bliye ou lamour prop, maryaz la enbarab,
Apre sa, pa
fatig mo latet ar palab.
DORINN
Be!
ORGON
Ou bous
ou labous. Ou al koz ar ou zans.
Mo defann ou, tande, dir enn sel
mo, nwizans.
KLEANT
Ou permet mwa, Orgon, donn ou enn ti
konsey...
ORGON
Mo frer, ou bann konsey regle kouma
revey,
Bien regle, bien korek, toultan mo pran zot kont,
Me
zordi aksepte mo get dan mo prop mont.
ELMIR (ar so
mari)
Seki mo pe trouve, mo pa'le kwar li vre,
Ou telman pa
trouv kler ki mo dekonserte.
Ou fer li konfians net, gob tou seki
li dir,
Pa kwar nou pou enn sou, vadire pouritir.
ORGON
Zot
pa pou anbet mwa, mo'nn konpran zot grimas :
Ou pran par mo
garson, rod kasiet so vre fas,
Rod touf so kalomni kont enn pov
malere,
Ou lafeksion Madam pe bous ou de lizie.
Gete! Si tousa
vre, ou ti pou kalm koumsa?
Ou ti pou boulverse. Pa kwar mo enn
gopia!
ELMIR
Ou kwar sak fwa enn zom rod pous bor ar ou
fam
Bizen apel rayot, bat tanbour, fer tam-tam?
Ou pa kwar mo
kapav tini sek so lelan
Par mannyer mo get li, ousa fou li
anplan.
Bann parol deplase fer mwa plito riye,
Pa kont lor mwa
pou fer bel tapaz pou nanye.
Ar douser ki mo met bann froder dan
zot plas,
Mwa mo pa kouma tou sa bann sent san kilas
Ki grife,
ki morde pou defann zot loner
Pou enn wi, pou enn non rey figir
zot pwenter.
A Bondie protez mwa kont sa kalite sazes!
Pou viv
prop e onet pa bizen vinn diables.
Kan mo nek fou li sek lor vites
li konpran,
Peyna fason pli for pou kas net so lelan.
ORGON
Mo'nn
fini deside, mo pa pou sanz mouyaz.
ELMIR
Mo trouv ou
bien-bien drol, ou'nn tas dan langrenaz.
Dir mwa, eski ou pou
kontinie pa kwar mem
Si ar ou prop lizie ou gout net so
lakrem?
ORGON
Mo prop lizie?...
ELMIR
...
Wi...
ORGON
...Fos!...
ELMIR
...Si mo trouv enn
fason
Pou met tousa okler, koumsa peyna
rezon...?
ORGON
Zistwar!...
ELMIR
...Ayo
Bondie! Zis donn mwa enn repons.
Mo pa pe dimann ou aksepte li enn
mons;
Me anou sipoze mo met ou dan enn plas
Kot ou kapav tann
tou, temwen so kataplas.
Lerla ki ou pou dir lor so
mantalite?
ORGON
Be mo va aksepte ki ... Napeyna
sime.
Enposib mo dir ou...
ELMIR
... Mo finn plen ar
tousa,
Pa kapav nek toultan akiz mwa met choula.
Anou zwe
sinema san perdi nou letan,
Fer ou trouve oumem kot Bondie, kot
Satan.
ORGON
Ale rait, mo dakor. Mo met ou dan lekol,
Pou
teste kimannyer ou respe ou parol.
ELMIR
Fer dir li vinn
isi...
DORINN
...Madam, li enn renar,
Kikfwa li pa fasil
fer li zwenn so lagar.
ELMIR
Pa per! Bann ansaler zot rant
vit dan latrap.
E so fezer dan li pou fer nou may li kap.
Fer
dir li vinn get mwa...
(ar Kleant ek Mariyann)
...Zot
de, sorti isi.
AK 4 SENN 4
ELMIR,
ORGON
ELMIR
Nou'al kot sa latab la. Ou ou rant anba
li.
ORGON
Kifer?
ELMIR
Ou res kasiet, fale pa li
kone.
ORGON
Kifer anba latab?...
ELMIR
...Ayo
Bondie! Rantre.
Oumem ou va trouve plan ki dan mo latet.
Ekout
mwa, rant anba latab la, kasiet net.
Fale pa li trouv ou, pa fer
ditou tapaz.
ORGON
Mo bien kwar mo bizen aret sa badinaz
E
dir ou toutswit la nou aret sa zwe la.
ELMIR
Kwar mwa, ou
pa pou'ena nanye pou repros mwa.
(ar sa mari anba latab)
Me
tansion, mo pou koz enn zafer pa normal.
Pa bizen ou soke, peyna
nanye golmal.
Mo bizen kapav dir tou seki neseser
Pou fer ou
dekouver so veritab mannyer.
Mo pou fer zoliker, napeyna lot
sime,
Pou reysi demaske Tartif so vre portre,
Mont so latet
telman ki li vinn arogan,
Nepli kontrol ditou so bann reflex
Donzwan.
Mo pe fer sa pou ou, pou ou may li dan lak,
Donk mo
pou fer li kwar mo kontan so mikmak
Me mo pou aret sek kouma ou
donn signal,
Kouma ou satisfe nou aret so kabal.
Ou tousel
deside kan bizen ris so renn,
Kan bizen bes rido fini net ar so
senn
Pou sov loner ou fam. Pa les mwa lor dife
Pli lontan ki
bizen pou konn laverite.
Ou tousel deside kan lanket aret net.
Li
vini... Rant anba. Pa bliye res kasiet.
AK 4 SENN 5
TARTIF,
ELMIR, ORGON (anba latab)
TARTIF
Bannla dir mwa ou pe
rod mwa pou pran konsey.
ELMIR
Oui. Mo'ena bann sekre zis
pou ou de zorey.
Me ferm sa laport la! Mo bizen dir ou sa?
E
chek enn kou partou tansion espion parla.
Ensidan taler la ti
kapav fini mal,
Fode pran prekosion, sinon nou zafer sal.
Zame
dan mo lavi mo finn gagn telman per;
Mo ti per garson la fer ditor
ou loner,
Mo'nn telman boulverse, mo regret mo febles,
Ki mo pa
finn panse pou denons so bases.
Me enn sans, Bondie gran, tou finn
bien rant dan lord,
Li ti rod met dezord, aster li pe pas kord.
Ou
gran repitasion finn balye tou bann niaz,
Ant ou ek mo mari pa pou
ena lonbraz.
Pou bous labous palab, pou fer tou dimoun vwar,
Li'le
nou res ansam lizour kouma aswar.
Akoz samem aster mo nepli per
personn,
Mo kapav res ar ou tousel e gagn li bonn.
E mo lib pou
dir ou ouvertman mo lamour.
Kikfwa ou pou trouv drol mo pe koz san
detour.
TARTIF
Difisil pou konpran vites ou'nn sanz
langaz;
Talerla ou koze ti 'ena enn lot bataz.
ELMIR
Ayo
ou'nn ankoler akoz mo'nn fer sanblan.
Kimannyer fam azir ou
pa'nkor bien konpran.
Kan enn fam dir ou non, enn non koumadir
wi,
Pa vedir li pa'le; okontrer, li anvi.
Nou bann fam nou
toultan fer parad salerla
Parski nou per nou santiman vir nou
kannva.
Kan lamour anvlop nou, fer nou perdi lespri
Mem lerla
nou tike pou admet nou foli;
Nou fer endiferan; me pou seki konn
lir
Tou nou bann simagre montre ki nou finn mir,
Nou kasiet nou
dezir pou donn bon lenpresion.
Kan nou'nn pre pou grene lerla mem
nou dir non.
Mo koz tro fran ar ou, kikfwa li enn erer,
Mo finn
met mwa touni, enn dimoun san pider,
Detoutfason mo'nn tir enn
pwa, aster mo lib.
Eski mo ti pou sey bar Damis so lasib,
Dir
mwa ou, ar otan kontantman eski mo
Ti pou bwar ou parol amoure mo
par mo,
Eski mo ti pou fer mannyer mo'nn debrouye
Si toulede
leker pa ti dan mem pagne?
Kifer ou kwar mo'nn rod fer tou pou mo
anpes
Maryaz ar Mariyann ou rapel mo tristes?
Mo sir ou finn
konpran ler ou get deroulman
Ki mo pe fer latet-lipie pou blok
sanzman,
Mo tro sagren pou les enn lot partaz ar mwa
Enn leker
adore ki zis pou mo lebra.
TARTIF
Madam, Madam samem pli
gran boner enn zom
Ler li gout lor lalev parol dous so larom :
So
dimiel folile dan tou por mo lekor,
Mem dan sant nirvana pa gagn
zwisans pli for.
Fer ou plezir samem mo rev ek mo kosmar,
Ou
lamour donn mo nam enn serenite rar;
Me permet mo leker gagn toupe
poz kestion,
Mo pa pe kapav kwar ki tou pe tourn bien ron.
Li
posib ki bann mo, lalang peyna lezo,
Pe rod fer mwa kas bag,
retourn mwa azero;
Les mo dir ou fran-fran, peyna kata-kata,
Mo
pa kapav fie net zis zepis masala.
Les mo gout enpe plis, samem
pli gran delis,
Lerla mo kapav sir ou finn gagn dis lor dis,
E
lerla mo kapav fer ou konfians total
Ki ou lamour pou mwa li pa
enn zwe joukal.
ELMIR
(Li touse pou averti so
mari)
Kisasa? Ou pa kwar ou pe rod al tro vit,
Enn sel kou
netway prop, balye karo brit-brit?
Mo rent mo nam pou fer ou konn
mo lafeksion
Me tousa pa ase, ou'le plis sansation.
Pou fer ou
satisfe bizen kraz tou baryer,
Fons drwat-drwat, al dan bit, pa
get divan-deryer?
TARTIF
Kan enn dimoun santi li pa merit
kiksoz,
Li difisil pou li viv lor bos parol roz.
Li pa fasil
pou kwar ki finn ena mirak
Tank pa finn gout enpe detrwa ti bout
gajak.
Povdemwa! Mo pa kwar mo merit ou faver,
Akoz sa mo pa
sir ki tousa bien senser.
Si ou'le mo kwar ou zis bann mo pa
ase,
Donn mwa seki mo'le lerla mo satisfe.
ELMIR
Bondie
mama! Ou lamour li bien tiranik,
Telma ou enpoze ou pe fer mwa
panik.
Ou pasion pe azir kouma enn diktater,
Li pe servi
violans pou li mont dan lezer.
Ou fons brit-brit, pa donn letan
pou prepare,
Ou kraz tou divan ou, pa les mwa respire.
Eski li
normal sa ou sitan ekzizan,
Ki, napeyna bare, seki ou'le ou
pran,
San get divan-deryer ou fou dimoun dan trou,
Ou abiz lor
febles dimoun ki kontan ou?
TARTIF
Si ou pa finn soke par
mo deklarasion
Kifer ou pe tike pou efas bann
soupson?
ELMIR
Kimannyer pou donn ou tou seki ou anvi
San
fer pese, ofans Bondie, lalwa beni?
TARTIF
Samem pe fer ou
per? Ki Bondie pou panse?
Les sa dan mo lame, peyna pou
trakase.
Peyna okenn obstak ant mwa ek ou leker.
ELMIR
Mo
pa'le al griye dan fourno Lisifer!
TARTIF
Bliye sa bann
zistwar anfanten, ridikil,
Mwa, mo konn tou bann trik pou gard
konsians trankil.
Li bien vre ki Labib defann serten plezir,
(enn
veritab bandi ki pe koze)
Me si konn kas kontour kapav zwir tou
dezir.
Depann ki nou anvi, ar enpe konesans
Nou kapav ris
lastik, elarzi nou konsians,
Fer efas nou pese, parski Bondie
kone
Pese pa ekziste kan lentansion parfe.
Tou mo bann trik
sekre mo pou larg ou Madam,
Ou nek ena pou swiv, mwa mo okip ou
nam.
Ou pa ena pou per, nek les mwa kas mo yenn.
Mo okip tou:
zwisans pou ou, pou mwa lapenn.
Ala ou tous for la!...
ELMIR
...
Mo pas boukou mizer.
TARTIF
Sous enn sa bonbon la, li ed
kalme douler.
ELMIR
Mo'nn gagn move lerim; aster li kler mo
kwar
Peyna bonbon isi pou swagn mo dezespwar.
TARTIF
Tousa
paret bien grav...
ELMIR
...Pli grav ki ou
panse.
TARTIF
Gete Madam, ou lafreyer li deplase :
Kisannla
pou kone? Zis ou ek mwa setou.
Pese fer ansekre pa enn pese
ditou;
Kan tou dimoun kone, lerla li vinn malsen,
Konn kasiet
enn pese peyna pou per roten.
ELMIR
(apre ki li'nn bien
touse)
Ayo aster ki mo pou fer san proteksion
Mo oblize
donn ou foul-foul satisfaksion,
Mo nepli ena drwa pou aret
omilie,
Personn pa pou ere, ousa rod arete.
Mo oblize fer sa
mem mo leker fermal,
Kont mo prop volonte mo pe viol mo moral;
Me
parski zot pe pous mwa dan enn presipis,
Parski zot pa'le kwar kan
dir zot kiksoz tris,
Parski zot rod bann prev pou kwar seki mo
dir.
Mo oblize large pou fer lezot plezir.
Si seki mo pe fer li
kont moralite,
Pese la pa pou mwa, enn lot bizen peye;
Pa kapav
akiz mwa, sakenn pran so lasarz.
TARTIF
Wi, Madam, mo
dakor, mo zepol li bien larz...
ELMIR
Me avan chek enn kou
si kikenn pe vini,
Gete si mo mari pa pe vinn par
isi.
TARTIF
Pert-tan, kas pa latet! Ou mari enn bobok,
Pou
fer li fer seki mo'le, mo ris so chok.
Si li may nou anplen, li
pou kwar enn mirak,
Mo finn bien manz so krann, li bon pou mont
dadak.
ELMIR
Wi, mo kone. Al get enn kou si tou korek,
Get
bien partou deor, tansion zot may nou sek.
AK 4 SENN 6
ORGON,
ELMIR
ORGON (sorti anba latab)
Mo aksepte!
Dakor, sa boug la enn bebet.
Mo pa'le kwar! Mo'nn gagn kout matrak
lor latet.
ELMIR
Ki ou pe fer baba? Ala tou al fouti!
Rant
vit anba latab, pa'nkor ler pou sorti.
Nou les li kontinie ziska
ki tou vinn kler,
Bizen sir, pa kapav fer konfians bann
rimer.
ORGON
Non, mo sir. Li pli pir ki bann mons jabolik.
ELMIR
Non Orgon, li pa bon aksepte san
lozik.
Rant anba, pa sorti tank ou pa sir-sir mem,
Pa prese pou
sorti, tansion rat so lakrem.
(Li met so mari deryer li)
AK
4 SENN 7
TARTIF,
ELMIR, ORGON
TARTIF
Tou korek, sime kler! Gran dilo san
brizan!
Mo'nn chek partou, anba, lao, deryer, divan,
Peyna
personn, nou de tousel. A! mo lavi!
ORGON (aret li)
Chombo
vie pitasie, bizen tini-tini.
Li pa bon pou ou nam les pasion kas
lalinn,
Chi! Enn bon dimoun sen pa gagn drwa fer mofinn,
Koumsa
ou les demon gidi ou lapeti,
Mo tifi pa ase, ou bizen mo fam
'si?
Pandan enn bout letan mo'nn refiz aksepte
Ar lespwar ki
enn zour tou dimoun pou sanze;
Aster ase! Mo'ena tou prev ki mo
bizen:
Pa bizen plis, mo satisfe ou bien vilen.
ELMIR (ar
Tartif)
Se kont mo volonte ki mo'nn fer tousala;
Me mo ti
oblize fer tousa sinema.
TARTIF
Kwa? Ou kwar?...
ORGON
Ase
Misie Tartif, pa koze!
Dan ou prop lentere, trankil
grate-ale.
TARTIF
Mo ti ole...
ORGON
Choup-chap!
Met ou diskour dan pit.
Degaze fout-lekan dan mo lakaz,
deswit.
TARTIF
Ou ki pe koz for-for, fout-lekan vit
oumem.
Sa lakaz la pou mwa, peyna okenn problem,
E mo donn zot
konsey pa perdi zot letan
Rod koken mo dibien, rod tir sipa ki
plan.
Pa rod sikann ar mwa, mazinn kot zot ete,
Mo ena tou
pouvwar pou kombat mesanste.
Fer zot pey zot pese; e bann ki fer
fezer
Pe rod fou mwa deor, zot pou gout mo zekler.
AK 4 SENN 8
ELMIR,
ORGON
ELMIR
Ki sa mannyer koze? Ki li pe
rabase?
ORGON
Amondie! Mo'nn fane. Mo'nn bien
dekouyone.
ELMIR
Kifer?
ORGON
Ler mo ekout li mo
konpran mo fot,
Se sa donasion la ki pou kas-kas mo
kot.
ELMIR
Donasion?
ORGON
Oui mo finn fer enn
bel erer grav,
Me ena enn zafer bien pli grav ki kapav.
ELMIR
Ki
zafer?
ORGON
Timama! Nou'al get enn kou lao
Si bwat kot
mo'nn gard tou li ankor dan biro.
AK 5 SENN 1
ORGON,
KLEANT
KLEANT
Kot ou pe galoupe?
ORGON
Pa
kone.
KLEANT
Mwa mo kwar
Premie dabor nou met latet
ansam monwar,
Tom dakor lor seki nou pou fer pou bar li.
ORGON
Sa
bwat la, samem pe fatig plis mo lespri,
Bann lezot problem la
mwens difisil pou mwa.
KLEANT
Ki ena dan bwat la ki donn li
sitan pwa?
ORGON
Argas mo bon kamwad, pov jab la dan pens
net,
Limem ti, ansekre, donn mwa sa pou kasiet.
Zis avan li
sove li'nn vinn dimann mo led,
Dan bwat la li'nn dir mwa, mo trouv
sa bien-bien red,
Ena papie vital pou li ek so
dibien.
KLEANT
Kifer ou finn met sa dan lame ou
prosen?
ORGON
Mo konsians repros mwa mo bizen koz
manti,
Alors mo'nn al direk pou kas lakle ar li.
Sa bandi la
finn persiad mwa, lor la li for,
Pou kit bwat la ar li, mo kone mo
antor,
Koumsa, si ena kik lanket, mo kapav dir
Ki bwat la pa ar
mwa, sa laverite pir.
Donk mo konsians pou kler, mo pa pou fer
pese.
Si bizen fer serman seki vre li pa vre.
KLEANT
Ou
finn tas dan enn lak si nou get tousala;
Ou'nn donn li ou dibien,
li konn bann sekre la,
Mo kwar ou rekonet, les mo dir ou
fran-fran,
Dan sa bann zafer la ou'nn fer kouma zanfan.
Tou sa
bann fopa la kapav met ou dan trou;
E sa boug la, ki konn tousa,
pou explwat ou;
Ou pou fer enn erer rod manz ar li plen-plen,
Pas
par sime zepeng si ou'le met enn fren.
ORGON
Kisasa? Sa
boug la, enn mari kouyoner
Ki'nn kasiet so pianter, so lespri
magouyer;
Mwa mo'nn donn li enn plas, enn voryen, enn
mandian...
Akoz li mo'nn perdi lestim dimoun mo ran.
Aster mo
pou onte mem pou krwaz zot regar,
Zot pou konsider mwa pir ki jab
marenwar.
KLEANT
Chombo papa! Kifer toultan ou anbale?
Ou
pa fouti res kalm kan zafer la serye;
Kan bizen rezone ou vinn
emosionel,
Ou sort dan enn lextrem, ou devir manivel.
Get ki
erer ou'nn fer, pourtan nou ti dir ou
Fer bien-bien atansion, boug
la pe pas bagou.
Bizen koriz erer. Donn mwa enn sel rezon
Kifer
kan ou malad ou rod enn doz pwazon.
Akoz enn sal verminn finn bles
ou lamour-prop
Ou pe fer koumadir limanite enn flop?
Zis parski
enn froder finn tromp ou ar bann trik,
Finn anbet ou lizie ar zoli
zimnastik
Ou kwar ki tou dimoun finn vinn bann triyanger,
Ki
zordi napeyna okenn krwayan senser?
Les bann mank lexperyans fer
sa bann derapaz;
Aprann fer diferans ant onet ek zestaz,
Napa
fer foul konfians, nenport ki li ete,
Toultan gard lekilib, pran
sime damilie.
Pran tou bann prekosion anpes froder fer
fet,
Anmemtan falepa ensilte bann vre pret.
Olie sap dan karay
pou ou tom dan dife
Preferab ou tini dan karay, pa sote.
AK 5 SENN 2
DAMIS,
ORGON, KLEANT
DAMIS
Vremem sa? Sa boug la pe fer ou
manz pounak?
Apre seki ou'nn fer li merit enn bon klak,
Sa salo
engra la ki merit kras lor li
Pe servi ou bonker pou detrir ou
lavi?
ORGON
Ayo beta, mo desepsion peyna limit.
DAMIS
Larg
li dan mo lame, mo rey li enn tigit;
Pou konbat so gran-nwar nou
bizen san pitie;
Mwa mo kapav, sir-sir, fer li fonn,
kwi-vide,
Napeyna dis sime, bizen kas so lagel.
KLEANT
Parey
kouma tou bann zenn zan, koze bel-bel.
Tini-tini monwar! Peyna ase
skandal?
Nou viv dan enn pei, dan enn lepok normal,
Initil rod
rezoud bann problem ar violans.
AK 5 SENN 3
MADAM
PERNEL, MARIYANN, ELMIR, DORINN, DAMIS, ORGON, KLEANT
MADAM
PERNEL
Ki pe pase isi? Ki sa bann manigans?
ORGON
Enn
katastrof! Mo finn gete ar mo lizie.
Ala kouma li rekonpans tou mo
bonte :
Mo ouver mo laport pou akey enn cholo,
Donn li plas pou
dormi, nouri so sak lezo;
Tret li plis ki enn frer, amelior so
konfor
Zouranzour, donn li mo tifi ek mo trezor.
E letansa, sa
salo la, bezsominn la
Pe yam mo fam, rod met lame dan sokola.
Pa
kwar li satisfe ar so bann manigans,
Li oze, sovaz la, rod rwinn
mo lekzistans,
Servi kont mwa zarm mo'nn donn li par sarite.
Ala
ki arive kan pa konn arete!
Li pe met mwa touni, akoz mo'nn donn
li tou,
Li fer mwa pran so plas kan li ti dan labou.
DORINN
Bon
dimoun sa!
MADAM PERNEL
Zame mo garson mo pou kwar
Ki li
kapav rod fer enn pese osi nwar.
ORGON
Kifer?
MADAM
PERNEL
Bann groupoumon zot zalou dimoun bien.
ORGON
Eski
ou pe pran par enn malonet voryen,
Mama?
MADAM
PERNEL
Mannyer zot viv li bien golmal isi,
E mwa mo bien kone
kifer zot ayir li.
ORGON
Ki ayir ou pe dir? Pa finn fek
donn ou niouz?
MADAM PERNEL
Toultan mo ti dir ou - pa bizen
ou vinn rouz -
Bon dimoun dan lemonn toultan gagn maltrete,
Bann
gropoumon pou mor, zot maladi reste.
ORGON
Ki sa diskour la
vinn fer isi azordi?
MADAM PERNEL
Mo sir zot finn fabrik
pake zistwar lor li.
ORGON
Me mo'nn fek rakont ou mo temwen
tousala.
MADAM PERNEL
Bann lespri palabrer ranpli ar
makacha.
ORGON
Mama, ou pou fer mwa sap lor kal. Mo dir
ou
Ar mo prop de lizie mo'nn trouv so krim, foutou.
MADAM
PERNEL
Lalang serpan toultan anpwazonn inosan
E lor sa later
la, pou sa peyna brizan.
ORGON
Mo pa konpran ditou seki ou
pe rod dir.
Mo dir ou, ou tann mwa, mo'nn trouv tou, sa mo sir,
Ar
mo lizie, mo de lizie, mo pa kaylous.
Komie fwa pou dir ou? Mo'nn
gagn kor dan labous.
MADAM PERNEL
Mo garson ou kapav tronpe
par laparans,
Dan seki paret vre napa met ou konfians.
ORGON
Ayo
Bondie!
MADAM PERNEL
Bann fos soupson vwal nou lespri,
E
lerla bien souvan vilen pran plas zoli.
ORGON
Koumadir mo
bizen remersie sa boug la
Parski li ti rod drag mo fam...
MADAM
PERNEL
... Eta pagla!
Bizen rod prev solid avan akiz
kikenn,
Fale ou sir ou pwen si ou pa'le al zwenn.
ORGON
Ale
dir mwa oumem kouma gagn prev solid.
Mo ti bizen atann, gete
komdabitid,
Les li lib... Ou pou fer mwa dir enn gro betiz.
MADAM
PERNEL
Mo pli sir so leker amoure ar Legliz.
Mo pa dakor ditou,
mo refiz kwar rimer
Ki li'nn rod fer seki zot pe dir li finn
fer.
ORGON
Les tombe! Priye Bondie ou mo prop mama.
Sankwa
ou ti pou tann mo laraz kraz pima.
DORINN
Bienfe Misie
Orgon, pese pey lor later :
Ou pa ti'le kwar nou; li pe fer mem
zafer.
KLEANT
Aret perdi letan lor detay initil,
Nou
servi nou zenzen pou demay bann difil.
Lennmi pe fit kouto, li pa
ler pou dormi.
DAMIS
Ou kwar li pou ena lodas rwinn nou
lavi?
ELMIR
Mwa mo pa kwar divan lalwa so kees bien for,
So
lengratitid kler, kapav anil lakor.
KLEANT
Pa tro kwar sa
mo ser, li pou'ena minision
Pou servi kont zot tou dan so
deklarasion;
Dan enn kees mwens serye sa kalte argiman
Plonz
tou bann akize dan enn gran tourdisman.
Mo redir zot ankor : li
konn boukou kiksoz,
Pa manz ar li fran-fran, fini li par ti
doz.
ORGON
Ou'ena rezon, sori. Vantardiz sa boug la
Finn
fer mwa perdi boul; dimoun napa kourpa.
KLEANT
Seki mo
propoze se enn rankont ade,
Kot zot sey koud ansam de lavwal
desire.
ELMIR
Ayo get sa douk la, si mo ti konn tousa,
Mwa
mo ti pou chomtayt, anpes zot gagn traka,
E mo...
ORGON
Ki
li ole? Kapav konn plan vanpir?
Kikenn fer mwa konpran mem si mo
latet dir.
AK 5 SENN 4
MISIE
LWAYAL, Madam Pernelle, ORGON, DAMIS, MARIYANN, DORINN, ELMIR,
KLEANT.
MISIE LWAYAL
Bonzour mo ser, rann mwa enn
servis siouple,
Mo'le koz ar Misie Orgon.
DORINN
Li
okipe,
Mo doute si li pou gagn letan koz ar ou.
MISIE
LWAYAL
Enn jumonde kouma mwa jamais pou rod lipou.
Mo vizit, je
crois bien, pa pou depler personn;
Okontrer mo pe viens ar bonne
nouvelle par tonn.
DORINN
Ki ou nom?
MISIE LWAYAL
Ou
dir li seulement ki mo pe viens
De la part Monsieur Tartif pou so
prop djubien.
DORINN (ar Orgon)
Ena enn dimoun la, koz enn
mannyer bizar,
De la part Monsieur Tartif, li'le fer ou par
Bonn
nouvelle ki pa pou depler ou.
KLEANT
Koz ar
li,
Pou kone
ki li'ete, kifer li'nn vinn isi.
ORGON
Kikfwa finn avoy li
pou fer nou revinn dos;
Bizen fer atasion, fale pa mo fer
fos.
KLEANT
Kontrol ou lakoler, fale pa sap lor kal,
Si
li rod larezon ou sey pa pas anmal.
MISIE LWAYAL
Salut
Monsieur. Bondie pini ou bann lennmi,
Benediksion Bondie bengn ou
plennti-plennti!
ORGON
Ton ki li'nn adopte paret donn mwa
rezon,
Enn aranzman posib san tro konplikasion.
MISIE
LWAYAL
Ou gran repitasion merit mo gran lestim,
Lontan mo ti
okip ou papa so régime.
ORGON
Misie mo bien onte, ou
bizen eskiz mwa :
Mo pa bien rapel ou; ou nom, ou nom li
pa?...
MISIE LWAYAL
Mo'apel Lwayal, mo finn ne dan lavil
PortLwi,
Mo enn wisie lakour, bizen rod mo lavi.
Depuis
karant ane, par la grâce du Seigneur,
Mo fer sa metie la
avek beaucoup d'honneur;
Mo pe viens, cher Monsieur, avek ou
permision
Livre ou enn mizandemer lor donasion...
ORGON
Ou
vinn isi...?
MISIE LWAYAL
Monsieur, pa besoen sap lor kal!
Sa li zis enn warning, enn prosedure normal,
Enn konsey
amikal pou ou ek ou fami:
Pou zot ek pou zot meb napeyna plas
isi,
Bezwen fer vit, san kondision, respekte lord...
ORGON
Mwa
sort la?
MISIE LWAYAL
Oui Monsieur, napa amenn diskord.
Sa
lakaz la aster, dires ou bien kone,
Li pou Misie Tartif, pa kapav
konteste.
Li tousel ena drwa zer sa larises la,
C'est
clairement stipulé nwar lor blan dan kontra
Signé
bonne et due forme, e according to law.
DAMIS
Sa ki apel
mari toupe! Fou sa deor!
MISIE LWAYAL
Monsieur mo peyna
enstriksion pou koz ar ou.
Me Monsieur, ou papa, li rezonab e
dou,
Li konpran responsabilite de lakour
E li pa pou anpes
lajustice suivre son cours.
ORGON
Me...
MISIE
LWAYAL
...Oui Monsieur, mo kone ou pa malonet
Zame ou finn pran
gous, ou toultan pey ou det,
Ou pou donn mwa koudme, parski ou
bien serye,
Pou ki mo implement bann lord ki mo'nn
gagne.
DAMIS
Misie wisie, tansion ! Pa fer provokasion,
Enn
beze kout dibwa pou ronfle ou kalson.
MISIE LWAYAL
Dir ou
garson shut up, ousa grate ale.
Sinon mo oblize riport sa lor
papie,
Pran enn kontravansion, avoy zot dan prizon.
DORINN
Misie
wisie, ou bien visie, koson maron.
MISIE LWAYAL
Mo'ena
boukou respe pou les gens bonne famille,
E si mo'nn aksepte
m'occuper de ceçi
Se ki mo rod ed ou, anpes ou gagn
kosmar,
Evit ou le souçi diil avek enn razwar,
Ki parski
li peyna me okenn sanchiman
Ti pou fer so bitor, amenn
dezagreman.
ORGON
Ena pli gran kosmar ki donn lord enn
fami
Kit so lakaz ale?
MISIE LWAYAL
Me mwa je suis
gentil,
Mo donn ou trannsizer pou ou gagn tout le temps,
Monsieur
Orgon, pou respekte tou regleman.
Mo zis pou pas lanwit isi san
deranz ou,
Ar zis dis grolebra, pa trakase ditou.
Pa pou ena
dezord, pa pou ena tapaz,
Zis par form ou donn mwa tou bann lakle
lakaz
Avan zot al dormi. Mo pa pou agas zot,
Plis ki li
neseser, pa pou'ena okenn fot.
Me dime gramaten, san fot e lor
vites,
Il faut netway karo, comme on dit "ris-kales".
Mo
bann zom pou ed zot, zot tou bann grolebra,
Balye prop, a clean
job, napeyna pou traka.
Mo sir zot pou dakor mo pe fer enn kout
ferm,
Mo pe tret zot tou bien sans regarder les termes.
Mo
sipliy ou Monsieur, pa fer katakata,
Pa anpes mwa fer mo travay
comme il se doit.
ORGON
San regre mo pare e san get kat
kote
Donn lamwatie larzan ki finalman reste
Pou kas lagel sa
sovaz la ar enn koutpwen,
Mo defigir so fas ar enn zoli
maspen.
KLEANT
Sap dan karay tom dan dife!...
DAMIS
...Get
so lodas!
Tini mwa avan mo remet li dan so plas.
DORINN
Vot
deryer bien-bien gra, Monsier wisie Lwayal,
Mo sir de kout baton pa
pou fer ou dimal.
MISIE LWAYAL
Ou kapav pey bien ser pou ou
parol enfam,
Mo ser, ena zizman pou pini bann madam.
KLEANT
Ou
aret ou pannchayt Misie wisie, nou'nn plen.
Fou sa papie la, la e
al rant dan ou kwen.
MISIE LWAYAL
Au revwar Mesieurs -
Dames, Bondie beni zot tou!
ORGON
E modi twa, to patron e
tou bann vwayou.
AK
5 SENN 5
ORGON,
KLEANT, MARIYANN, ELMIR, MADAM PERNEL, DORINN, DAMIS.
ORGON
Ou
finn trouve Mama, mo ti ena rezon,
Aster ou va kwar mwa, sa boug
la enn pwazon.
Ou pou dakor ar mwa li pir ki enn bebet?
MADAM
PERNEL
Fouf! Veritab siklonn! Mamma, sa kalte tret!
DORINN
Zot
manga pou nanye, zot blam li pou nanye
Akoz samem mo sir li emiser
Bondie.
Lamour pou so prosen samem gard li vivan,
Li kone
larises materyel tro tantan,
Akoz sa pou nou prop liberte li pran
tou,
Anlev tou bann obstak, baton dan nou larou.
ORGON
Dorinn,
choup-chap! Aret ou bann koze kontrer.
KLEANT
Nou get enn
kou ansam ki aksion neseser.
ELMIR
Nou bizen rann piblik
lodas sa engra la,
Sel sime pou detrir validite kontra.
Lerla
so mesanste pou paret telman nwar
Ki personn lor later pa pou kwar
so zistwar.
AK 5 SENN 6
VALER,
ORGON, KLEANT, ELMIR, MARIYANN, etc.
VALER
Sori Misie
Orgon mo vinn pran ou letan,
Sirkonstans obliz mwa pou met ou
okouran.
Enn bon kamarad ki fer mwa boukou konfians,
Ki kone
ant nou de pa ena gran distans,
Pou rann mwa enn servis finn larg
sekre-deta,
Li'nn pran risk, si may li li pou gagn gran
traka.
Lenformasion la grav, so konsekans pli grav,
Ou bien
bizen sove pli vit ki ou kapav.
Enn kouto mousana ki finn viol ou
bonte
Finn reysi manz koko, fer Lerwa boulverse.
Kout kouto dan
ledo pa ase, li finn donn
Li enn bwat pou prove ki ou enn sal
felonn.
Dapre li ou pa'nn fer ou devwar sitwayen,
Ou finn
protez enn tret olie kas so leren.
Mo pa konn, lor sarz ki pez lor
ou, ban detay
Me ena enn warant, zot pou met ou antray.
Finn
mem dimann Tartif kontrol operasion,
Akonpagan bann solda ansarz
arestasion.
KLEANT
Li'nn gagn soutien Lerwa, alala
kimannyer
Kan tret vinn for, lokater vinn propriyeter.
ORGON
Mo
dir ou sa boug la, ala move rapas!
VALER
Zafer la bien-bien
sal, vit-vit bizen deklas.
Mo finn amenn transpor, pe atann dan
lantre,
Ala enpe larzan pou bann depans prese;
Napa perdi
letan, loraz pou tom lor ou,
Sove avan tro tar, zot pou sot ou
likou.
Les mwa mo kondir ou dan enn landrwa trankil
Res ar ou,
konsol ou pandan ou anekzil.
ORGON
Zordi mo dwa ou tou pou
mo sekirite
Mo va remersie ou enn zour, mo espere.
Mo sipliy mo
Bondie donn mwa enn lokazion
Pou enn zour mo kapav donn ou
benediksion.
Mo ale; zot tou fer bien atansion...
KLEANT
...Vit,
vit!
Mo frer, pa trakase, nou kontinie lalit.
AK 5 SENN 7
KAPITENN,
TARTIF, VALER, ORGON, ELMIR, MARIYANN, etc.
TARTIF
Chombo
laba! Kot ou pe ale koumsa, hen?
Ou ti kwen finn pare, pa bizen
rod tro lwen,
Lerwa finn avoy mwa met menot dan lame.
ORGON
Sal
verminn, samem to dernie kado pa vre?
To traizon final pou kraz
mwa net anba,
Pou ranport premie pri sovaz, manter,
engra.
TARTIF
Ou kapav maltret mwa san fer mwa ankoler,
Pou
lamour nou Sennyer mo finn aprann soufer.
KLEANT
Li konn
bien zwe lakomedi, zot pa dakor?
DAMIS
Get so toupe bef!
Servi non Bondie for-for.
TARTIF
Zot mokri, zot foutan
kouma dilo lor sonz;
Mwa mo fer mo devwar; koz touzour mwa mo
plonz.
MARIYANN
Ou kontan dir for-for ki ou fer ou
devwar,
La, seki ou pe fer sirman donn ou laglwar.
TARTIF
Bien
sir Mamzel, bien sir! Mo mision onorab
Parski Lerwa limem finn dir
mwa bez kout sab.
ORGON
To finn paret bliye mo
zenerozite,
Move nimakaram, ti tir twa dan salte.
TARTIF
Mo
konsian ou'nn ed mwa kan mo ti tas dan pens,
Me zordi mo devwar li
dabor pou mo Prens,
E mo devwar sakre fors mwa servi violans,
Touf
net dan mo leker tou mo rekonesans.
Pou servi mo Lerwa mo pou fer
sakrifis
Fam, fami, kamarad, momem.
Bel-sinapis!
ELMIR
Froder!
DORINN
Li enn gran
zwer ki konn kasiet so fiel
Pou makiy so pianter ar kouler
larkansiel.
KLEANT
Si vremem ou lafwa li kouma ou pe
dir,
Enn lafwa ki gid ou, drwat-drwat lor sime sir,
Explik mwa
kimannyer ou lafwa vinn gayar
Kan mo bofrer may ou pe drag so fam
dan nwar,
Ki ou finn deside pou larg tou ar Lerwa
Kan li finn
oblize dimann ou kit so twa?
Li pa mo lentansion dir ki so
donasion
Ti bizen anpes ou komet ou traizon;
Me pwiske ou pe
dir ki li enn kirminel
Kifer ou'nn aksepte kado enn
makiavel?
TARTIF (ar Kapitenn)
Kapitenn mo finn plen
ar sa bann simagre,
Degaze ekzekit bann lord sa
Majesté.
KAPITENN
Ou ena bien rezon, mo'nn deza tro
atann,
Mo kontan ki oumem, tro prese, pe dimann
Mwa fer vit
ekzekit lord Lerwa. Donk toutswit
Ou swiv mwa, mo'amenn ou dan
prizon, vini vit.
TARTIF
Kisa, mwa?...
KAPITENN
...Oui
oumem...
TARTIF
...Ou met mwa dan prizon?
KAPITENN
Mo
peyna pou donn ou okenn explikasion.
Misie Orgon pa trakase, peyna
pou per.
Nou Lerwa finn deklar lager kont bann froder,
Sa
mazeste kone kisannla li respe,
Bann froder, triyanger zot rol
finn vinn mike.
Li bien-bien perspikas, so lespri sitadel
Pers
bann vwal ilizion al drwat ver lesansiel;
So zizman balanse zame
konn derapaz,
So lekilib mantal met lord dan kafouyaz.
Li finn
gagn ar Bondie enn pouvwar espesial
Pou beni bann onet, modi bann
leker sal,
Li konn fer diferans ant lemal e lebien,
Apresie
seki vre, deteste bann sannyen.
Tartif zame ti pou kapav may li
dan lak,
Nou Lerwa konn mat bann ki rod mont kadadak,
Ar so
lespri lisid, so lizie perspikas
Li'nn explor malang ki kasiet
anba sirfas.
Ler Tartif rod vann ou, limem rant dan latrap.
Sa
lame Bondie sa! Letan li pe yap-yap
Nou Lerwa dekouver ki li enn
sef froder
Ki finn sanz degizman pou maske so pianter.
So dosie
bien-bien sal : vol, viol, frod, krim lor krim,
Ena ase zistwar
pou tourn omwen dis fim.
Nou Lerwa bien sagren ki malgre ou
bonte
Tartif rekonpans ou ar otan mesanste.
Li fer kont; azout
vie krim ar seki nouvo,
Li'nn dir mwa vinn ar li kot ou, pran not
sak mo,
Gete kot so toupe pou kapav amenn li
E lerla obliz li
pou sak krim pey so pri.
Wi, tou bann dokima ki Tartif finn
garde
Li'nn dir mwa ras ar li, donn ou dan ou lame.
Li finn tir
enn dekre pou anil kontra la,
Tartif bizen donn ou so dibien
sannfwala.
Anplis li pardonn ou enn ofans ki ou'nn fer,
Nou
Lerwa konpran bien ou lamitie senser.
Li pe fer tousala parski li
rapel bien
Kan li ti dan traka ou ti donn li soutien;
Li ole
dir lemonn ki li pa enn engra,
Kan rann li enn servis li napa
krwaz lebra;
Dimoun ki merite pou gagn zot rekonpans
Pa zordi,
pa dime, zot sans zame pou rans.
DORINN
Bondie gran mo dir
zot!...
MADAM PERNEL
... Aster mo respire.
ELMIR
Fouf!
tou finn fini bien!...
MARIYANN
...Mo pa'le kwar li
vre.
ORGON (ar Tartif)
Twa verminn aster
mo...
KLEANT
Atann! Tini-tini!
Fale pa ki nou tom dan
mem bases ki li.
Vouzot, les li trankil pou debrouy so difil,
So
konsians deza lour, bann remor pe tap pil.
Nou priye ki enn zour
so nam lour ar pese
Dekouver lalimier, retrouv sime Bondie,
Ki
li sanz so lavi, abandonn so bann vis,
Dimann pardon, gagn
remision ar lazistis.
Ou Orgon al toutswit remersie nou Lerwa,
Si
tou finn fini bien se parski li maha.
ORGON
Sa enn zoli
koze. Mo tom lor so lipie,
Remersie li, garanti li nou
lwayote.
Apre sa ena enn lot travay enportan
E nou tou pou
diploy parski nou tou kontan:
Selebrasion maryaz Mariyann ek
Valer
Pou kouronn enn lamour otantik e senser.
RIDO