ZIL SEZAR
1e parti 2em parti
AK 3 SENN 2
(Plas
piblik kot bazar)
Broutous rantre, mont lor platform. Kasious dan
lafoul
LAFOUL
Kot laverite! Nou' le dir nou tou!
BROUTOUS
Swiv
mwa e ekout mwa bann kamarad.
Kasious, ou al pran sa lot sime
la,
Ris enn parti lafoul.
Seki envi ekout mwa res isi.
Seki
anvi ekout Kasious, swiv li.
Nou toulde pou donn zot rezon
kifer
Sezar ti bizen mor.
DIMOUN 1
Mo'le ekout Broutous.
DIMOUN 2
Mo ekout Kasious, lerla nou konpar diferan rezon ki zot pou done.
DIMOUN 3
Misie Broutous finn pran mikro. Silans!
BROUTOUS
Ekout mwa ziska lafen. Romen, mo bann frer, mo bann kamarad, ekout mo parol e pa fer tapaz pou zot kapav tann mwa bien. Fer mwa konfians, zot kone mo'nn toultan travay pou loner. Servi zot lespri pou ziz mwa, revey zot lentelizans pou ziz mwa bien. Si isi ena enn bon-bon kamwad Sezar, les mo dir li ki mo lestim pou Sezar ti osi gran ki pou li. Si sa kamwad la ole kone kifer Broutous finn lev so lame lor Sezar, ala mo repons: pa parski mo ti kontan Sezar mwens me parski mo ti kontan Rom plis. Ki zot prefer: Sezar res vivan, zot tou esklav; ousa Sezar mor me zot tou viv lib? Parski Sezar ti kontan mwa, mo plor so lamor; parski li ti arrive, mo kontan pou li; parski li ti enn gran greye mo respe li; me parski li ti anbisie, mo finn touy li. Larm pou so lamour, lazwa pou so sikse, respe pou so kouraz. Lamor pou so anbision. Kisannla isi sitan enbesil pou aksepte vinn esklav? Si ena kikenn, les li koze, parski mo finn fer li ditor. Kisannla isi sitan barbar ki li pa'le viv kouma enn Romen? Si ena kikenn, les li koze, parski mo finn fer li ditor. Kisannla isi sitan sovaz ki li pa kontan so pei? Si ena kikenn, les li koze, parski mo finn fer li ditor. Bon mo ekout zot!
LAFOUL
Personn Broutous, personn!
BROUTOUS
Savedir mo pa'nn fer personn ditor. Mo pa finn fer plis kont Sezar ki zot, zot ti pou fer kont Broutous. Bann rezon kifer lamor vinn neseser finn ekrir dan lalwa pou pei. Nou pa pe diminie so grander kan li ti gran; nou pa pe ekzazer so defo ki finn amenn so lamor.
(Mark Antwann rantre ar lekor Sezar)
Ala so lekor pe vini e Mark Antwann pe plor so lamor. Mem Mark Antwann pa'nn partisip dan sa lamor la li pou reservwar privilez ki sa la mor finn amene. Drwa viv kouma enn sitwayen lib dan enn repiblik, parey kouma zot. Enn dernie parol avan mo ale: mo finn touy mo meyer kamwad dan lentere Rom; mo finn gard pwagnar la pou momem si enn zour mo pei reklam mo lamor.
LAFOUL
Non Broutous, ou bizen viv!
DIMOUN 1
Nou' amenn li so lakaz lor nou zepol.
DIMOUN 2
Nou met so stati dan laplas piblik.
DIMOUN 3
Donn li plas Sezar.
DIMOUN 4
Met
Broutous lor tronn!
Limem nou lerwa!
Limem nou Sezar!
DIMOUN 1
Nou sarye li lao-lao!
BROUTOUS
Mo bann frer!
DIMOUN 2
Silans laba, Broutous pe koze!
DIMOUN 1
Silans!
BROUTOUS
Bann
frer, kamarad, les mo al tousel.
Fer mwa plezir res la, ekout
Antwann.
Respe memwar Sezar,ekout Antwann
So diskour lor
grander Sezar, diskour
Ki li pou fer grasa nou permision.
Mo
sipliy zot tou , personn pa bouze,
Apart mwa, tank Antwann pa finn
fini. (li sorti)
DIMOUN 1
Nou tou reste, nou ekout Mark Antwann.
DIMOUN 3
Ki
zot pe atann! Donn li mikro la.
Koze Antwann! Koze mam! Pa per
twa!
ANTWANN
Onon Broutous, mo remersie zot tou.
DIMOUN 4
Ki li dir lor Broutous?
DIMOUN 3
Li dir ki onon Broutous. Li remersie nou tou.
DIMOUN 4
Tansion li kwar li pou koz kont Broutous.
DIMOUN 1
Sezar ti en tiran.
DIMOUN 3
Foul dakor. Enn sans finn avoy li manze.
DIMOUN 2
Trankil! Nou ekout seki Antwann ena pou dir.
ANTWANN
Mo bann frer Romen -
LAFOUL
Trankil! Ekout li!
ANTWANN
Mo
bann frer, bann kamarad ekout mwa.
Mo'nn vinn lanterman pa pou pas
siro.
Ditor ki nou fer viv apre lamor,
Nou dibien antere ar nou
lekor.
Samen desten Sezar. Misie Broutous
Finn fek dir zot
Sezar ti anbisie,
Si sa li vre, se enn bien grav defo
E gravman
Sezar finn bizen peye.
La, ar permission Broutous ek so
bann
(Broutous li enn dimoun bien onorab)
Mo finn gagn
drwa koz dan lamor Sezar.
Li ti mo kamwad, e enn kamwad ferm;
Me
Broutous dir nou li ti anbisie,
E Broutous li enn dimoun
onorab.
Sak fwa li'nn amenn prizonie-deger
Ar larzan ranson
li'nn plen nou kofor.
Eski se sa ki fer li anbisie?
Kan bann
pov plengne, Sezar li plore;
Ambision mo kwar li boukon pli
red.
Me Broutous dir nou li ti anbisie
E Broutous li enn dimoun
onorab.
Zot tou temwen! Fek-fek la ler mo ti
Ofer li trwa fwa
enn kouronn rwayal,
Trwa fwa li ti dir non. Anbision sa?
Me
Broutous dir nou li ti anbisie
E sa misie la li bien onorab.
Mo
pa la pou rod lager ar Broutous,
Mo pe zis dir zot seki mo
kone.
Lontan zot ti kontan li. Normal sa!
Kifer zordi zot pa
plor so lamor?
Ayo! Lisien finn manz nou lamour-prop,
E dimoun
finn vinn dogla. Eskiz mwa,
Mo leker ladan, dan serkey Sezar,
Pa
kapav koze, pardonn mo febles.
DIMOUN 1
Pa manti ditou seki li pe dir.
DIMOUN 2
E matlo. Si nou get tousa bien-bien, Sezar finn pas kord.
DIMOUN 3
Pa manti matlo! Tansion sap dan karay tom dan dife.
DIMOUN 4
We; rapel! Li ti refiz pran kouronn, peyna sime dir li ti anbisie.
DIMOUN 1
Me si tousa vre, kikenn pou pey ser!
DIMOUN 2
Pov jab la ! Get so lizie kouma rouz!
DIMOUN 3
Antwann, peyna so segon dan bonker.
DIMOUN 4
Ferm labous! Li pe rekoumans koze.
ANTWANN
Pa
pli tar ki yer zis non Sezar ti
Ase pou mat lemonn; aster get
li,
Li telman ba ki personn pa pran kont.
Ayo bondie! Si mwa mo
ti anvi
Anflam zot lespri ar yenn destriksion
Mo ti pou fer
Broutous, Kasious ditor
Dimoun onorab sa bannla, pa vre?
Pa
kapav fer zot ditor; mo prefer
Fer ditor lemor, momem, ek zot
tou,
Ki fer ditor bann dimoun onorab.
Ala enn papie signe par
Sezar;
Ti dan so tirwar; so testaman sa.
Nek les lepep konn sa
testaman la!
Pa kont lor mwa pou dir zot ki ena,
Zot pou fer
lake pou anbras Sezar,
Tranp zot mouswar dan so disan sakre;
Rod
enn bren seve pou gard kom relik
E kan zot pou mor, dan zot
testaman
Zot pou donn sa zot zanfan, vadire
Pli gran leritaz.
DIMOUN 4
Lir testaman la, lir li Mark Antwann.
LAFOUL
Pa fane beta, lir so testaman.
ANTWANN
Tini
mo bann frer, pa kapav lir li.
Pa bon zot kone so lamour pou
zot;
Zot pa poto, zot pa gon, zot dimoun;
Kan dimoun pou konn
testaman Sezar,
Zot pou araze, pou dekontrole.
Pa bon zot kone
zot so eritie;
Si zot al konn sa, tansion grand maler.
DIMOUN 4
Lir sa do ta! Nou'le kone Antwann ! Lir testaman la, testaman Sezar!
ANTWANN
Atann
kamarad! Atann timama!
Mo finn al tro lwen ler mo'nn dir zot
sa.
Mo'nn al fer ditor dimoun onorab
Ki finn pik Sezar; mo'nn
fer zot ditor.
DIMOUN 4
Bann tret sa! Onorab!
LAFOUL
Testaman! Lir testaman!
DIMOUN 2
Bann sovaz, asasen! Testaman! Lir testaman!
ANTWANN
Zot
pe fors mwa lir testaman Sezar?
Bon, zot tou fer letour lekor
Sezar,
E get dimoun ki'nn fer testaman la.
Mo desan anba? Eski
zot dakor?
LAFOUL
Wi, desann!
DIMOUN 2
Desann Antwann!
(Antwann desann)
DIMOUN 3
Tou dimoun dakor!
DIMOUN 4
Nou form enn serk.
DIMOUN 1
Vanse laba, vanse!
DIMOUN 2
Les Antwann pase. Mari dimoun sa!
ANTWANN
Pa apiy lor mwa, tini enpe lwen.
LAFOUL
Kile foutou! Kile!
ANTWANN
Si
zot ena larm aster zot vers li.
Zot tou konn sa manto la; mo
rapel
Premie fwa Sezar ti met sa lor li,
Enn tanto anete, dan
so latant,
Mem zour li ti kraz enn tribi sovaz.
Ou trouv sa
trou la? Sa lepe Kasious;
Isi lepe Kaska finn fouy so trou;
La,
lepe Broutous, pourtan so kamwad.
Gete kouma disan Sezar swiv
li,
Koumadir li pa'le kwar ki Broutous
Vre-vre mem kapav fer
enn krim koumsa
Zot kone Broutous ti so prefere.
Ayo
zoto! Sezar ti ador li !
Samem kou pli dir pou li avale;
Ler
Sezar trouv li fons ar so kouto,
Engratitid plis ki zarm
asasen
Dezarm li. So gran leker eklate;
Ar so manto li kasiet
so figir,
E lerla kot lipie stati Ponpe
(Kouver ar disan)
nob Sezar tonbe.
Ki kal'te tonbe mo bann frer Romen!
Lerla mwa,
ou, nou tou tombe parey
E lor nou tom, krim lor krim rouz
fleri.
Zot pe plore ; lasagren chombo zot
Par lagorz; li bon sa
zot larm koule.
Bann bon dimoun, zot plore ler zot get
Lenz
Sezar tay-taye? Gete aster,
Get nou Sezar tay-taye par bann tret.
DIMOUN 1
Ayo bondie!
DIMOUN 2
Sezar mo Sezar!
DIMOUN 3
Fini, tou fini!
DIMOUN 4
Tret, tret, verminn!
DIMOUN 1
Pa kapav gete!
DIMOUN 2
Nou vanze!
LAFOUL
Vanzans!
Nou'ale! Kot zot! Bril partou! Touye!
Trangle! Enn si pa pou sape.
ANTWANN
Atann mo bann frer!
DIMOUN 1
Silans! Les nou Antwann koze.
DIMOUN 2
Nou ekout li, nou swiv li, silefo mor ar li.
ANTWANN
Frer,
kamwad, dalon, pa bizen sape,
Exite, fer dezord, rod kraz
partou.
Bann ki finn fer sa zot bien onorab.
Ki koz personel
finn fer zot fer sa,
Mwa mo pa kone. Bann gran dimoun sa,
Mo
sir zot pou explik ou tousa kler.
Mo pa'nn vinn la pou ris ou dan
mo lak;
Mo pa enn orater kouma Broutous;
Zot tou konn mwa, mo
zis enn zenn joukal
Ki kontan mo kamwad; zot konn sa bien,
Bann
seki finn donn mwa drwa pou koze.
Mo peyna talan, teknik, ni
toupe
Ni akting, ni stil, ni don orater
Pou fer ou disan marse;
mo koz kri,
Mo zis dir zot seki zot tou kone,
Montre so blesir,
bann labous gounga,
Fer zot koz pou mwa. Si mo ti
Broutous,
Broutous ti Antwann, be sa Antwann la
Ti pou
sof zot disan, fer sak blesir
Lor lekor Sezar koze ar laflam,
Fer
bann ros dan Rom leve al kraz tou.
LAFOUL
Nou kraze!
DIMOUN 1
Nou'al bril lakaz Broutous.
DIMOUN 3
Nou'ale papa! Rod zot enn par enn.
ANTWANN
Ekout mwa mo bann frer! Enn ti parol.
LAFOUL
Les li koze. Koze mari Broutous.
ANTWANN
Kamarad
zot pe'al fer sipa ki'ete.
Zot kone kifer zot kontan Sezar?
Mo
sir non ; aster les mwa mo dir zot
Zot tou finn bliye net so
testaman.
LAFOUL
Pa manti! Lir so testaman, Antwann.
ANTWANN
Ala
li la! Get so signatir la.
Li finn deside pou donn sak Romen,
Sak
Romen, tann bien, mil roupi sakenn.
DIMOUN 2
Bon dimoun sa! Nou pou vanz so lamor.
DIMOUN 3
Enn leker lerwa!
ANTWANN
Pa fini, vouzot.
LAFOUL
Ekout Antwann!
ANTWANN
Li
finn donn lepep tou so bann zarden,
Kiosk, tonel, parter, potaze,
verze
Sa kote larivier, tou sa pou zot
Ek zot eritie pou
leternite:
Landrwa kot piblik zwir ek repoze.
Sa ki'apel Sezar!
Kan pou'ena enn lot?
DIMOUN 1
Zame!
Zame! Nou'ale papa! Kraz tou!
Nou bril so lekor dan landrwa
sakre,
Servi so dife pou bril lakaz tret.
Amenn so lekor.
DIMOUN 2
Al alim dife.
DIMOUN 3
Demont tou bann ban.
DIMOUN 4
Demont tou, laport, lafnet, tou.
(Lafoul sorti ar lekor Sezar)
ANTWANN
Les
choula la monte! To'nn lev latet
Ravaz; antere baba!
(Serviter rantre)
ANTWANN
Wi, ki'ena?
SERVITER
Misie Antwann, Oktav finn rant dan Rom.
ANTWANN
Kot li?
SERVITER
Li ek Lepidous finn al kot Sezar.
ANTWANN
San
perdi letan mo pe al get li;
Li finn vinn atan. Lasans dan nou
kan,
Moman propis pou nou gagn kou lor kou.
SERVITER
Mo
finn tann li dir Broutous ek Kasious
Kouma bann toke finn kit Rom
sove.
ANTWANN
Zot
tou finn gagn niouz koler popiler,
Manier mo'nn diploy. Nou al get
Oktav. (Zot sorti)
AK 3 SENN 3
(dan lari)
Sina poet rantre, lafoul swiv li
SINA
Yer
swar mo'nn reve nou dan enn banke,
Maler la pli grav ki mo ti
panse.
Mo pa anvi al mars-marse ditou,
Me kiksoz ris mwa andeor
lakaz.
DIMOUN 1
Twa ki twa?
DIMOUN 2
Kot to pe'ale?
DIMOUN 3
Kot to reste?
DIMOUN 4
To marye? To selibater?
DIMOUN 2
Reponn bann kestion!
DIMOUN 1
Kare-kare!
DIMOUN 4
Pa fer kouyon!
DIMOUN 3
Koz laverite! Tansion
SINA
Mwa ki mwa? Kot mo pe'ale? Kot mo reste? Mo marye ousa selibater? Pou reponn zot kare-kare, pa fer kouyon, koz laverite: mo pa kouyon, mo enn selibater.
DIMOUN 2
To'le dir zis kouyon ki marye; pran sa pou twa. Koz drwat-drwat.
SINA
Mo pe al drwat lanterman Sezar.
DIMOUN 1
To so kamwad, ousa so lennmi?
SINA
So kamwad.
DIMOUN 2
Bien korek!
DIMOUN 4
Kot to reste? Vit!
SINA
Vit! Mo res kot Kapitol.
DIMOUN 3
Ki to nom? Koz vre.
SINA
Vre, mo apel Sina.
DIMOUN 1
Tay-tay li. Enn konspirater sa!
SINA
Momem Sina poet, Sina poet.
DIMOUN 4
Tay li, so poem pa bon! Tay li, so poem pa bon!
SINA
Mwa mo pa Sina konspirater.
DIMOUN 4
Pa fer nanye, so nom Sina, koup so nom dan so leker, apre les lis ale.
DIMOUN 3
Koup li, koup li! (Zot tom lor Sina) Amenn dibwa labrez! Amenn dife! Lakaz Broutous, lakaz Kasious! Bril tou! Enn parti, al kot Disious, enn parti kot Kaska; enn lot group kot Ligarious! Bril partou!
(Zot sorti, trenn-trenn Sina)
AK 4 SENN I
(Dan enn lakaz dan Rom)
Antwann, Oktav ek Lepidous rantre
ANTWANN
Sa bannla bizen mor. Zot lor lalis.
OKTAV
Ou frer bizen mor. Dakor Lepidous
LEPIDOUS
Dakor.
OKTAV
Met so nom lor lalis Antwann.
LEPIDOUS
Me
akondision ki zenn Pibliyous,
Neve Mark Antwann, pas dan mem pake.
ANTWANN
Kler!
Ar enn ti rayt mo tengn so lizour.
Lepidous ou al enn kou
kot Sezar,
Amenn testaman la, nou get enn kou
Ki kapav koupe
pou redwir depans.
LEPIDOUS
Mo rezwenn zot isi?
OKTAV
Swa isi swa dan Kapitol. (Lepidous sorti)
ANTWANN
Sa
boug la enn veritab gopia sa!
Zis bon pou fer komision. Li
normal
Ler diviz lanpir antrwa zonn distenk
Li'si gagn so bout?
OKTAV
Ou
ti trouv normal
Ki li'ena so mo ler prepar lalis
Bann ki bizen
mor ousa ekzile.
ANTWANN
Oktav
mo finn trouv soley avan ou;
Malgre nou donn li enn parti
pouvwar
Pou fer dan nou plas bann travay malang,
Kouma bourik
nou fer li sarye lor;
Li rente, swente, fer travo-forse,
Ekzekit
nou plan, fer dapre nou lord;
Me ler li'nn amenn nou lor kot
bizen
Nou pran livrezon, avoy li manze,
- Koumandir bagas - les
li rod so bout
Dan karo pikan.
OKTAV
Fer
kouma ou'le;
Li enn bon solda ki finn fer so prev.
ANTWANN
Kouma
mo seval Oktav, akoz sa
Mo donn li rekta so rasion
lavwann.
Mo finn montre sa bebet la lager,
Tourne, arete, fons
drwat-drwat divan;
Mwa ki kontrol sak mouvman so lekor.
Enn
fason-parle Lepidous koumsa.
Bizen dir li tou seki bizen fer.
Enn
bachara! Zis bon pou manz restan,
Plen so vant ar rebi,
imitasion;
Kan dimoun finn rans ar enn vie lamod
Lerla li li
swiv. Anou servi li
Kouma enn zouti. Aster nou okip
Zafer
enportan. Broutous ek Kasious
Pe lev enn larme; nou bizen fer
fas.
Alor, les nou konsolid nou lalians,
Konn swazir partner,
pa gaspiy resours;
Anou lor vites reyni lasanble,
Pou gagn enn
lizour lor problem maske,
Diil avek sikse ar danze vizib.
OKTAV
Dakor
ar ou. Nou kouma zanana;
Lao ek anba lennmi pe dam nou;
Mem
bann seki pe fer sourir, anfe
Zot leker mousana. (Zot
sorti)
AK 4 SENN 2
(Dan kan pre Sardis)
Tanbour. Broutous, Lousilious, Lousious ek larme Titinious ek Pinndarous vinn zwenn zot.
BROUTOUS
Stop!
LOUSILIOUS
Donn lord arete!
BROUTOUS
Lousilious, eski kan Kasious bien lwen?
LOUSILIOUS
Non
li pa lwen. Li'nn avoy Pinndarous
Pou prezant ou kompliman so
patron.
BROUTOUS
Pinndarous,
kimanier! Ou patron la,
Swa li'nn sanze, swa so zom pe fane,
Me
mo koumans kwar kikfwa seki'nn fer
Pa ti bizen fer. Be si li
parla
Les limem koze.
PINDAROUS
Mwa
mo peyna dout
Ki mo nob patron, oumem pou trouve,
Li merit
respe, li pa finn sanze.
BROUTOUS
Personn
pa dout li. Lousilious vinn la,
Finn akey ou bien? Bizen dir mwa
fran.
LOUSILIOUS
Ar
boukou polites ek kourtwazi !
Me lanbians kamaradri ti absan
;
Bann diskour ti mank zepis lamitie,
Pa kouma avan.
BROUTOUS
Sa
bann sign klasik
Kan lestim pe fonn. Rapel Lousilious,
Kan
lamitie koumans dezenere
Konvansion ranplas santiman vivan.
Pa
bizen zwe rol kan lamour senser ;
Parkont ipokrit, kouma seval
fou,
Fer enn pake zes, enpresionn lizie ;
(olwen lamars militer)
Me
kan ler vini pou reponn lapel
Zot krinier grene, zot kouyonn
servis,
Pa kapav pas tes. So larme kote?
LOUSILIOUS
Zot
pou pik latant seswar dan Sardis;
Mazer parti, sirtou so
kavalri,
Pe vinn ar Kasious.
(Kasious rantre ar so larme)
BROUTOUS
Li
finn arive.
Al dousman, al zwenn li.
KASIOUS
Stop!
BROUTOUS
Stop! Donn lord partou!
SOLDA 1
Stop!
SOLDA 2
Stop!
SOLDA 3
Stop!
KASIOUS
Broutous, mo frer, ou finn fer mwa ditor.
BROUTOUS
A
bondie! Mo fer ditor mo lennmi?
Zame! Pa vinn dir mo'nn ofans enn
frer.
KASIOUS
Broutous
ou manier sek-sek pa normal,
E ler ou koumsa -
BROUTOUS
Kasious
gard ou kalm.
Ki problem? Koz dousman. Mo konn ou bien.
La,
divan lizie tou nou bann solda
(Ki peyna pou konn nou
dezagreman)
Aret lev lavwa. Donn zot lord ale;
Nou'al dan mo
latant, e laba Kasious
Ou'a dir mwa ki pe pik ou.
KASIOUS
Pinndarous,
Dir
tou nou bann sef amenn zot bann zom
Enpe par laba.
BROUTOUS
Lousilious,
mem son. Napa les personn
Vinn isi tank ki nou pa finn
fini.
Lousious ek Titinious vey lantre.
(Apart Broutous ek Kasious zot tou sorti)
AK 4 SENN 3
(Latant Broutous)
KASIOUS
Ala
prev ki ou finn fer mwa ditor:
Ou'nn blam Lousious Pela, disgrasie
li,
Sanse li'nn pran gous ar bann Sardinien;
E mo bann petision
dan so faver -
Mo fer li konfians - ou'nn zet dan pagne.
BROUTOUS
Ou finn fer oumem ditor pran so par.
KASIOUS
Ou
kwar li lemoman ouver lizie
Lor tou ti detay, fer bel-bel lanket?
BROUTOUS
Kasious,
les mo dir ou, koze la pi
Ki oumem ou lame gagn lagratel:
Ou
pran komision, ou vann promosion,
Protez montagn.
KASIOUS
Mo
lame lagratel?
Ou sans pou ou, ou Broutous ki dir sa,
Sinon mo
ferm ou labous pou toultan.
BROUTOUS
Grasa
ou, koripsion finn gagn tit "Sir",
Pinision, telman per,
finn al kasiet.
KASIOUS
Pinision!
BROUTOUS
Rapel
lemwa Mars, lekenz Mars, rapel.
Onon lazistis Zil Sezar tonbe.
Ki
sa salte la ki ti pik Sezar
Pou enn lot rezon? Aster parmi nou
Ki
ti zet pli gran boug dan nou lemonn
Akoz li ti protez voler, nou
pou
Toler manzer braib? Nou sal nou lame,
Nou vann bout par
bout nou gran patrimwann.
Prefer vinn lisien, zap-zap ar lalinn
Ki
dir mo'enn Romen.
KASIOUS
Broutous,
tansion ou!
Pa depas limit. Ou pe fer erer
Rod kwens mwa dan
zwen. Mwa mo enn solda
Ar plis experyans, pli kapab ki ou
Pou
roul governman.
BROUTOUS
Zistwar! peyna sime Kasious!
KASIOUS
Mo sir!
BROUTOUS
Fos, mo dir!
KASIOUS
Pa
provok mwa plis, tansion konsekans!
Mazinn ou lavi, pa pous mwa
abou !
BROUTOUS
Ale do bachara!
KASIOUS
Kwa!
BROUTOUS
Ekoute
aster! Les mwa mo koze.
Alor, bizen les ou kime enpe?
Mo bizen
krake kan bann fou irle?
KASIOUS
Bondie! Bondie! Mo bizen manz tousa?
BROUTOUS
Tousa
ek ankor. Ziska oumem rans.
Ar ou laraz, al fer ou chokra per,
Fer
ou esklav tranble. Mwa mo bos tait?
Toler ou kapris? Krwaz lebra
atann
Ou laraz pase? Silefo monwar,
Ou aval pwazon ou prop
lakoler
Ki kas ou ande; apartir zordi
Kan bizen enn kloun pou
fer mwa riye
Mo'a mazinn ou senn.
KASIOUS
Ki pe arive?
BROUTOUS
Ou
kwar ki ou pli bon solda ki mwa,
Amenn prev montre; prouv ou
vantardiz,
Mo ti'a bien kontan. Mwa mo dispoze
Aprann
kouma viv ar dimoun onet.
KASIOUS
Ale-vini
ou ofans mwa Broutous;
Mo'nn dir mo pli vie, mo pa'nn dir
meyer.
Mo'nn dir meyer?
BROUTOUS
Mo bien merd ki ou'nn dir!
KASIOUS
Mem Sezar pa ti ofans mwa koumsa.
BROUTOUS
Ou pa ti oze provok li koumsa.
KASIOUS
Pa oze?
BROUTOUS
Wi.
KASIOUS
Pa oze provok li?
BROUTOUS
Ou ti tro per.
KASIOUS
Pa
tro ale akoz mo lamitie;
Tansion mo fane, apre regrete.
BROUTOUS
Ou'nn
fini fane. Regrete aster.
Kasious, ou menas napa fer mwa per;
Mo
telman arme ar bann gran prensip
Ki ou bann menas pa pou bouz enn
pwal,
Plito fer riye. Mo ti dimann ou
Avoy enpe kas, ou finn
refize;
Ou kone mo pa konn pran larzan braib.
A bondie! Mo
prefer kas mo leker,
Pey ar mo disan ki al pran larzan
Dan pos
malere, souk enn sou parsi,
Souk enn kas parla. Mo ti dimann
ou
Avoy lamone pou pey bann solda,
Ou finn refize. Samem gran
Kasious?
Eski mo ti pou fer koumsa ar ou?
Si Broutous enn zour
vinn sitan lare
Ki li blok tou kas, refiz ed lezot,
Bondie sa
zour la avoy ou loraz
Kraz li bout par bout.
KASIOUS
Mo pa'nn refiz ou!
BROUTOUS
Si!
KASIOUS
Napa
vre sa! Ki sa mamlouk ki finn
Rakont ou sa ? Broutous ou finn bles
mwa.
Enn kamwad konpran febles enn kamwad;
Me ou, ou gonfle mo
pli ti defo.
BROUTOUS
Zame, tank ki ou pa sey li lor mwa.
KASIOUS
Ou mepriz mwa.
BROUTOUS
Mo mepriz ou defo.
KASIOUS
Lizie enn kamwad pa trouv ti febles.
BROUTOUS
Lizie
enn flater pa trouve mem si
Defo la osi gran ki enn montagn.
KASIOUS
Mark
Antwann vini, vini zenn Oktav
Vinn tir zot vanzans ar Kasious
tousel,
Parski Kasious li finn plen ar lavi:
So pros ayir li,
so frer chalenj li
Tret li kouma kouli, tir lay ar li,
Not tou
dan enn liv, aprann sa par ker,
Fou li so pake. Mo kapav
aster
Nway mo nam dan larm. Ala mo pwagnar !
Mo ches san
defans; andan, mo leker
Ki vo plis ki tou lor dan liniver.
Ou
ou enn gran Romen, ale pran li.
Mwa mo'nn refiz ou lor? Pran mo
leker.
Pike, kouma ti pik Sezar. Li kler
Zame ou ti ayir Sezar
otan
Ki ou ayir mwa.
BROUTOUS
Ramas
ou pwagnar,
Ankoler kan ou anvi, mo bos tait.
Mo pou sey
konpran, mem kan ou sape.
Kasious, mwa ou frer, mo kouma
mouton,
Mo koler li vif kouma zalimet.
Me vit-vit li tengn.
KASIOUS
Eski
Kasious zis
Enn klounn pou fer so frer Broutous riye
Kan
lasagren ek panse nwar minn li?
BROUTOUS
Ler mo ti dir sa, mo ti sap lor kal.
KASIOUS
Ou rekonet sa? Donn mwa ou lame.
BROUTOUS
Pran mo leker 'si.
KASIOUS
Broutous!
BROUTOUS
Wi Kasious.
KASIOUS
Ar
ou lexperyans ou bizen siport
Karakter petar mo mama'nn donn
mwa,
Mo manga brit-brit.
BROUTOUS
Apartir
mentnan
Sak fwa mo trouv ou vinn nerastenik
Mo zwe mor. Pa
kapav sanz ou natir.
(Enn poet rantre. Lousilious, Titinious ek Lousious swiv li)
POET
Les
mo rant andan, Broutous ek Kasious
Pe lager. Pa kapav les
zot tousel.
LOUSILIOUS
Pa gagn drwa rantre!
POET
Touy mwa silefo, me mo pou rantre.
KASIOUS
E la! Ki pe arive?
POET
Zot
pa onte zot de? Ki zot gagne?
De zeneral bizen torsenn kole.
Ekout
mwa, mo sir avan zot mo'nn ne.
KASIOUS
Bourrbak! To makacha peyna koko.
BROUTOUS
Sort isi ale! Fout lekan ale!
KASIOUS
Pa pran kont Broutous, samem so manier.
BROUTOUS
Mo
va siport li si li res dan ton.
Foser anrime rod diriz lager !
Ale
! Fonndos !
KASIOUS
Ale monwar, pa deranz nou. (Poet sorti)
BROUTOUS
Lousilious,
Titinious dir bann lietnan
Prepar tou zafer pou nou pas lanwit.
KASIOUS
Apre
sa zot de revinn vit isi
Ar Mesala. (Lousilious ek Titinious
sorti)
BROUTOUS
Lousious, servi diven. (Lousious andeor)
KASIOUS
Ala ou enan move karakter!
BROUTOUS
Kasious, mo leker sarze ar traka.
KASIOUS
Kot
ou met ou filozofi Broutous,
Si ou les malsans kas ou lekilib.
BROUTOUS
Mo konn manz mo kou bien. Porsia finn mor!
KASIOUS
Kwa! Porsia?
BROUTOUS
Finn mor.
KASIOUS
Mo
merit lamor pou seki mo'nn fer.
Enn grand lapenn sa! Enn gran-gran
lapert!
Ki li'nn gagne?
BROUTOUS
Soufrans
separasion,
Traka ki zenn Oktav ek Mark Antwann
Pe vinn
plizanpli for - nouvel lamor,
Nouvel zot lafors ti ariv ansam
-
Finn brouy so lespri, li finn swiside.
KASIOUS
Li finn mor?
BROUTOUS
Wi.
KASIOUS
Ayo bondie lao !
(Lousious rantre ar diven ek labouzi)
BROUTOUS
Nou
sanz topik. Donn mwa enn ver diven.
Kasious, nou nway tou nou erer
ladan. (Li bwar)
KASIOUS
Mo
leker li swaf rekonsiliasion.
Ranpli Lousious, ziska li
deborde;
Pa kapav aret bwar lamour Broutous. (Li bwar. Lousious
sorti)
(Titinious ek Mesala rantre)
BROUTOUS
Rantre
Titinious! Mesala sava?
Anou tou asiz otour lalimier
Pou nou
etidie bann problem irzan.
KASIOUS
Porsia nepli la?
BROUTOUS
Koz
enn lot koze.
Mesala mo'nn fek resevwar bann let
Ki dir
mwa zenn Oktav ek Mark Antwann
Pe fons drwat lor nou ar enn gran
larme,
Zot pe mars dan direksion Filipi.
MESALA
Mo'si mo ena nouvel similer.
BROUTOUS
Peyna lezot nouvel?
MESALA
Par
proklamasion ek dekre spesial
Oktav, Antwann ek Lepidous
finn fer
Ekzekite enn santenn senater !
BROUTOUS
Nou
bann let ena mem lenformasion.
Dan pou mwa zot dir swasann-dis
finn mor
Par proklamasion, Sisero parmi.
KASIOUS
Sisero?
MESALA
Li'si finn
pas dan pake
Par mem proklamasion.
Eski ou finn gagn let ar ou
madam?
BROUTOUS
Non Mesala.
MESALA
Dan bann let la, napeyna niouz lor li?
BROUTOUS
Non, nanye Mesala.
MESALA
Mo trouv sa drol.
BROUTOUS
Kifer? Ou finn tann dir kiksoz lor li?
MESALA
Non Misie Broutous.
BROUTOUS
Kouma enn Romen dir laverite.
MESALA
Kouma
enn Romen tini sa sok la.
Li finn mor enn lamor pa natirel.
BROUTOUS
Nou
okip plito problem bann vivan.
Ki zot dir si nou mars ver Filipi.
KASIOUS
Mo pa dakor!
BROUTOUS
Kifer?
KASIOUS
Get
sa Broutous
Les nou bann lennmi marse vinn rod nou;
Koumsa
bannla fer zefor, rent zont nam,
Fatig zot kadav. Ler nou res
anplas
Nou lespri, lekor pare pou fer fas.
BROUTOUS
Enn
bon rezon karte divan pli bon.
Bann dimoun ant isi ek Filipi,
Zot
pa tro kontan nou, bizen dakor.
Zot mekontan ki nou'nn fer zot pey
tax.
Ler nou lennmi travers zot teritwar
Zot kapav al ogmant
lafors lennmi,
Grandi so lafors, remont so moral.
Par kont si
nou nou avans ver lennmi
Sa bann dimoun la zot pou deryer nou
Ler
nou manz plen-plen kont larme lennmi.
KASIOUS
Mo frer, ekout mwa.
BROUTOUS
Eskiz
mwa Kasious. Pa bizen bliye
Nou'nn reysi rasanble tou nou
alye,
Bann batayon miskle ; nou ler finn mir.
Lafors nou lennmi
pe grandi sak zour,
Nou'nn ariv lor top, lapant koumanse.
Dan
lavi nou bizen vey lamare,
Plonze kan li ot, pran sime sikse;
Rat
sa, e lerla pou leres lavi
Ou tas dan disab, dan karo gomon.
Pou
nou, lamare finn fini monte
Les kouran sarye nou dan nou
faver,
Sinon, tas lor resif.
KASIOUS
Kouma
ou'le
O.K. nou marse, nou al Filipi.
BROUTOUS
Nwayo
lanwit finn may ar nou deza,
Lanatir pe dimann respe so drwa,
Enn
tipe somey mo kwar neseser.
KASIOUS
Wi
mo kwar. Bonswar.
Boner gramaten nou va demare.
(Lousious rantre)
BROUTOUS
Lousious, mo dezabiye.
(Lousious sorti)
Orevwar.
Salam
Mesala! Salam Titinious!
Kasious mo frer, dormi bien.
KASIOUS
Wi
gran frer!
Sa lanwit la ti bien mal koumanse.
Nou pa les zame
divizion ant nou.
Zame ankor Broutous, zame ankor.
(Lousious rantre ar dezabiye)
BROUTOUS
Tou korek aster.
KASIOUS
Bonn-nwi Broutous.
BROUTOUS
Bonn-nwi Kasious.
TITINIOUS ek MESALA
Bonn-nwi Sef!
BROUTOUS
Salam vouzot. (zot sorti)
Donn dezabiye la. Kot to lagitar?
LOUSIOUS
Isi dan latant.
BROUTOUS
To
lizie somey.
Mo pa blam twa, to finn bien fatige.
Apel Klodious
ek detrwa lezot zom,
Mo pou dimann zot vinn dormi isi.
LOUSIOUS
Varo, Klodous !
(Varo ek Klodous rantre)
VARO
Finn apel nou, Sef?
BROUTOUS
Silvouple,
vinn dormi dan mo latant.
Mo kapav bizen zot nenport ki ler
Pou
fer komision ar mo frer Kasious.
VARO
Korek
Sef! Nou va res la, nou atann.
BROUTOUS
Non,
non! Zame! Dormi, mo sipliy zot;
Pa traka, kapav mo sanz mo lide.
(Varo ek Klodous dormi)
Lousious,
liv la la. Mo ti pe rod li,
Tousa letan la li ti dan mo pos.
LOUSIOUS
Mo ti sir Misie ou pa ti donn mwa.
BROUTOUS
Pardonn
mwa garson, parfwa mo bliye.
To kapav tini to somey enpe,
Zwe
mwa enn ti ler lor to lagitar?
LOUSIOUS
Wi Misie si ou'le.
BROUTOUS
Zwe
mo garson.
Mo nek agas twa, me to'enn bon garson.
LOUSIOUS
Mo fer mo devwar, Misie.
BROUTOUS
Mo
pa ti bizen ekziz tro koumsa;
Mo kone zenes bien bizen somey.
LOUSIOUS
Mo finn deza dormi enpe.
BROUTOUS
To'nn
bien fer, taler to dormi ankor.
Ankor enn tipe pasians. Si mo
viv
Mo pou ed twa.
(Lamizik + sante)
Ler
la fer dormi. Somey tous lamor,
To poz to pwa diplon lor mo
garson
Ki pe sant bersez? Bonswar mo piti.
Mo pa pou kas to
somey; pa fer sa,
Si to tourne, lagitar la kase.
Les mo ramas
li. Bonswar mo garson.
Kot mo ti'arive, mo ti met zorey
Sirman
pou mark paz la; ala li la.
(Nam Sezar rantre)
Lalimier
la feb. E! Kisannla sa?
Mo sir akoz mo lizie fatige
Mo pe trouv
fantom dibout divan mwa.
Li pe vinn ver mwa. Ki to ete twa?
Enn
sen, enn anz, ousa demon lanfer?
Mo disan kaye! Mo seve drese!
Dir
mwa ki to'ete?
NAM SEZAR
To move konsians, Broutous.
BROUTOUS
Kifer to la ?
NAM SEZAR
Pou dir twa nou pe zwenn Filipi.
BROUTOUS
Korek, nou va zwenn laba.
NAM SEZAR
Wi laba, Filipi.
BROUTOUS
Dakor, nou va zwenn Filipi.
(Nam Sezar sorti)
Ler
mo pran kouraz twa to disparet.
Movezer, mo ti'le koz plis ar
twa.
Lousious! Varo! Klodious! Leve! Leve!
Klodious!
LOUSIOUS
Li'nn dezakorde Misie.
BROUTOUS
Li
kwar li ankor pe zwe lamizik.
Leve Lousious.
LOUSIOUS
Misie!
BROUTOUS
Kifer to kriye? Eski to'nn reve?
LOUSIOUS
Misie mo pa kone si mo'nn kriye.
BROUTOUS
Wi, to'nn kriye. Eski to'nn trouv kiksoz?
LOUSIOUS
Non Misie.
BROUTOUS
Dormi
Lousious, dormi. Klodious!
(Ar Varo) E twa! Leve!
VARO
Sef !
KLODIOUS
Patron !
BROUTOUS
Kifer zot kriye dan zot somey?
TOULEDE
Nou patron?
BROUTOUS
Wi zot! Ki zot finn trouve?
VARO
Pa'nn trouv nanye patron!
KLODIOUS
Mo'si parey!
BROUTOUS
Bon,
degaze al get mo frer Kasious.
Dir li demare boner avan mwa,
Mwa
mo pou swiv li.
TOULEDE
Toutswit Sef! (Zot sorti)
AK 5 SENN 1
(Laplenn Filipi)
Oktav, Antwann ek zot larme rantre
OKTAV
Antwann
nou soue zordi pe vinn vre;
Ou ti dir bannla pa pou vinn anba,
Zot
pou atann nou laba dan oter.
Ler gete fos; zot larme pe desann
Pou
chalenj nou isi dan Filipi,
Pare pou konba avan dimann zot.
ANTWANN
Me
non, mo lir zot lespri; mo kone
Kifer zot fer sa. Zot ti pou
prefer
Kal dan enn lot plas, me zot pe desann,
Koumadir bann
brav, pou enpresionn nou,
Pou fer nou kwar ki zot zot kouraze;
Me
sa enn senn sa.
(Enn mesaze rantre)
MESAZE
Zeneral
pare!
Lennmi pe vini, zot paret konfian,
Pavyon rouz deor,
lager deklare,
Nou bizen deswit pare pou fer fas.
ANTWANN
Oktav
ou diriz ou larme dousma
Agos lor sa teren plat ki la laba.
OKTAV
Mwa mo pe'al adrwat, ou tini agos.
ANTWANN
Kifer ou rod sikann dan moman kriz?
OKTAV
Pa pe rod sikann ; mo fer dapre mwa.
(Tanbour: Broutous, Kasious etc. rantre)
BROUTOUS
Zot finn arete, zot'le diskite.
KASIOUS
Stop Titinious! Bizen parlmante.
OKTAV
Mark Antwann, nou pas alatak premie?
ANTWANN
Non
Sezar, atann zot, les zot vini.
Nou'al divan ; bannla ole diskite.
OKTAV
Pa bouze avan signal.
BROUTOUS
Koze avan, bate apre, pa vre?
OKTAV
Pa kouma zot, nou pa kwar dan koze.
BROUTOUS
Zoli koze meyer ki vilen kou.
ANTWANN
Ou
zoli diskour kasiet bann sal kou.
Sa trou ou'nn perse dan leker
Sezar
Pe dir nou for-for 'Viv Sezar'.
KASIOUS
Antwann
Listwar
pa'nkor konn lafors ou bann kou
Me lor pas siro peyna ou
segon,
Vanpir dir pardon.
ANTWANN
Li kapav morde.
BROUTOUS
Mem
pa! So ledan divan finn grene.
Ou finn koken so lapeti disan.
Ou
servi so sarm avan ou morde.
ANTWANN
Bann
verminn ! Zot ena toupe koze.
Kan zot zouti asasen pik Sezar
Zot
fer grimas zako, kouma lisien,
Kouma esklav zot lis lipie
Sezar
Pandan ki Kaska kouma enn serpan
Pik li par deryer dan
likou. Souser!
KASIOUS
Pa
gaspiy ou talan ar enn baba
Ki mars ar enn zwiser ek joubaner.
ANTWANN
Kasious vie zako!
OKTAV
Antwann
nou ale!
Bann sal tret! Nou chalenj zot zordi mem,
Si zot ena
fiel pou mont lor teren,
Sinon, nou atann zot kan zot pare.
(Oktav, Antwann ek zot larme sorti)
KASIOUS
Soufle
rafal! Kraze vag! Nou fer fas!
Siklonn pe bate. Nou zwe tou pou
tou.
BROUTOUS
Lousilious kot ou? Vinn get sa enn kou.
(Lousilious ek Mesala avanse)
LOUSILIOUS
Wi sef.
(Broutous koz ar Lousilious enn kote)
KASIOUS
Mesala.
MESALA
Wi Zeneral.
KASIOUS
Mesala,
Zordi
mo laniverser, zordi dat
Mo nesans. Donn mwa to lame
monwar.
Mesala tomem mo temwen: zordi
Kont mo volonte, pe fors
mwa zwe tou,
Kouma Ponpe, met tou lor enn batay.
Zame mo pa'nn
kwar dan siperstision
Me kwar mwa zordi mo finn bien sanze,
Mo
pe koumans kwar dan bann move sign.
Ler nou sort Sardis lor nou
sar divan
De leg ti poze, e zot ti bouz fix,
Zot mem aksepte
manz dan nou lame,
Tini ferm ar nou ziska Filipi.
Gramaten zot
finn sove, disparet,
E dan zot plas ena korbo, marten;
Lor nou
latet votour pe anvole
Pe vey nou kadav; zot tal zot lonbraz
Kouma
enn mofinn lor nou lavenir,
Koumadir nou tou pre pou rann nou nam.
MESALA
Pa pran sa kont!
KASIOUS
Mo
pe zis dir twa sa
Me mwa mo pare, kouraz dan lame
Pou fer fas
danze kouma li vini.
BROUTOUS
Dakor Lousilious.
KASIOUS
Broutous
mo gran frer,
Lesiel zordi dan nou faver, e nou
Kapav anpe fer
plan pou nou vie zour.
Me dan lavi zame kapav kone,
Akoz sa nou
bizen mazinn lepir.
Si nou perdi zordi samem dernie
Fwa nou pe
zwenn pou diskite ansam.
Si sa arive, ki ou'nn deside?
BROUTOUS
Mo'nn
touzour kont filozofi swisid,
Akoz sa mo ti blam papa Porsia
Ki
ti swiside. Pa kone kifer,
Mo trouv sa degelas e imoral
Akoz
nou per lavenir nou aret
Lavi avan ler, preferab mo kwar
Aksepte
desten ki gran sef lao
Finn marke pou nou.
KASIOUS
Donk
si nou perdi
Ou pou aksepte ki zot trenn-trenn ou
Lor bann sime
Rom.
BROUTOUS
Kasious
nob Romen, pa kwar sa mo frer.
Broutous retourn Rom lasenn dan
lipie?
Zame! So lespri tro lib. Silefo
Zordi lespri lekenz Mars
tengn lamem.
Si nou pou rezwenn, sa mo pa kone;
Nou kas
pognedme avan separe.
Kasious orevwar! Preferab adie?
Si nou
rezwenn nou leker va riye
Sinon, be nou'nn separe san egrer.
KASIOUS
Orevwar,
lesiel beni ou Broutous!
E si nou rezwenn, normal nou pou
ge.
Sinon! Li vre peyna okenn egrer.
BROUTOUS
Bon,
oboulo! Ti pou bon si nou ti
Kone ki pou ariv nou tou zordi.
Ler
tanto vini, tanto nou kone
Ariv seki ariv. Anavan mars ! (Zot
sorti)
AK 5 SENN 2
(Sandbatay)
Tronpet. Broutous ek Mesala rantre
BROUTOUS
Ale
vit Mesala. Donn sa not la
Larme Kasious ki laba lot kote.(roulman
tanbour)
Dir zot atake deswit. Mwa mo kwar
Larme
Oktav mank determinasion,
Enn ti forsing ase pou devir zot.
Vit
Mesala vit! Nou tom lor zot sek. (Zot sorti)
AK 5 SENN 3
(Sandbatay)
Tronpet. Kasious ek Titinious rantre
KASIOUS
Get
zot Titinious, kouma zot tire.
Mo prop solda finn vinn mo prop
lennmi,
Mo prop port-drapo ti pe sey sove,
Mo touy koson la,
ras pavyon ar li.
TITINIOUS
Bez
Kasious bez! Broutous finn donn signal
Tro boner. Ler li trouv
Oktav dan pens,
Li nek fonse; so bann zom plen zot pos,
Letansa
Antwann pe anserkle nou.
(Pinndarous rantre)
PINNDAROUS
Sove
Sef, sove, tire depi la,
Mark Antwann finn rant dan ou kan,
patron;
Sove Misie Kasious, napa res la!
KASIOUS
Sa
kolinn la ase lwen. Titinious!
Sa dife laba, pa dan mo kan sa?
TITINIOUS
Wi Sef.
KASIOUS
Titinious si
to kontan mwa
Mont lor to seval, fons atout-vites,
Al ziska
laba kot bann solda la
E revinn deswit, vinn don mwa nouvel
Si
bann solda la nou bann ou bannla.
TITINIOUS
Mo pou revinn la pli vit ki zekler. (Li sorti)
KASIOUS
Ale
Pinndarous, mont pli ot lao;
Mwa mo pa trouv bien, vey bien
Titinious
Kriye for dir mwa tou seki pase.
(Pinndarous sorti)
Zordi
mo ti ne. Serk la finn ferme.
Lor mo pwen depar mo pe tous mo
bit.
Youg finn konplete. Pinndarous ki niouz?
PINNDAROUS
(depi lao) Ayo patron!
KASIOUS
Ki niouz!
PINNDAROUS
(depi
lao) Zot finn anserkle Titinious,
Bann kavalie pe fons lor li
rapid,
Li pe rape mem. Zot finn zwenn ar li.
Ale Titinious!
Detrwa finn desann!
Li'si! Zot finn may li. Tann zot kriye.
KASIOUS
Desann!
Desann! Pa get sa masak la!
Kapon ! Mo enn kapon! Mwa mo vivan,
Li
li'nn zwenn tase divan mo lizie.
(Pinndarous rantre)
Twa
vinn la.
Mo ti may twa prizonie dan Parsia,
To ti fer serman
kont to prop lavi
To pou fer tou seki mo dir twa fer.
Ler finn
arive pou respe serman,
Pou to liberte pran sa lepe la
Li ti
pers Sezar, fouy mo lestoma.
Peyna pou tike! Ala so lamans.
Ler
mo figir kasiet kouma aster
Fons li la - Sezar to'nn gagn to
vanzans
Ar lepe ki ti servi pou touy twa.
(Li mor)
PINNDAROUS
Mo
enn dimoun lib me si dimann mwa
Preferab pa lib. Kasious, O
Kasious,
Pinndarous pou tire depi isi;
Mo'al kot zame enn Romen
pou gagn mwa. (Li sorti)
(Titinious ek Mesala rantre)
MESALA
Ankor
kif-kif Titinious ! Enn kote
Larme Broutous finn bat larme
Oktav,
Lot kote Antwann finn devir Kasious.
TITINIOUS
Sa nouvel la pou konsol nou Kasious.
MESALA
Kot li ti ete?
TITINIOUS
Dan
enn tourdisman
Ar so zom Pinndarous, isi lor mel.
MESALA
Pa li sa anba laba lor later?
TITINIOUS
Li pa paret vivan. Ayo bondie !
MESALA
Pa li sa?
TITINIOUS
Ti li sa
do mo frer, ti ;
Kasious finn kit nou. O soley kousan
To plonz
dan lanwit dan enn manto rouz,
Koumsamem Kasious finn kouse
anrouz.
Soley Rom finn tengn. Nou lepok finn mor.
Labrim pe
leve, nou ler finn vini.
Li ti per pou mwa, samem li'nn fer sa.
MESALA
Kan
perdi konfians nenport kwa posib.
Detestab erer! Zanfan
depresion!
Kifer to enpresionn koko dimoun
Ar fos-fos zimaz?
Erer, ler to ne
Avan mem to gagn letan vinn deor,
To touy to
mama depi dans so vant.
TITINIOUS
E Pinndarous! E kot twa Pinndarous?
MESALA
Rod
li Titinious! Letansa mo'al zwenn
Broutous, mo'al eklat sa nouvel
tris la
Dan so zorey. Veritab eklate.
Explozion, destriksion,
tapaz defet
Pa pou fer zorey Broutous plis dimal
Ki sa nouvel
la.
TITINIOUS
Ale
Mesala
Letansa mwa mo al rod Pinndarous. (Mesala sorti)
Kasious,
kifer to ti dir mwa ale?
Mo pa ti zwenn to bann zom? Zot pa ti
Met
kouronn laviktwar lor mo latet,
Dir mwa donn twa li? To pa
ti tann zot?
Ayo matlo! To finn mal konpran tou!
Atann enn kou!
Sa kouronn la pou twa,
Broutous ti dir mwa pou twa sa. E mwa
Mo
ekout so lord. Broutous vini vit !
Gete kimanier mo respe
Kasious.
Bondie pardonn mwa! Enn devwar Romen!
Lepe Kasious,
fann leker Titinious
(Li swiside)
(Tronpet, tanbour. Broutous, Mesala etc. rantre)
BROUTOUS
Kotsa Mesala? Kot Kasious ete?
MESALA
Par laba. Titinious ti pe plore.
BROUTOUS
Titinious lor ledo, anba.
KATO
Li'nn mor.
BROUTOUS
Dakor
Zil Sezar, to ankor bien for.
To nam vwayaz partou, plonz nou
lepe
Dan nou prop lekor.
KATO
Brav,
brav Titinious!
Li'nn met kouronn la lor latet Kasious.
BROUTOUS
Ena
ankor Romen kouma zot de?
Dernie gran Romen, bondie beni zot.
Rom
zame pa pou donn nesans dimoun
Kouma zot ankor. Bann frer, mo dwa
sa
Ero la plis larm ki mo'ena zordi.
Enn lot zour
Kasious, kikfwa enn lot zour.
Avoy so lekor Tasos, ale vit.
Pa
kapav fer so lanterman dan kan,
Pou kas moral bann zom. Twa
Lousilious,
Twa Kato vini. Nou mont lor teren.
Labeo, Flavious
diriz bann larme.
Finn fini trwa-zer! Frer, avan seswar
Nou sey
nou sans dan enn deziem batay. (Zot Sorti)
AK 5 SENN 4
Tronpet. Broutous, Mesala, etc. rantre.
BROUTOUS
Tini ferm kamwad! Pa dekouraze!
(Li sorti ar so bann solda)
KATO
Pa
pou kil parad! Ale vinn ar mwa!
Mo pou al partou, kriy for-for mo
nom.
Tande! Momem garson Markous Kato.
(Solda rantre - Lager)
LOUSILIOUS
Tande!
Momem Broutous, Markous Broutous
Broutous, serviter Rom. Momem
Broutous.
(Zenn Kato tonbe)
Ayo
zenn Kato, to'si to'nn tonbe?
To'nn pran mem sime ki brav
Titinious,
Nou pou grav to nom an-or zenn Kato.
SOLDA 1
Zet zarm sinon lamor.
LOUSILIOUS
Mo
zet zarm zis pou mor.
Si to'le prestiz touy mwa lor vites,
Touy
Broutous, lerla to rant dan listwar.
SOLDA 1
Non zame! Enn prizonie onorab!
(Antwann rantre)
SOLDA 2
Avanse! Dir Antwann, finn may Broutous.
SOLDA 1
Koze
ki long! Ala li pe vini.
Finn may Broutous, Antwann, finn may
Broutous.
ANTWANN
Kot li?
LOUSILIOUS
Ansekirite!
Broutous li bien lwen.
Les mo dir ou Antwann, peyna sime,
Personn
pa pou may nob Broutous vivan.
Bondie pa pou les zot imilie li.
E
ler zot zwenn li, swa mor, swa vivan,
Zot pou zwenn Broutous dign
kouma bizen.
ANTWANN
Kamwad,
sa pa Broutous sa, me kwar mwa
Pa so segon dan valer. Vey li
bien;
Okip so konfor. Bann dimoun koumsa
Meyer gagn zot lestim
ki zot laenn.
Al gete si Broutous ankor vivan.
Vinn donn mwa
nouvel dan latant Oktav
Lor seki pe pase. (Zot sorti)
AK 5 SENN 5
(Sandbatay)
Broutous, Dardanious, Klitous, Voloumnious ek Strato rantre
BROUTOUS
Mo bann pov kamwad, vinn repoz isi.
KLITOUS
Statilious
ti al aneklerer,
Li pa'nn retourne. Kikfwa li'nn tonbe.
BROUTOUS
Asize
Klitous. Li finn sirman mor ;
Enn par enn zot mor. Ekout sa
Klitous.
(Koz dan so zorey)
KLITOUS
Mwa Senier? Pa dimann mwa sa!
BROUTOUS
O.K bliye sa!
KLITOUS
Dir mwa touy momem.
BROUTOUS
Dardanious vinn la!
(Koz dan so zorey)
DARDANIOUS
Enposib Senier!
KLITOUS
Bwat sa Dardanious!
DARDANIOUS
Gran-gran bez Klitous!
KLITOUS
Ki nou gran Broutous finn dimann twa fer?
DARDANIOUS
Li dir mwa touy li. Get kouma li tris.
KLITOUS
Kouma
enn kalis gonfle ar tristes,
Li pe deborde mem par so lizie.
BROUTOUS
Vinn la mo bon Voloumnious. Ekout sa.
VOLOUMNIOUS
Ki ena Senier?
BROUTOUS
Tann
sa Voloumnious:
Nam Sezar finn rann mwa vizit aswar
Ande
lokazion, enn fwa dan Sardis,
Deziem fwa yer swar, la, dan
Filipi.
Mo ler finn vini.
VOLOUMNIOUS
Pa vre sa Senier.
BROUTOUS
Mo
kone ki mo pe dir Voloumnious.
Voloumnious, ki lemonn pe devini
?
Lennmi finn kwens nou dan bor presipis;
(Tronpet olwen)
Li
meyer aster ki noumem sote
Avan ki bannla pous nou.
Voloumnious
Rapel nou de ti al lekol ansam;
Onon nou lamitie,
mo sipliy twa
Tini mo lepe, mwa mo rant lor li.
VOLOUMNIOUS
Senier pa dimann enn kamwad fer sa.
(Trompet olwen kontinie)
KLITOUS
Sove Senier sove! Napa res la.
BROUTOUS
Bondie
beni zot tou, bann kamwad ferm.
Twa Strato, to ti dan somey profon
;
Bondie beni twa'si. Bann frer Romen
Mo gagn gran boner ki dan
mo lavi
Mo finn toultan zwenn kamwad ferm ar mwa.
Malgre mo'nn
perdi, mo laglwar pli gran
Ki laglwar Oktav ousa Mark
Antwann
Parski zot laviktwar li kont progre.
Anou separe,
Broutous finn ekrir
Dernie paz dan so otobiografi.
Nwar pe bous
mo lizie; mo nam rente
Pe rod repo ki kouronn lekzistans.
(Tronpet. Enn lavwa kriye "Sove, sove")
KLITOUS
Sove Senier, sove!
BROUTOUS
Al touzour zot!
(Klitous, Dardanious, Voloumnious sorti)
Strato,
piti, res ar to bourzwa,
To enn bon garson, to'ena bon manier.
To
finn konn viv to lavi onetman;
Trap lamans mo lepe, get enn
kote
Ler mo fons lor li. To dakor Strato?
STRATO
Trap mo lame, Sef. Adie mo Senier!
BROUTOUS
Adie
mo garson - Sezar to'nn reysi!
Mo pa ti touy twa ar otan lape.
(li mor)
(Tronpet. Tanbour. Antwann, Oktav, Mesala, Lousilious ek larme rantre)
OKTAV
Kisannla sa?
MESALA
Serviter Broutous. Kot Broutous, Strato?
STRATO
Lib
Mesala. Li'nn kas lasenn li'ale.
Bann venker kapav zis bril so
lekor
Zis Broutous ti kapav ranvers Broutous,
Personn pa kapav
rod tit lor so tom.
OKTAV
Tou
bann zom Broutous mo pou pran ar mwa.
Twa, eski to dispoze mars ar
mwa?
STRATO
Selman si Mesala rekomann mwa.
OKTAV
Ki ou dir Mesala?
MESALA
Strato, dir kimanier nou sef finn mor?
STRATO
Mo'nn tini so lepe, li'nn fons lor li.
MESALA
Oktav
admet Strato dan ou servis,
Li'nn rann mo patron so dernie servis.
ANTWANN
Parmi
sa bannla limem ti pli prop.
Tou lezot konspirater, apart li,
Ti
bann gro-poumon ki zalou Sezar;
Zis li ti senser dan seki li'nn
fer,
Pa finn get so pos ler li'nn mars ar zot.
Li ti enn gran
boug e bann eleman
Dan so karakter telman bien regle
Ki lesiel
kapav dir later: "Sa Zom!"
OKTAV
Akoz
so merit nou bizen donn li
Enn lanterman dign enn ero Romen.
Dan
mo prop latant nou gard so lekor
Dan respe strik protokol
gerye.
Donn lord bann solda al repoz enpe,
E nou nou'al partaz
laglwar bann venker. (Zot tou sorti)
RIDO
MENI TRADIKSION MENI ZENERAL LAKAZ LAO