
EDMON
(ar enn nob) Fer dimann Dik Albani si so plan
Yerswar ankor tini, pa finn sanze.
(ar Regann) Ala li enstab la! Enfliansab!
(ar nob la) Fer nou kone ki so plan azordi. (nob la sorti)
REGANN
Mo kwar mo ser so zom finn zwenn tase.
EDMON
Bien posib madam.
REGANN
Mo zoli Senier,
Mo sir ou'nn soupsone mo plan pou ou.
Me koz vre ar mwa – zis laverite -
Ou kontan mo ser?
EDMON
Lamour onorab!
REGANN
Ou pa finn ranplas mo bofrer dan plas
Enterdi.
EDMON
Madam, ou pe ofans mwa!
REGANN
Mwa mo pe soupsone ki ou ek li
Zot plis ki entim.
EDMON
Mo fer serman, non!
REGANN
Mo pa pou kapav aksepte so zes.
Senier bieneme, pa koste ar li.
EDMON
Ou trakas dan vid. Ala li vini
Ar so mari! (Albani, Goneril ek zot larme rantre)
GONERIL
(ar limem) Silefo perdi lager ki les li
Koken mo galan.
ALBANI
Mo bon ser, mo kontan nou pe rezwenn.
Misie, mo'nn aprann Lir ek Kordelia
Finn rekonsilie. Lezot pe swiv zot
Parski nou gouvernman fer dominer.
Pou fer louvraz prop mo ena kouraz:
Mo pe azir kont larme etranzer.
Me pa kont lor mwa pou lev mo lepe
Kont mo prop lerwa e kont dimoun drwat
Ki pe proteste kont move tretman.
EDMON
Ou koze korek.
REGANN
Zot trouv sa korek?
GONERIL
Nou zwenn nou lafors pou bar envazion;
Problem domestik, ti kontradiksion
Pa lor azanda.
ALBANI
Nou fer enn renion
Ar bann veteran.
EDMON
Mo pe vinn zwenn ou
Anba ou latant.
REGANN
Mo ser, ou pe vinn ar nou?
GONERIL
Non.
REGANN
Meyer ou vinn ar nou.
GONERIL
(ar limem) Mo konpran grimas! (koz for) Mo swiv zot! (de larme sorti)
(Ler Albani pe sorti, Edgar rantre)
EDGAR
Senier, si ou pa onte pou koz ar
Enn dimoun mizer, ekout mwa?
ALBANI
(ar so bann kapitenn) Al touzour. Mo pou rezwenn zot! (ar Edgar) Koze!
EDGAR
Avan koumanse, ouver sa let la.
Si ou'nn gagn lager, fer soufle tronpet
Pou ou apel mwa. Mo paret nenport
Me kwar mwa Senier, mo pou donn ou prev
Seki dan let la. Me si ou perdi
Tou fini lamem. Bondie beni ou!
ALBANI
Atann, les mo lir let la.
EDGAR
Pa gagn drwa.
Kan so ler arive, soufle bigoul.
San fot mo pou la. (li sorti)
ALBANI
Orevwar! Mo pou lir li. (Edmon rantre)
EDMON
Nou pre ar ennmi. Mobiliz larme!
Ala enn rapor lor lafors ennmi;
Servis ransegnman finn fer zot travay.
Aster, tou dan ou lame!
ALBANI
Mo kone. (li sorti)
EDMON
Mo finn fer serman ar toule-de ser.
Sak ser vey lotla kouma enn viktim
Fer tansion serpan. Lakel mo pou pran?
Toulede, enn, personn? Kouma pou zwir
Enn kan lotla vivan. Mo pran vev la,
Lotla pou manga; si mo pran lotla,
So mari ser kwen. Mo pe servi li
Pou nou gagn lager; apre les de ser
Fer leneseser, avoy li manze.
So proze grasie Lir ek Kordelia,
Kan lager fini e nou viktorye?
Benker plan pardon pou mont drwat lor pie.
Mo lentere dan aksion; pa palab. (li sorti)
EDGAR
Gran dimoun, repoz ou anba pie la
E priye ki lebien detrir lemal.
Si mo reysi revinn zwenn ou isi,
Lavi pou meyer.
GLOSTER
Bondie beni ou! (Edgar sorti)
(tapaz lager. Edgar retourne)
EDGAR
Sove papa! Trap mo lame! Vit, vit!
Lerwa Lir finn perdi; zot prizonie.
Trap mo lame, vit!
GLOSTER
Non, mo garson. Prefer pouri isi.
EDGAR
Ankor dezespwar! Nesans difisil
Kouma lamor. Pa nou ki deside.
Atann so ler arive! Nou'ale vit!
GLOSTER
Ou'ena rezon! (zot sorti)
EDMON
Ofisie, al ferm zot e vey zot bien
Ziska lotorite siprem desid
Seki bizen fer.
KORDELIA
Li pa premie fwa
Ki bon lentansion raport katastrof.
Ou maler, Mazeste, fer mwa sagren;
Mo prop tourman pli fasil pou fer fas.
(ar Edmon) Kot tifi lerwa e kot mo de ser?
LIR
Non, non, non, non, non, plito al prizon
Kot nou va sante kouma de zwazo;
Ler to dimann mwa mo benediksion
Mo pou azenou pou mo dimann twa
Pardonn mo erer. Nou va pas letan
Priye, sante, rakont zistwar; riye
Ler nou tann zestaz dan koulwar pouvwar;
Kisannla monte, kisannla desann;
Nou fer koumadir nou espion Bondie.
E dan nou prizon nou pou viv pli vie
Ki bann gran peto ki monte, desann
Kouma lamare ler lalinn leve.
EDMON
Met zot dan prizon.
LIR
Bondie vers manteg
Dan nou lapriyer. (Li ser Kordelia dan so lebra) Ansam pou toultan.
Seki separ nou pou detrir lemonn.
Pa plore fifi! Loulou pou manz zot.
Pa plore baba, zot pou fini mal.
Vinn ar mwa. (Lir ek Kordelia sorti)
EDMON
Kapitenn, vinn la. Ekout mwa!
Pran sa papie la, swiv zot dan prizon.
Laport promosion finn ouver pou twa;
Swiv bien enstriksion e so rekonpans
Pou anobli twa. Dimoun malen konn
Mars ar letan; tro boukou santiman
Zame fit lepe. Job la pa permet
Kestion. Nek dir 'wi'. Si 'non', sanz mouyaz.
KAPITENN
San ezite: 'wi'.
EDMON
Kas pake, misie!
Ou bien bonere. Mo finn dir 'toutswit';
Swiv bann enstriksion manier mo'nn ekrir.
KAPITENN
Mo pa kapav ris saret, manz pounak!
Si louvraz zom sa, kont lor mwa.
(Tronpet. Albani, Goneril, Regann ek bann ofisie rantre)
ALBANI
Sir, nou finn apresie ou gran kouraz.
Lasans protez ou. Parmi adverser
Ena prizonie. Mo pou pran zot sarz;
Nou va deside ki nou bizen fer
Onom lazistis ek sekirite.
EDMON
Senier, mo'nn panse ki li plis meyer
Met vie Lerwa Lir sou ot-sirveyans;
Tansion li servi so sitiasion,
Enpresionn dimoun, vir nou zarm kont nou.
Pou mem rezon mo'nn avoy larenn 'si.
Dime, kan ou pare, landrwa ou'le,
Zot pou laba. La, li pa lemoman;
Fatig ek disan, lamor kamarad
Pa permet deba dan serenite.
Prose Kordelia ek ex-Lerwa Lir
Dimann meyer kondision.
ALBANI
Ekout mwa!
Ou zis enn size rwayote Albion;
Pa mo frer.
REGANN
Nou kwar, nou ki pou desid
Ki tit pou donn li. Avan deside,
Ti bizen get nou. Li nou zeneral,
Diriz nou larme, lager dan nou plas.
Koumadir zot frer!
GONERIL
Dousman, pa larg renn!
Li pa bizen twa pou merit tousa.
Li enn nob!
REGANN
Ar tou seki mo donn li
Li depas zot tou.
ALBANI
Ou koz koumadir li'nn marye ar ou.
REGANN
Souvan enn joker dir laverite.
GONERIL
Lizie bien vantar, lergete kaylous!
REGANN
Ou sans mo pa bien. Sinon enn rafal
Ti pou koup ou souf. (ar Edmon) Zeneral Edmon
Pran mo bann solda, prizonie, trezor;
Fer seki ou anvi ar zot, ar mwa;
Lemonn li temwen ki mo pe fer ou
Mo Senier Plenpouvwar.
GONERIL
Eski ou gard li?
ALBANI
Eski ou ena pouvwar anpes sa?
EDMON
Ou'si non, senier!
ALBANI
Erer, ti batar!
REGANN
Fer sonn tanbour e anons to'nn pran mwa!
ALBANI
Stop! Ekout drwatir! Mo pe'aret ou
Pou traizon e ou'si Goneril.
Mo ser, Regann, mo fam finn fer promes
Edmon ki pa lib. Aster si ou'le,
Dimann mo lame.
GONERIL
Extra boufonnri!
ALBANI
Ou arme, Gloster. Fer soufle tronpet;
Si personn pa vinn prouv tou ou bann krim,
Ala mo defi. (li zet so legan)
Ar sa lepe la
Mo pou prouv to feloni.
REGANN
Mo malad!
GONERIL
(ar limem) Sinon mo fer ferm tou apotiker!
EDMON
(li zet so legan) Mo reponn defi! Kisannla pe dir
Ki mwa mo enn tret? Li enn bachara,
Enn vilger vwayou, manter, malonet.
Fer soufle tronpet! Nenport kisannla
Ki vini – ar so disan mo pou prouv
Mo loner.
ALBANI
Anonser, soufle tronpet! (enn anonser rantre)
Ou pou bizen kont zis lor ou lafors
Parski tou bann zom ki ti rekrite
Pou zefor lager finn gagn zot desarz.
REGANN
Mo pe vinn pli fay!
ALBANI
Madam la pa bien.
Amenn li kot mwa. (Regann sorti ede par serviter)
Vinn la anonser; soufle ou tronpet;
Lerla lir sa. (tronpet sone)
ANONSER
(li pe lir) Nenport ki dimoun ki anvi vinn delavan pou akiz Edmon, swadizan Erl Gloster, ki li enn tret, li lib pou paret ler tronpet soufle trwaziem fwa. Li servi so kouraz pou defann li. (premie tronpet) Deziem fwa! (deziem tronpet) Trwaziem fra! (trwaziem tronpet) (enn tronpet reponn) (Edgar rantre. Li arme. Enn tronpetis divan li)
ALBANI
Dimann li ki li'le; kifer li la,
Kifer li finn reponn trwaziem tronpet.
ANONSER
Kisannla ou? Ki ou nom? Ki ou ran?
Kifer ou finn reponn trwaziem tronpet?
EDGAR
Mo'nn perdi tou dan lagel traizon,
Dan pwazon serpan. Mo osi nob ki
Adverser ki mo finn vinn pou konbat.
ALBANI
Kouma li apele?
EDGAR
Li dir li apel Edmon Erl Gloster.
EDMON
Mwa sa! Ki to'ena pou dir?
EDGAR
Tir lepe!
Si mo finn ofans enn leker vayan,
Servi to lepe pou reklam zistis.
Mwa mo finn pare! (li tir so lepe) Get bien mo lepe!
Li senbol mo loner e mo lafwa.
Ala mo dir twa; malgre to lafors,
Zenes, enportans, viktwar ek fortinn,
Les mo repete: to enn enfidel,
Enn tret; to'nn trair to frer, to papa;
To finn konplote kont sa gran prens la;
Depi to seve ziska lapousier
Anba lipie to transpir traizon.
Nek dir 'non' e mo lepe pou prouve
Ki to leker kasiet enn sal manter.
EDMON
Dapre konvansion, li mo drwa dimann
Twa ki to nom, ki to vremem ete
Me to laparans, to manier koze
Anons disan nob. Pa perdi letan!
Se twa ki enn tret; enn verminn, salte!
Mo parol zis rifle lor to armir;
Mo lepe pou plant zot dan to leker.
Soufle tronpet! (tronpet. Zot lager. Edmon tonbe. Edgar avanse pou touy li)
ALBANI
Pa fer sa! Pa touy li!
GONERIL
Gloster, mo Gloster, to finn may dan lak!
To ti bien kapav refiz krwaz lepe
Ar enn enkoni. To pa finn tonbe;
Bannla finn zwe fawl!
ALBANI
Ou, ferm ou labous!
Sinon, ar sa papie la, mo ferm li.
(ar Edgar) Non, pa fer sa! (ar Goneril) Malang depas malang!
Lir to konfesion! Pa sey desire!
Li kler to rekonet to krim. Pa vre!
GONERIL
Krim? Mwa ki fer lalwa isi. Pa twa!
ALBANI
Mons! (ar Edmon) To konn sa?
EDMON
Pa dimann mwa nanye. (Goneril sorti)
ALBANI
Swiv li. Li dezespere. Kontrol li. (premie ofisie sorti)
EDMON
Seki ou'nn akiz mwa, mo'nn fer pli pir;
Letan pou dir zot. Tousa lepase.
Mwa'si! Me dir mwa, twa kisannla twa?
Si to zanfan nob, mo pou pardonn twa.
EDGAR
Pardon enportan. Mwa mo pa mwen nob
Ki twa, Edmon. Parski plis, fot pli grav.
Mo apel Edgar, garson to papa.
Bondie servi nou jos pou pini nou;
Li'nn fer enn zanfan dan zwisans fernwar;
Rezilta aster, li pe viv dan nwar.
EDMON
To ena rezon, larou finn tourn net;
Mo prop pwazon finn fini mo lavi.
ALBANI
To laparans ti anons granderdam;
Les mo akeyir twa dan mo leker.
Bondie pini mwa si mo ti ena
Move panse lor twa ek to papa.
EDGAR
Mo bon Prens, pa bizen ou dir mwa sa!
ALBANI
Kot ou ti kasiet? Kouma ou'nn kone
Mizer ou papa?
EDGAR
Mo finn okip li. Difisil Senier,
Pou rakont soufrans. Mo leker kase!
Ler lalwa ti proklam mwa orlalwa
Lamor kol ar mo talon, pa larg mwa
- Anvi viv sitan for, prefer fer fas
Terer lamor vennkat lor vennkat ki
Tengn tou ale – mo'nn degize kouma
Mandian-fou ki mem lisien meprize;
Zwenn mo papa, so de lizie ansan,
Pe mars dan nwar; mwa mo'nn vinn so lizie,
Swagn li, okip li, sey konsol li me
Zame mo'nn dir li ki mwa mo ete
Ziska talerla, avan vinn isi,
Dimann li beni mwa, zame kone
Ki kapav arive, kapav tonbe,
Rakont li nou zistwar; so leker feb
Pa kapav tini; lazwa ek tristes
Anbrase, ferm so lizie souriyan.
EDMON
Ou zistwar, Edgar, finn tous mo leker
E fer mwa anvi fer enn ti dibien.
Me kontinie seki ou'ena pou dir ...
ALBANI
Si ankor zistwar tris, tini-tini;
Mo onte tansion gargoulet kase.
EDGAR
Zistwar enn lasagren deza tro dir;
Si azout enn lot, mo pou depas born.
Ler mo leker gro pre pou eklate,
Enn dimoun rantre ki ti deza trouv
Mwa avan kouma enn mandian-pagla
E ler li konpran kisannla mo'ete,
Li may mo likou, kriye so douler
Sitan for ki lesiel lao tranble;
Trap kadav mo papa; rakont zistwar
Martir Lerwa Lir; so sagren grandi
Telman vit, telman for, ki mo ti kwar
So leker pou'arete. Malsans lerla
Deziem tronpet sone. Bizen kit li.
ALBANI
Kisannla sa?
EDGAR
Kent, Senier, ki lerwa
Ti bani; li ti ofer so servis
So lerwa ennmi; aksepte seki
Esklav ti pou refiz fer. (enn nob rantre ar enn kanif kouver ar disan dan lame)
NOB
Osekour!
Aled! Osekour!
EDGAR
Ki kalite led?
ALBANI
Koze, Sir!
EDGAR
Kifer disan lor kanif?
NOB
Ankor so! So leker! Ayo, li'nn mor!
ALBANI
Mor? Kisannla? Koze, Sir!
NOB
Ou madam!
Senier, ou madam! So ser 'si finn mor,
Anpwazone par so prop ser. Masak!
EDMON
Mwa ki ti pas bag ar toule-de ser;
Soude dan lamor! Toule-trwa!
EDGAR
Kent sa! (Kent rantre)
ALBANI
Amenn zot lekor la. Mor ou vivan. (Nob la sorti)
Zizman lesiel ki fer nou tou gagn per
Pa fer nou pitie. (ar Kent) Kent, vremem ou sa?
Move moman. Enposib akey ou
Kouma ti dwatet.
KENT
Mo finn zis vini
Pou dir mo lerwa, mo met ek senier,
Bonswar ek adie. Eski li pa la?
ALBANI
Nou'nn bliye seki bien plis enportan.
Edmon, dir kot lerwa, kot Kordelia?
(serviter amenn kadav Goneril ek Regann lor lasenn)
Get sa masak la Kent!
KENT
Ki'nn arive?
EDMON
Lamour pou Edmon fer enn touy lotla,
Apre touy limem.
ALBANI
Kouver zot figir!
EDMON
Mo bien pre pou mor me avan mo'le
Fer enn bon kiksoz. Lor vites avoy
Kikenn dan sato. Mo'nn donn enstriksion
Pou fer touy Lerwa Lir ek Kordelia.
Pa perdi letan!
ALBANI
Galoupe, ale!
EDGAR
Kisannla Senier
Finn gagn enstriksion? Kouma pou'aret li?
EDMON
Bien panse! (ar deziem ofisie) Ala, pran sa lepe la,
Donn li responsab.
EDGAR
Pa perdi letan! (deziem ofisie sorti)
EDMON
Goneril ek mwa nou finn donn li lord
Pou pandi Kordelia dan so selil,
Lerla raporte ki dan dezespwar
Li finn swiside.
ALBANI
Lesiel protez li!
Amenn Edmon andan. (serviter sarye Edmon, sorti)
(Lir, ar Kordelia dan so lebra, rantre; deziem ofisie ek lezot swiv li)
LIR
Irle plore! O dimoun leker ros!
Si mo ti'ena zot lizie, zot lagorz
Mo ti pou krak lesiel so gran plafon.
Mo tifi finn ale; li finn ale;
Li pa pou retourne. Gete zotmem!
Mo konn diferans ant mor ek vivan;
Peyna lavi la. Pret mwa enn laglas.
Si enn ti biye tas sa laglas la
Ena lavi me ...
KENT
Samem nou desten?
EDGAR
Plito lafendimonn!
ALBANI
Tonbe, kraze!
LIR
Plim la finn bouze. Li vivan. Efas
Tou larm ki mo finn plore.
KENT
Mo bon met!
LIR
Pa deranz mwa.
EDGAR
Mazeste, Erl Kent sa!
LIR
Malediksion lor zot! Tret! Asasen!
Tou parey! Ti kapav sap li. Tro tar!
Kordelia fifi, pa ale. Reste!
Ki to pe dir, gate? So lavwa dous!
Bon, trankil – enn model dan lavwa fam.
Mo finn touy sovaz ki finn pandi twa.
DEZIEM OFISIE
Vremem sa Senier.
LIR
Vre pa vre zennom?
Lontan, mo lepe ti pou rakle li;
Mo vie aster. Laz zwe nou move tour.
Mo konn ou? Lizie pa tro bon; mo kwar ...
KENT
Si Lasans kontan ek air de nam
Sakenn pe get lotla la.
LIR
Mo trouv som.
Koumadir Kent sa!
KENT
Momem Mazeste!
Ou serviter, Sir. Kot Kayous ete?
LIR
Kayous! Sa ki ti enn bon dimoun sa!
Li pa tike li. Malsans, li'nn kaykoun.
KENT
Me non, mo Senier, Kayous, momem sa.
LIR
Taler nou get sa.
KENT
Depi koumansman ou adversite
Mo ti la, koste ar ou.
LIR
Ou tro bon!
KENT
Pa bon ditou. Partou nwar, tris, trazik.
Ou de gran tifi finn komet krim nwar,
Finn mor dan dezespwar.
LIR
Mo'si mo kwar.
ALBANI
Li dan enn lot lemonn. Li enn pert-tan
Koz realite.
EDGAR
Bizen pran pasians. (enn mesaze rantre)
MESAZE
Edmon finn mor, Sir!
ALBANI
Enn bagatel sa!
Ekout mwa zot tou, ala desizion
Ki nou finn pran: Dabor, nou pou fer tou
Pou swagn nou lerwa; answit rann li tou:
Dibien, lotorite, pouvwar total.
(ar Edgar ek Kent) Pou rann zot de zot later ek zot tit
E anplis dapre merit. Tou dimoun
Pou gagne dapre merit: rekonpans
Ou pinision. Ayo, get sa douk la!
LIR
Zot finn touy mo koko. Peyna lavi.
Lisien, seval, lera ena lavi
Twa non. Zame to pa pou revini,
Zame, zame, zame, zame, zame.
Rann mwa enn servis, larg sa bouton la.
Mersi! Eh get li; get so lalev do!
Gete; ayo, gete! (li mor)
EDGAR
Li feb; Senier!
KENT
Leker, arete! Aret bate do!
EDGAR
Mo Senier!
KENT
Pa anpes so nam ale.
Li pou deteste seki rod gard li
Lor latab tortir ankor pli lontan.
EDGAR
Li'nn kit nou Senier!
KENT
Veritab mirak
Li finn kapav viv tou sa letan la!
Li ti ansirsi.
ALBANI
Met zot lekor andan. Dey zeneral
Samem lor program. (ar Kent ek Edgar) Mo de bon size,
Pran renn pouvwar e redres sosiete.
KENT
Biento mo pe fer enn long-long vwayaz;
Mo met bizen mwa, li'nn avoy mesaz.
EDGAR
Anou sarye pwa peryod difisil;
Koz koze senser, pa fer ridikil.
Bann pli vie konn plis; aster bann zennzan
Pou konn mwens mister, pou viv mwens lontan.
(Zot tou sorti dan enn mars fineb)
NOVAM 2006