antet

VIV ENN LOT MANIER

© Dev Virahsawmy



Sanndya

Mo anvi dir ki mo santi

Dan fon mo nam, dan mo lavi;

Ki mo trouve, ki mo tande

Dan mo lakaz, dan mo vilaz;

Dan mo pei ki pe'arive;

Difikilte ki fer ravaz

Lor nou Later kot fler ek pie

Ek zanimo finn perdi pie.

Me mo leker dir mwa tansion

Repet seki yer mo ti dir;

Tansion-tansion zoli parol

Glis dan klise, vinn rabase.


Lespri Kreasion gid mo pa;

Pa les traka kas mo kalpa.



Aret rabase!

Non!

Non, mo pa kwar.

Pa vre.

To pou'ale mem?

Nenport.

To koz nenport.

Kouyonod.

Mwa mo ekout misie la.

Li li kone.

Ki to pe rabase?

Kikfwa kot to bann sorti...

To pou'ale mem la?

Pa fer mwa sap lor kal!

Tansion mo grenn to ledan.

Koze pou fer ler...!



Friyapen

Li pome ar manze ek vitaminn;

li kapav nouri fami ek vwazen;

frengan, galan, li rant dan tou lasos

depi so tigrog ziska so deser.

Nourisan, li tal so lonbraz peper

ler soley lete pens nou nam, kabos

lekilib. Kan gagn fen fwet so refren,

friyapen pous lafaminn dan desbinn.


Pa lagren, pa proven, pa kwar boutir!

Se so rasinn ki donn nesans lavi

ki peple zarden e lakour vwazen

ar nouritir pou tou bann kreatir

- nouritir lekor, nouritir lespri -

ki bizen konstrir enn nouvo desten.



Eta Bobok!

Pa koz batat, pa koz maniok!

Ferm to lagel Arouy Violet!

Koz basmati, zoli baget

lafarinn blan. Tann mwa, bobok?

Friyapen wek! Koson kot mwa refiz manze.



Nou Bout Later

Ler fwet ti kase, grandimoun lontan

ti prefer kiltiv enn tibout teren;

kiltiv nouritir, nouri zanimo;

lerla vann sirplis dan bazar vilaz.

Teren bor montagn, teren borlamer,

ti'ena bon rannman si konn okipe,

rekonpans zefor, plen nou gardmanze;

kanar patouyar, fri, legim ek fler,

vas dan lekiri, pizon lor fetaz,

kabri rev ravann, triyang enn solo.

Pa zis vant ki plen, nou nam 'si vant plen

ler dimoun lontan pa zis soul bontan.


Ki ti arive? Kifer azordi

aryer tizanfan pe manz margoz kri?



Koze La Bizar

to pa kapav koz kouma tou dimoun koze

ki to kwar to ete

plis meyer ki lezot

ler nou dir ble to dir lot zafer

koumadir nou gon nou nou gopia nou

nou tou kone bondie ti fer so lemonn kouma li ti fer so lemonn

li bon koumsa plis ki bon

dan rod sanze ena pese

taler to pou dir bizen les fam zete

bizen les pilon marye

ki pa bon ar nou pei seki bon lao mem kouler lizie ar bondie mem kouler seve mem parey pa kapav les bannla pran tou nou bondie pa pou kontan

mo konsey twa aret to senn

sankwa...............



Nouvo Kiltir Friyapen

Anou plant ArtosKarpos

dan nou lakour, dan bor sime,

isi, laba, partou kote;

anou plant dan nou later

enn gran verze ArtosKarpos

pou sof nou four, kwi nou manze,

nouri bef, vas, toro, kabri,

poul, kok, koson, kanar ek tang.


ArtosKarpos enn pie mirak.

Li donn meksinn, li donn dibwa

pou ranz lakaz; li gard ler prop,

anpes later al dan lamer.


Pa kone kifer. Nou lizie bouse,

nou pa pe trouve. Pourtan li bien kler!


Anou plant ArtosKarpos,

aprann kwi ArtosKarpos:

kat-kat, salad, kari, ladob,

baja, pate, gajak, gato.

Bliye delis dideor!

Mama Later dan nou pei

ena manze pou so zanfan.

Dan pei beni, si pa fer zako,

ena plen manze pou tou lapeti

si pa fer voras, aprann partaze,

konn bril kalori, evit maladi.


So nom gate se friyapen.

Si ou prefer plis ekzotik

apel li Artocarpus altilis.



Bisiklet

- bisiklet, bisiklet

to poem bisiklet

pa poem sa

propagann

to zalou mo komers

to zalou zanfan kouli vinn milioner

to ole anpes mwa manz dalpita karribarri tipourri

taler mo dir twa kot to met to friyapen

kominis sa

so zalou fermal parski nou ena pitay

nou ena pitay parski nou travay dir

so bann ole pitay san travay

li peyna bann

enn perdi bann sa

akoz samem so groker fer li gagn maloker



Bisiklet 2

To rapel letan lontan

kan, lor bisiklet, zanfan

- tifi, garson melanze -

al lekol, al vakarne

ar lenerzi pedale?

Malsans aster zot prefer

servi lenerzi fosil;

antonn kalori par tonn;

lav li ar disik gaze;

frot vant, get televizion.


Anou tras lapis siklis

lor sime lavil, vilaz;

anou ankouraz zenes

pedale pou rant dan bit.




Global warming, Global warning

Tansion gabzi gourman pitay

ki manz leker so prop mama

fer nou bliye enn pli gran douk:

peyna bare, global warming

menas sirvi limanite.

Tansion bliye ki gourmandiz

enn ti pogne “mo-mwa-momem”

finn kondann zanfan pa'nkor ne:

pa enn, de, detrwa me plizier

zenerasion tou kontinan.

Tansion nou les tipti boubou

fer nou bliye ki Sahara

pe sous glason rape Polnor.


Ouver lizie! Ouver zorey!


Tann zot koze ki bizen fer

oua'kwar zot sorti paradi,

zot pa responsab zavari,

zot pa kone, zot pa ti la,

pa ti zot sa, sa bannla sa.

Zot zongle miliar pou bous trou;

zot bous enn trou me fouy dis trou;

fer barakat ar nou larzan

e obliz nou rekonesan,

bes latet, dir mersi exper.


Letansa glasie pe fonn,

lafore pe zet lekor,

dezer pe devor later,

lamer pe mont lor montagn.



To pou ale mem!

Fer mo bourzwa konfians,

li li kone li.

Ki friyapen to pe zaze?

Pri diri, pri lafarinn pe bese;

pri lesans pe piktet;

taler pou pey nou pou konsome.

Aksepte to enn piago, to pa konpran gordonn.

Si to'le mo dres to papie, dir mo bourzwa to pe regret to sor, to regrete, fer penitans ...

Aret koz bizar.

To trouve?

Toukorek.

Lame envizib fer louvraz sasi.

Pa ekout sa bann kominis la.

Ekout mwa, to lavi pou dous.



Ki Avtarr To Koze?

- To'le melanz sanbrani ar dilar?

Diven ar manteg? Bhagavad Gita

Ek to tralala pa mem zafer sa!

Pa vinn vers soma sakre lor koltar!


- Kifer to pe sap lor kal, mo matlo?

Grandimoun pa finn dir nou dan nou liv

finn dir ki Bondie desann lor later

kan li neseser met nou sime kler?

Pa ti'ena Rama, Krishna ek Buddha?

Li pa drol aster Zezikri vini.

Avtarr mo fami. Samem, peyna lot.

Aret get deryer; get enpe divan.


- Aret get deryer; get enpe divan?

Melanz sanbrani ar disan koson?



Kan maler ena loder

Gro vag kraz disab, desir filao;

pwason al kasiet anba ros lao;

zwazo plonz dan vag, kasiet dan resif;

enn baba plore, sat finn tir so grif.

Pa dir mwa to pa ti tann sa zame;

loder la, matlo, lontan pe fane.


Kan maler ena loder,

Kot kapav fer koumadir

nou pa kone li vini.

Kan maler may nou touni,

pa dir mwa to pa ti lir

mesaz lor miray lanver.


Later nepli rouz, li nepli maron;

li pe grene blan dan poban letan;

larivier gagn swaf, bwar so lili sek;

dilo finn vinn ros, tek-tek bek lor dek.

Pa dir mwa to pa ti tann sa zame;

loder la, matlo, lontan pe fane.


Kan maler ena loder,

Kot kapav fer koumadir

nou pa kone li vini.

Kan maler may nou touni,

pa dir mwa to pa ti lir

mesaz lor miray lanver.


Bann baba fek ne refiz respire;

bann mama plore, personn pa tande;

larm lasid pe krez rigol dan leker

A Bondie kifer lanfer lor later?

Pa dir mwa to pa ti tann sa zame;

loder la, matlo, lontan pe fane.


Kan maler ena loder,

Kot kapav fer koumadir

nou pa kone li vini.

Kan maler may nou touni,

pa dir mwa to pa ti lir

mesaz lor miray lanver.



Ayaya! Maya! Maya!

Bann zanfan pa pe konpran

kifer papiyon frengan

pe tom pouf kouma diplon;

kifer zazo kardinal

pe sant ar lavwa anrwe

so plim rouz ki'nn vinn maron;

kifer pie toulsi laba

finn vinn enn skelet sek

refiz bwar dilo sakre;

kifer pe ferm tibaba

dan tibwat dibwa verni;

kifer bolom nwel yer swar

ti bliye pas zot lakaz;

zot mama ek zot papa

pa lev boner, al travay

kifer?


Lagazet dan zot vilaz,

radio ek televizion

pe anons enn gran mirak:

aster kapav efas larm;

kapav aret pran traka.

Dan enn zwazo metalik

nouvo sover pe vini.

Li li konn dres tou papie.

Tourman lev pake, ale.


Enn sel pagla pe fane.

Li pe rabas-rabase:

“Ayaya, maya, maya!'



Lakaz Zouzou

Ki to kwar?

Nou pei lakaz zouzou?

Badinaz pran plas partou;

rev ranplas realite;

kraz tou seki pe marse

pou ranplas li par deler

parski foser, joubaner

pe rod rol?


Ki to kwar?

To kwar nou pou les twa fer

grimas vantar zako rar?

Les twa fann to lapipi

pou kouyonn bann enbesil

ki pa konn fer diferans

ant krwayans ek konesans?

Les twa lib pou brouy lespri,

fer nou bwar dilo dir wi?

Les twa lib pou fer mari,

pran nou pou larzan kontan ...


Komie to'nn dir?

.................

Samem?

...........

Met for, gagn for!

....

Sa wi!


Dir mwa bourzwa ki bizen fer

pou fer bannla swiv nou lonbraz?

Fer zot konpran plis kler ki kler

Lavi li zis zouzou menaz.


Anou zwe lakaz zouzou!



Sakenn So Sakenn

Mo papa dir mwa:

“Pa get li beta; li pa ekziste;

Pa les li kone seki to kone.

Sakenn so sakenn, twa to kontrol baz;

pa les so lonbraz vinn tous to lonbraz;

si li tro koste li pou sal to paz,

devier to desten. Papa pou sagren.”


Sakenn so sakenn.

Twa pran tou lakrem,

anpes lot kas yenn.


Profeser dir mwa:

“Bliye li piti! To entelizan;

to sorti dan gran fami, rapel bien.

Sakenn so sakenn, anpes li gore;

pirat to kone, ayjak to lide;

kouma karapat koken destine,

sous disan beni, bwar to lenerzi.”


Sakenn so sakenn.

Twa pran tou lakrem,

anpes lot kas yenn.


Mo patron dir mwa:

“Pans zis twa, monwar. To pou arive

si to fer plezir, si to konn respe

ki pli gran ki twa; fer seki anba

napa depas kad, regle bien zot pa,

pa deklar grannwar, aksepte lalwa.

Peyna promosion pou bann gat nasion.”


Sakenn so sakenn.

Twa pran tou lakrem,

anpes lot kas yenn.


Mo panndit dir mwa:

“Aksepte to plas kot nesans met twa;

sa finn deside par pli gran ki twa.

Twa ki enn bien gran dimoun dan landrwa,

pa get bann rif-raf; to plas li parmi

dimoun spesial, pa bann tilespri,

bann bweter, krever me zans siperyer.”


Sakenn so sakenn.

Twa pran tou lakrem,

anpes lot kas yenn.


Mo kopinn dir mwa:

“Kifer to dir mwa zom ki siperyer?

Mo pa kwar to vo plis ki mo deryer.

Pa kapav toultan to get zis to bout,

rod gout zwisans ek delis koutkekout

san pans ki lezot anvi. Al ferfout!

Aprann pran kont ek partaze, fatra!”


Sakenn so sakenn?

Aprann tini renn

ek partaz lakrem.



Jabet Ek Obezite

Jabet dir Obezite,

“To trouve kouma nou bien

dan pei Moris?”

Obezite dir Jabet,

“Pa manti gate-pouri!

Moris enn mari pei;

so disik samem pli dou.”


Jabet dir Obezite,

“Pa zis sa mo jilebi!

Dalpouri ek tipouri,

kennteki ek makacha,

madriye ek dipenfrir

grandi mo larme, baba.”

“Pa dir mwa, mo soutalfinn,”

Obezite dir Jabet,

“Kan twa to dan bien, Barrfi,

mo kone mo desten kler.

Akoz sa nou sant anker:

Hawdouyoudou! Hawdouyoudou!

Disik Moris li bien-bien dou.”



Aring-Bouring, Gouli-Dannta

Nou ti zwe aring-bouring,

gouli-dannta ek boul kaskot,

lamarel ek sot-mouton,

kanet, lamok-delivre,

kouk-kasiet, kouk galoupe,

sapsiway ek servolan;

nou ti konn kas fri lor pie,

mont montagn, desann dan gorz ...

Aster zanfan ar ledwa

gagn nisa ar zot portab,

zwe video lor t.v,

droge ar bigmak-koka.


Ki pou fer? Zot kiltive.

Samem sivilizasion.



Faner Pikan

Aret fann pikan, aret vomi fiel.

To'nn trouve

Obama ar travay pasian, entelizan

finn arive.

So granmer dan Kenya kontan,

Tou Afriken kontan.

Rev Ameriken = Rev Morisien.

Anou reve babou.

Barak pou okip nou serye.

Fini resesion! Fini enflasion!

Fini kominism! Fini kominalism!

Bel-bel barak-at.

To pa dakor? Zame to dakor!

Kominis twa.

Faner pikan!

Faner kaka!



Maya May Lespri

Enpe boul tamaren! Pa kafe nwar!

Plito kafeole. Zoli bronzaz.

Parol gidi zorey, zoli bataz;

mari ideal, papa kaspake.

Malen, edike, otman kalifie,

peyna so segon dan kominike;

Mem so adverser bizen aksepte

ki limem meyer pou alim nou far.


Zeneral dakor, militer ere;

fabrikan fizi, kontrakter lager,

kourtie tranzaksion, larme mersener,

marsan kanon ek serkey satisfe.

Kofor pe ranpli; lepep angourdi

aplodi lamor zwazo paradi.



Refer Parey?

Kan siklonn kraz ou lakaz

e bizen reranz ou baz

eski ou refer parey?

Kan ou fel enn lekzame

e bizen rekonpoze

eski ou refer parey?

Apre ki finn gat zami

gagn enn sans pou rereyni

eski ou refer parey?

Eski ou refer parey?


Akoz toultan zom lao

kraz kor fam ki anba li

eski dan nouvo kiltir

nou pa kapav vinn egal?



Kiserti!

Rapel Lerwa Dagober

ti met lenz divan-deryer?

Dapre zistwar mo granper

li ti ranz sato delix

pou bann prens ek bann prenses

Me li ti bliye done

laport lantre so lakle.

Zot tou ti dormi deor.


Mo lekol 'si li parey.

Bann klas plen ar laparey

-innternet, miltimedia,

pawerpognt, omsinema.

Me metdekol finn bliye

kouma bann zanfan koze.



Tilae Dan Kazot

Si nou lamizik ti res amare

ar konba esklav ki sorti Lafrik,

ar konba kouli ki sorti Lazi;

si nou lamizik ti koul dan disan

bann nwar Lamerik ek pep Sidafrik;

si li pa ti dan kazot touristik

nou sega zordi -lagam, melodi,

parol, aranzman- ti pou plis miskle.


Me malsans pou nou, sega azordi

li amare ar nisa pasaze,

komersialize pou lanbians vakans;

so monotoni boumbadoumbadoum

amar so desten ar repetision

ki trangle lelan nouvo kreasion.



Prezerve Pou Konsome

Dan enn poban anterkwit

bonnfam gard vinnday ourit

masere dan lasos lay,

delwil, vineg ek moutard.

Lasos prezerv vinnday bien;

ar letan li pli goute.

Ourit la fonn dan labous

kan li finn bien prezerve.


Parey kouma nou koutim!

Prezerv li, li pou dire.

Plis li dire, plis li bon

ziska li vinn eternel.


Abba! Mwazi dan poban

pe kiltiv gran konfizion.



Pou Bann Tizanfan

Pa swiv gran dimoun lor larout ganndol.


Zot koz personel vadire valer

iniversel. Zot koz krwasans plen-pos

vadire toultan kapav viv lor bos

mama later e zot fer koumadir

zwisans alemem peyna finision.

Zot vinn sourd kan koz sime perdision.

-Sa enn envansion gro poumon, groker.


Zwisans konsome finn bous zot lespri;

dan fer gaspiyaz zot trouv zot profi;

plezir partaze finn vinn aryere;

zot trouv aryere lavi san flafla

e senplisite finn vinn bachara.


Tras enn lot sime, Zanfan Lalimier!



Novam 2008

POEZI     KONTENI ZENERAL     LAKAZ     LAO