©Dev Virahsawmy
All rights reserved
LAFIME DAN LIZIE
Kouma enn lalwa dan siklonn
So lekor ki finn sarye nef zanfan
Bizen kas ande pou li al tourn douri
Lor dife dibwa mouye.
Lafime dan lizie
Li tourn so latet.
Deor dan enn leral rouz
Lalimier lizour pe nwaye
Dan lasours lavi.
So mari peser.
Bann zanfan la finn fen.
Eta Fi, anpes sa piti la manz later.
Li fen mama, repon enn labous ranpli ar frisiter ver.
Wi Fi, li panse, tou dimoun fen.
Mo finn met nef zanfan lor later
Trwa deza anba later,
Lezot fen.
Pa kone ki to papa pe fer,
Pov jab la, ki li pou kapav fer,
Li sey debrouye mem, aba
Malsans swiv li partou.
Li ti zoli, li ti for
Ler li ti anvlop mwa dan so lebra
Pou dir mwa marye ar li.
Lafime lazenes dan lizie, san ezite mo ti aksepte.
Kouma dan fim tou pou korek aster, mo ti panse.
So lakouzinn kat fey tol perse
Pre pou disparet dan enn brouyar lafime.
Si omwen ti ena enn plas pou gard dibwa sek!
Kot to papa finn ale?
Zame li prese,
Kari napa ena,
Bizen manz douri bwi!
Fi, al kot matant Aline
Dir li pret de pomdamour ek enn zoyon.
Enn ti satini va fer douri la desann.
Kouma dife zalimet dan brouyar
Enn lalanp petrol pe ekler so lakouzinn.
Bann zanfan la finn fen!
Kot bonom la?
Ma, li dan bor lari
Pe koz ar Ton Pierre
Enn ourit dan so lame.
Enn ourit dan so lame!
Kiler pou netway sa, kiler pou kwi li?
Dagaze al sers sa vini
Mo sir li finn bwar.
Li pou dir ki so kamarad finn peye.
Ayo! Lontan li pa ti bwar.
So pirog, so lapes, so fami
Samem li ti kone.
Siklonn finn aval so pirog
Dinamit finn manz enn lame.
Mofinn finn swiv nou partou.
Lafime finn nway partou.
Li sorti deor pou respire
Dan enn timama zetwal pou koumans perse.
Enn loto sport blan lor sime
Pe lev lapousier.
Lafime ek lapousier pe fer koustik dan lezer
Enn fam kouma dan fim Franse lor volan,
So long seve blon per fane dan divan,
Lib kouma ler.
Sa ki apel lavi!
Li pa anvi rerant dan so nik lafime
Li kapav refize, li pa kapav refize anmemtan
Li pa bien konpran.
Kitsoz dan so soufrans napa neseser,
Me aster la pa ena nanye ki li kapav fer.
Bizen? Kapav?
Li pa tro sir.
Preferab pa panse!
Aster to rantre?
Bann zanfan finn fen
Manze pa ena.
Ki to'le mo fer?
Pwason mizer.
Mo finn zis reysi pik enn ourit.
Apre sa aret fer koumadir mwa ki antor!
Li kone ki pa neseser diskite.
Personn pa antor!
Be selman kifer ena dimoun ki ena plis ki bizen
Tandi ki lezot manze zot pa ena?
Personn pa antor?
Kikenn bizen responsab
Kitfwa nou tou responsab!
Ki ena pou manze zordi?
Ki ena?
Douri ek bouyon ourit,
Me avan bizen netway li.
Degaze, degaze, mo fen.
Pa neseser diskite,
Lavi bizen kontinie,
Li pa ena kouraz pou lit kont
Seki desten finn deside pou li.
San grogne, kouma enn masinn,
Li netway so ourit,
Retourn dan so nik lafime.
A! si mwa mo ti ena mo loto sport
Mo kanpman, mo servant.
Mo ti pou ere.
Lafime dan Lizie!
Tou bann zanfan roule enn kont lot pou gagn so,
Pe dormi dan so lakaz de lasam.
Dan lot lasam li tann so mari pe ronfle.
Premie fwa dan so lavi
Sa ronfle la agas li.
Sis zanfan, sere enn kont lot
Kouma bann ti koson otour enn mama koson
Pe dormi.
Li ekout zot respire,
Dernie la pe azite.
Li plengn enn kou,
Tourn lot kote, redormi.
Dizan maryaz. Nef zanfan.
Parol so mama revinn dan so lespri.
Maryaz neseser;
Maryaz pou donn twa boner, prosperite, sekirite.
Sekirite?
Dizan maryaz, nef zanfan!
Enn ti lakaz kouma enn koulwar kourander!
Enn mari somer!
Det partou!
Boner, prosperite, sekirite?
So mari koumans touse,
Vie lili kolezien la grense.
Kifer mo ti plonz dan maryaz lizie ferme?
Lamour? Romans? Zenes?
Li ti zoli, li ti for,
Li ti mo akter, mo ti so aktris,
Kouma dan fim tou ti pou fini bien!
Apre sa, mo ti plen fer nenenn ti frer, ti ser,
Mo ti plen ar enn papa diktater.
Ki dan lakaz ti kouma enn terer.
Tousa paret bien-bien lwen.
Lwen kouma enn leternite.
Li rapel enn tifi dizwit an
Ki tou zenn-zan ti pe rod drage
Enn tifi dizwit an
Ranpli ar so zenes ek so bote.
Tousa koumadir enn rev aster.
Li pas so lame lor so figir, lor so lekor.
Li nepli rekonet limem.
Ledan manke dan labous, lazou rantre
Tete plat, vant sorti, lazam skelet.
Ant sa tifi dizwit an ek li
Nek res enn memwar, enn souvenir vag.
Li finn vinn enn etranze ar limem.
Li santi so leker sere, so trip vire.
Larm ranpli dan so lizie
Larm!
Sa fer lontan ki so leker sek kouma enn dezer
Pa finn vers enn gout dilo sale.
Li ferm so lizie,
So lestoma pe brile, so latet vire
Enn gran tapi nwar pe anvlop li,
So lakaz pe retresi lor li,
Kouma enn prizon,
So fami finn vinn so gard prizon.
Kouma enn leto, otour li tou pe sere,
Li anvi sove.
Sove?
Kot pou ale?
So ti lalanp petrol kouma enn ti zetwal dan siklonn
Pe koumans fer lafime.
Petrol 'si finn fini.
Vit li soufle pou tengn li.
Marenwar finn aval so lakaz,
Res zis enn ti labrez lor latet lames la
Li kraz li ar so ledwa.
Sove?
Li rapel enn zistwar tris
Ki ti boulvers so vilaz.
Madam, kot so mari ti pe travay gardien
Ti disparet apre enn ti bagar nanye ditou ar so mari.
Sakenn dan vilaz ti koz so ti bout,
Ti pe azout so ti bout.
Li ti ena enn galan!
Li ti fol!
Li ti gra!
Abandonn zanfan, lakaz, kanpman, servant, bizou!
Ki ti pas dan latet madam la?
Li pa ti kapav konpran lerla.
Aster li konpran.
Madam la ti plen.
Li ti finn sey sove.
Kifer?
Pou regagn kitsoz ki li ti finn perdi?
Ki ete?
Liberte.
Liberte?
Enn semen pli tar ti retrouv so lekor
Pe flote dan labe.
Li ti swiside.
Swiside pou regagn liberte?
Dan lot lasam enn tapaz koup so souf.
So mari finn tap ar enn sez
Letan li sorti pou al fer titour.
So dernie zanfan koumans plore
Enstenktivman li avoy so lame pou pran li.
Dan so lebra, baba la redormi.
Tousel dan nwar
Antoure ar respirasion so bann zanfan
Li pe ekout so lavi glise dousma-dousma dan lamar.
Bizen reziste!
Me li pa anvi.
Bizen!
Ena enn sime, ena enn rezon.
Li anvi koz ar kikenn.
Li per kontinie koz ar limem.
Ar kisanla li pou koze?
Ar so mari?
Li pa pou ekoute, li pou grogne.
Tousala palab fam li pou dir.
Ar enn pret?
Pa kapav atann dime.
Apre, li pa pou konpran
Li pa enn fam.
Li ferm so lizie
Pou li aret panse.
Li retrouv pirog so mari divan li.
Enn zoli pirog!
Zoli?
Zoli, me dan lamer li ekout so patron,
Lor later li pa vo nanye.
Kouma enn bagas siklonn ti balie li lor resif.
Li santi ki li kouma sa pirog la
Li ousi li dan enn siklonn,
Li ousi pou al kraz lor resif.
Li anvi les ale.
Ariv seki ariv.
Li santi respirasion so baba lor so tete gos
Li pez li for kont so lekor.
Bizen aret panse!.
Me li pa kapav.
Pirog dan siklonn, dimoun dan dezespwar,
Pirog...Dimoun...Siklonn
Me pirog pa dimoun, dimoun pa pirog,
Dimoun kapav lite.
Bizen resiste, bizen lite.
Bizen lite!
Ena sime?
Bizen panse. Pou trouv li.
Li poz baba la anba,
Kouver tou so bann zanfan bien,
Li leve, mars drwat ver lili so mari,
San kogn ar nanye dan nwar,
Koumadir enn nouvo lalimier pe ekler so sime.
Li finn deside,
Ena enn sime.
Sime la apel linite
Sime la apel volonte,
Sime la apel kouraz,
Lespri bizen diriz lavi.
Lafime dan lizie finn anvole.
RETOURN LAO
TRIP SERE LAGORZ AMARE
©Dev Virahsawmy
All rights reserved
Bizen leve. Soley diplon pe galoupe
Dan lesiel elektrik,
So saler pe danse dan ban niaz transparan
Lor later, lor lamer, lor koltar gran sime.
Tou bann pie, tou bann fey, tou bann fler
San mouvman pe griye ar labrez envisib.
Anba enn pie dan lonbraz so
Medor pe rale,
So lalang roz, anpandan,
So vant monte-desan
Kouma seki mank ler.
Li finn soule ar soley.
Tro boukou, tro boukou.
Li peyna lenerzi pou balans so lake.
Lor so ti lili kolezien,
Lor so matla pi transpirasion lalkol
Sami, dan lebra soulezon yeroswar,
Pe koule dan marenwar so kosmar.
So lakaz pe vire dan enn gran tourbiyon,
Lasaler kout marto pe sote dan so krann,
Maloker par sekous chombo li par lagorz.
So trip sere, so lagorz amare.
Refren larak ak koup so souf,
Lavaper rom vwal so lizie,
Angourdi so lespri,
Pers li sek ziska so dernie gout.
"Eta to pa pou leve zordi?"
Lavwa Mislinn pourtan dous,
Grense dan so zorey.
Marenwar so kosmar grandi ar solitid.
Solitid-kosmar finn marye ar silans,
Silans-solitid-kosmar tourne, vire
San mouvman.
Kouma enn mor-vivan li flote
Dan so solitid-kosmar-silans-san mouvman.
Pa ena pou panse,
Pa ena pou ekoute,
Lemon andeor pa ekziste,
Li bien dan so paradi-pa-pans-nanye.
So Kosmar-Paradi-Pa-Pans-Nanye.
"Bizen al lafarmasi,
Tipti pe fer lafiev,
Mo kwar tifoid sa,
Enn lanwit li finn jare..."
Piti...lafarmasi. Lamerdman!
Kouran marenwar kosmar-paradi-pa pans-nanye
Pe ris li dan fon.
Li finn reperdi pie.
Deor lemonn pe bouz fix.
Soley diplon dan lesiel elektrik
Kras dife lor later.
Enn fey pa bouze.
Partou sek,
Later pel-pele,
Lemonn finn vinn kram-kram.
Medor anba pie badamie
Pa pe bouze
Li soule ar soley.
Lanfer pe desan lor later.
Lor so lili, Sami
Kontinie derive dan so marenwar leter.
Larak finn konstrir otour li
Enn baraz silans-san-mouvman,
Finn anferm li dan enn trou sanfon.
Li pe koule san zefor.
Kifer bizen fer zefor?
Dan so trou sanfon
Kosmar ek paradi finn vinn enn
Lavi ek lamor finn vinn enn
Lasaler ek freser finn vinn enn.
Freser?
Li koumans gagn fre,
Li tourn lor so vant
Plonz so latet dan so lorye.
Marenwar paradi-kosmar
Anvlop li.
Li bliye tou.
Kloroform malsen sarye li
Amen li lwen dan so
Paradi-pa-pans-nanye.
Soley diplon dan lesiel elektrik
Ar gran pa finn travers midi.
Lonbraz so pie badamie glise kouma silans.
Medor lake ant lapat
Ansilans swiv lonbraz-miraz.
Ansilans bann mous atire par so lekor tranpe
Ar transpirasion frwad
Finn antour li
Kouma zot anvlop enn kadav
An dekonpozision.
Enn bale makab, bann mouvman andiable,
Enn ronfleman silansie ar so loder krokmor
Finn ranpli so lasam.
So lizie ouver, referme, reouver.
Tigit par tigit bann bren souvenir
Koumans brode lor vwal soulezon;
Enn lafors natirel pous ver sirfas so lespri
Seki ti kasiet dan niaz larak
...Enn group dimoun, koler lor zot figir,
Laraz dan lavwa, pe zestikile...
Enn boug bien kravate pe diboute kot
Enn gran loto nwar...enn Mersedes
Li pe koze. Li bien kalm,
Bann sif pe anvole...
...nepli ena travay.
Konpagni finn fer fayit,
Mersi pou zot servis...
Pou pey konpansasion dapre lalwa...
6 banane servis misie,
Mazinn mo fam, mo zanfan...
PA KAPAV FER NANYE
Mersedes disparet dan kontour.
Li tousel.
Trip sere, lagorz amare.
Li get otour li.
Peyna personn.
Kot zot?
Kot so bann koleg travay?
Li get divan li.
Enn mons 10 letaz pe dibout divan li,
Li pa rekonet seki finn grandi ar so lame.
Li lev latet, li get lao,
Li gagn vertiz.
Li kouma fourmi kot lipie lelefan
Piti, piti, piti, ensinifian, san valer.
Li dibout tousel dan enn vid.
Kot zot?
Zot tou finn ale, sakenn so kote.
Li tousel.
6 banane servis,
6 banane dan siman, dan disab, dan soley, dan lapli;
6 banane dan poz blok, dan krepisaz
Lor lesafodaz, 6 banane dan beton, dan feray
Dan transpirasion.
Ki li finn fer? Kifer sa ariv li?
Li finn fer tou seki sef finn dir li.
Pa rant dan sendika, aksepte travay
Lanwit-lizour. Bat beton, koul dal, poz blok, krepi
San plengne,
Gro lamone ti pe rantre. Misie la peye.
Travay bizen fer.
Letaz fer piti lor letaz,
Bann mons la gonfle zot lestoma ver lesiel.
Soubasman solid. Zot tini frengan,
Me so lavi san soubasman
Pe anvole kouma lasann dan divan.
Kifer sa ariv zis li?
Plis li panse, plis
So trip sere, so lagorz amare.
Prefer pa panse!
Pli tar va panse!
... enn tavern ranpli nwaye dan tapaz
Dan lafime, dan loder larak
Melanze ar lakras;
Bann figir tranpe ar transpirasion,
Bann mouvman dekontrole,
Bann parol lour ki tonbe kouma diplon
Ar enn son mat,
Enn vie vantilater grogne-grogne
Ki pe melanz ler so ar loder soulezon,
Bann regar san direksion,
Bann lizie vwale...
... apre ... silans.
Silans la koumans pez
Lor li lour kouma diplon.
Silans serkey ... Ki finn ariv Clensy?
Tamby? Eric? Antoine? Ki finn ariv zot?
200 dimoun finn perdi travay!
200 fami lor lapay!
Ki zot pou fer? ... Ferfout!
Kot Mislinn?
Kot Dario?
Dan lot lasam li tann enn tapaz.
"Eta, kot to mama?"
"Mama finn amenn Dario kot dokter."
"Zame li la kan mo bizen li."
"Kiler la?"
"Pa kone."
Niaz larak pe koumans fonn,
Brouyar pe leve, bann reyon lalimier
Pe sey pers vwal ilizion;
Realite a-koutpie pe ouver so sime;
Brital, san pitie li pe desir
Vwal ilizion.
Sami tike
Non!
Li leve, trenn so lipie.
Enn laglas montre li enn figir
Boufi, seve sifone, lazou kouver
Ar pikan nwar-blan,
Lizie rouz, lour, gonfle.
Li get deor,
Larder soley dife obliz li ferm lizie.
Lanfer-realite pe retresi otour li,
Pe kraz li dan leto.
Bizen sove!
Li fons drwat divan li,
Medor lev latet, get li pase,
Rebes latet ant so de lapat.
Li reformi.
Li fons drwat divan li.
Kouma seki lespri lor li,
So lipie amenn li drwat
Kot "Paradise bar".
Lanfer-realite koumans vinn las,
Solitid-kosmar-silans-san-mouvman
Ralanti so lamars,
Koumans kile.
Li finn retom dan so
Paradi-pa-pans-nanye.
Enn,
De, trwa
Kat, senk, sis
De dan enn.
Pikan realite pe fonn enn par enn,
Vwal teknikolor pe koumans briye,
Me restan kosmar ankor pe kol-kol lor so pale,
Li ankor pe zwe kouk kasiet ar li.
Aring-bouring!
Li la, li pa la, li la,
Enn lot ti grog.
Li la, li pa la, li pa la.
Li santi li plis leze
Ki enn plim dan koutvan.
"...warning siklonn No.3 lor Moris,"
Enn dernie avan laboutik ferme!
Siklonn ... ki Siklonn?
Siklonn pa ekziste.
Mwa ki ekziste.
Ferfout ar Siklonn!
Mo bien koumsa!
"Ah-Fat, met de dan enn"
"Siklonn misie Sami, bizen ferme."
"Met de ladan!"
"Pa kapav misie Sami."
"Pa kapav, kifer pa kapav?"
"Laboutik ferme, al ou lakaz;
Siklonn, misie Sami."
So lipie nepli lor later.
Travay, tifoid, siklonn
Sa zis bann mo, zis bann son
Ki fonn dan divan.
Piez leter finn fini may so lespri.
Deor kouma fwet lapli pe rakle
Lesiel, bann fey ek bann fler;
Bann zwazo mouye
Plim kole, pe sey kasiet
Dan bann brans lour ar dilo.
Soley diplon finn fonn dan bann niaz elektrik
Ki pe pez lor later dan enn tourbiyon.
Enn gran tourdisman pe balye karo,
Dilo pe anvole kouma konfeti pikan.
Sami pe balote dan divan,
Li leze ar lavaper rom.
Lapli pe fret lor li,
Li pa santi,
Li proteze par parapli leter.
Divan pe say-say li.
Zig-zag, zig-zag, zig-zag,
Tousala normal.
Li leze kouma plim dan koutvan.
Enn loto fann dilo lor li,
Li zoure,
Me so lavwa nwaye
Dan enn tourbiyon mouye.
Li tousel.
Li bien dan so
Paradi-pa-pans nanye.
"Lakaz la kouma enn pagne perse,
Tou finn tranpe!
Piti la bouyant ar lafiev!
Tifoid!
Bizen desann lantenn televizion!"
Bann mo, bann son.
Peyna valer!
Tourdisman larak pe kares
So latet ar enn niaz nisa.
"Ferfout ar tou,"
Li bien dan so sourr-larak-leter.
Deor gran pie badamie pe korde ar douler.
Kouma baton zalimet
Bann brans zavoka pe voltize,
Al kraz dan labou;
Pie banann san rezistans
Pe get so bann plim desire;
Li zet lekor.
Medor degaze al kasiet anba lavarang,
Li sakouy so lekor,
Get deor ar tristes-lafreyer.
Dilo me monte,
Divan pe gonfle so lestoma
Ar laraz-fierte;
Labou pe monte.
Bann rafal miskle ar destriksion
Pe balye rezistans partou kote,
Lafiev Dario pe monte,
Sami pe ronfle.
Bann fey tol pe fer loraz lor lakaz,
Dilo pe monte,
Dilo isi, dilo laba.
Tro boukou, tro boukou!
Labou pe monte,
Bann meb pe flote.
Sami pe plote dan so
Paradi-pa-pans-nanye.
"Sami, Samii, Samiii"
Ki sa anz dan lesiel
Pe kriye Sami?
"Samii, Samiii, Samiiii"
Bann serk blan ek nwar
Pe roule dan so rev,
Agos-adrwat, adrwat-agos,
Bann serk nwar pe tourne, pe vire
Pe maye.
Enn lasenn pe koumans amar li
Ar kosmar.
"Samiii...
Baba la pe mor!
Samiii, baba la pe mor!"
Enn kouran elektrik fer koustik
Dan so vant;
Transpirasion glase kouma zegwi
Transpers vwal ilizion,
Enn gran vag balye li
Avoy li lor later,
Enn rafal soulev li
Fret li dan lavi;
Zekler kras dife
Obliz li reazir.
Pie badamie finn desire,
Bann gro brans pe kourbe,
Bann fey tol pe tranble
Dan kosmar-realite.
So lili finn tranpe,
So lakaz inonde,
So lemonn finn mouye,
Sakouye, balote, so lemonn ilizion
Pe grene.
Medor pe tranble, pe kriye, pe plore.
Larivier dilo pe travers so lakaz,
Divan feros pe aval so lakaz,
Dife tifoid finn bril so garson,
Dilo tifoid finn nway so garson,
Divan tifoid finn sarye so garson.
Kifer? Kifer? Kifer?
So lespri servolan
Dirize par divan;
So lespwar san rasinn
Domine par dilo
Ti nouri ilizion
Enn lavi san kalkil
Proteze par lasans? Non! Pa vre!
Kifer mwa?
Zis mwa!
Kifer? Kifer? Kifer?
Ferfout!
So lakaz kouma feyaz
Pe deplime ar divan mouye;
So fami kouma toupi
Pe tourne akout fwet;
Kifer? Kifer? Kifer?
Kifer sa ariv zis mwa?
Zis mwa! Zis mwa!
Zis mwa?
Clensy! Tamby! Eric! Antoine!
Ravind! Ramesh! Dawood!
200 fami lor lapay, li pa tousel!
Soley diplon pou tou dimoun!
Lapli siklonn pou tou dimoun!
Lafiev tifoid pou tou dimoun!
So bann kamwad dan mem take.
Lespri servolan dirize par divan,
Lespwar san rasinn domine par dilo,
Lavi san kalkil proteze par lasans,
Paradi-pa-pans-nanye dan lavaper larak,
Get zordi pa get dime,
Kouma siklonn aval tou dan enn gran tourbiyon.
Lavi, fami, pei tou ti pe glise
Dan enn soulezon,
Dan paradi-pa-pans-nanye,
Paradi get-zordi-pa-get-dime.
Dan bontan pa get divan,
Nek kontan soulbontan.
Enn inosan finn pey pou koupab.
Ankor inosan pou peye.
Komie inosan pou peye?
So trip sere, so lagorz amare.
Li bes so latet pou kasiet
So lizie ki nwaye
Ar soufrans-laont
Ar laont-soufrans.
RETOURN LAO
LONBRAZ LAVI
©Dev Virahsawmy
All rights reserved
Enn ronfleman fite kouma zegwi
Pe pers mo zorey drwat so bouyant;
Mo pe tourdi. Ti-zekler pe alime-tengn
Dan mo latet.
Bann sekous sek pe sot-sote
Divan mo lizie ferme.
Ti-rondel-ti-rondel dife pe voltize.
So gro lapat !
Mo ti kwar mo lamaswar deklenke.
Mo trouv zekler.
Salte la !
So gro lapat finn les mark lor mo lazou.
Toultan li parey.
Kouma li fini, li leve, li bate;
So gro lapat vomi so violans.
So pake lagres,
So pwa lagres malsen,
Pe ankor pez lor mwa
Pe kraz mwa, pe touf mwa
Pe anter mwa dan lonbraz lavi. Fer gagn maloker !
Lagres malsen! Transpirasion larak!
Pianter! Pianter! Pianter!
Mo maloker pe kol lor matla kouma lagli.
So transpirasion-lagres
Pe kol mwa dan lagli mo kanape;
So gro lapat kouma enn bebet araze
Finn vomi so violas lor mo figir.
Salte la !
Mo bizen dir Gaby koz ar li.
Bizen refiz sa kalite kliyan!
Ferfout ar zot larzan ...
Ena lezot kliyan mwens degoutan,
Lezot kliyan ki peye, fer zot zafer trankil, ale;
Kliyan ki travers lamer vinn isi,
Rod enpe zwisans, repran zot bato, ale;
Parfwa zot mem ekrir enn ti let.
Avoy enn ti poskart.
Preferab sa ki kliyan lokal,
Ki pa vinn rod soulazman natirel
Me vinn vomi zot fiel …
Me kliyan volapenn
Pe vinn rar.
Vrak !
Vrak finn gat nou baz.
Lontan maren vini, res lontan, depanse.
Biznes ti pe mars bien.
Aster lor vites zot vini, zot ale.
Baz travay finn gate.
Kan vrak ti rantre, tou dimoun ti pe koz prodiktivite,
Doker lisansie.
Person pa ti koz nou. Nou bien afekte.
Kifer zot pa'nn koz nou? Nou pa ekziste nou?
Nou lonbraz lavi nou?
Lonbraz lavi!
Ki mo pe dir?.....
Ki pe ariv mwa?
Kifer mo pe gagn maloker?
So gro lapat!
So ta lagres ki deborde partou kote!
Bizen aret pans sa.
Fer parti metie la sa.
Bizen aksepte! Ki pou fer!
Ti'a bon lot nesans li vinn enn fam.
Mo lizie lour, pe ferm tousel,
Mo latet pe vire, pe lanse,
Mo bizen aret bwar,
Mo bizen fer kouma dan fim,
Soul bann kliyan, me pa bwar mwa.
Mo zorey drwat finn angourdi.
So kalot la ankor pe ronfle.
So gro lapat !
Parye ar so fam marye
Li pa fer sa.
...... Kikfwa!
Mo zorey drwat kouma enn volkan
Pe korde, pe lanse.
Enn elis rouye pe grese dan profonder lamer,
Enn moustik metalik persan
Pe vire, pe tourne dan mo krann,
Tourbiyon tourdisman pe tourn-tourn mwa,
Mo pe tourdi, mo pe angourdi.
Ki pe arive? Mo pe savire,
Mo bizen leve. Mo bizen ouver mo lizie.
Lalimier. Mo bizen alim lalimier.
Mo lame pale leve. Mo'nn paralize!
Non! Non! Non! So-fre-fre-so!
Enn ti-kous lasaler pe resof mo lekor angourdi.
Mo re-santi mo pous.
Mo fron mouye ...
Labous sek.
Ki pe ariv mwa ? Malediksion Annie
Li ti dir mwa mo pe fini mo lavi,
Mo pou fini mal. Me ki li kone?
Ki diferans ena ant mwa ek li?
Nou toulede donn nou lekor pou enn bouse manze.
Li li fer sa ar enn sel zom
Ki finn aksepte ramas li.
Akoz sa li kwar li siperyer?
Ki siperyer?
Annie! Kifer mo pe pans twa zordi?
Pourtan mo finn efas twa dan mo lespri,
Twa, to mari, to bann zanfan.
...... Fouf! Pe fer so!
Koumadir enn kouvertir saler laser lor mwa....
So gro lalev kouma vatouz! So gro lizie rouz!
So ta lagres malsen
Ki debord partou kouma lagom san form.
So transpirasion!
So pianter!
Tousa pou swasant-kenz roupi?
Vennsenk pou lasam,
Vennsenk pou Ti Gaby,
Vennsenk pou mwa.
Vennsenk!
Vennsenk-an, vennsenk roupi.
- "San vennsenk roupi! To pa fol! Vennsenk to pa vo."
- "Bizen pey lasam, ena komision Ti Gaby. Ena boukou fre."
- "Sa to kouyonad! Mo pey dapre valer marsandiz."
Ti Gaby pe ekout tou.
Sigaret dan lalev, ver labier dan lame.
Li get mwa fix, pez enn lizie.
Mesaz kler, mo bizen aksepte.
- "Met ankor vennsenk"
- "Gard to marsandiz!"
- "Bon dakor! Selman fer vit. Pa rod extra."
- "Aret fer to zes !"
Mo zorey drwat finn aret lanse,
Li ankor pe angourdi.
Mo santi kiksoz so pe koule.
Transpirasion. Kikfwa disan!
Mo bizen leve...
Kikfwa so gro lapat la finn bles mo zorey.
Ki mo pou fer si li'nn bles mwa ?
Mo al lapolis.
Lapolis!
Zot pou ferm mwa,
Pas mwa lakour,
Met mwa dan prizon.
Non!
Mo pe divage.
Letansa kikfwa kliyan pe atann.
Kifer mo pa anvi ouver mo lizie?
Drol! Mo pa anvi leve.
Leve, ouver lizie. Kifer?
Mo konn mo lakav par ker.
Enn vie matla malang-malang
Lor enn vie divan dibwa,
Detrwa koulou lor miray -
Portmanto pou kliyan -
Miray san kouler,
Kouver ar lagres letan;
Lapousier, lapousier,
Pianter, pianter.
Dan kwen lili lor sali
Pre kot mo latet
Mo vie sakame, kado laniverser Annie.
Wi Annie, mo finn trenn li partou ar mwa
Dan lonbraz lavi.
Wi Annie, dan lonbraz lavi.
Drol!
Ti Gaby pa finn vinn sers so komision!
Sirman li pe soule ar lamone lefwa!
Dabitid kouma kliyan sorti
Li rantre
Pran so par li ale
San koze
San enn mo.
Kifer bizen koze?
Sakenn zwe so rol,
Rol silansie.
Peyna pou koze,
Sakenn kone ki li bizen fer,
Setaki aksepte.
Biznes la kontinie deroule dan silans,
Silans konplisite,
Silans labitid,
Silans lonbraz lavi, pa vre Annie?
Ti Gaby !
Sa enn gran malen!
Kot mo ti pou konn so rol
Ar so bataz akter meriken?
Li ti konn pas so bagou.
... Mo ti donn li tou!
Salte la!
Zordi li tret mwa kouma enn ta salte,
Li gagn toupe dir mwa ki mo valer finn depresie,
Pou biznes marse li bizen nouvo marsandiz.
Figir ankoler mo mama.
Larm! Zoure! Malediksion!
Mo rapel so laraz.
Aster mo konpran.
Li ti realize ki pou Ti Gaby
Li ti vinn enn marsandiz ize.
Ki so prop tifi ti pou pran so plas.
Kouma li, mwa'si mo pre pou fini dan desbinn;
Pou ena enn lot tifi sez-an, -
Kikfwa pli zenn -
Pou pran mo plas.
Sez-an!
Wi, mo ti ena sez-an.
Mo kone mo lekor ti enteres Ti Gaby.
Sak-fwa, sak-fwa mo ti santi so lizie dezabiy mwa.
So lizie lor mo lekor
Ti pe fer mwa frisone;
Okoumansman mo ti pe onte.
Mo rapel premie fwa li ti tous mo lekor
Mo ti gagn maloker,
Mo ti galoupe al kasiet.
Li, li ti kas enn gran riye.
Mo mama ek li ti pe bwar.
Zot toulede ti riye for-for,
Mo rapel bien riye soulez mo mama.
Zot ti fer komanter lor seki ti finn ariv mwa
Ler mo ti ena katorz-an.
Zot ti riye-riye-riye.
Dan mo kwen mo ti plore.
Sak fwa ki li kone mo mama pa la,
Ti Gaby vinn lakaz,
Li amenn kado, manze-bwar.
Fer mwa bwar, fer mwa fime,
Bengn mwa dan lotkologn,
Donn mwa kas.
Li amen mwa promne dan taxi,
Montre mwa fer lamour.
Li ti enn bon profeser!
Dan site kot mo ti pe reste,
Bann dimoun zaze,
Bann tifi mo laz mor ar zalouzi.
Plis zot zalou,
Plis mo montre zot,
Plis mo fer zot vwar,
Plis mo fer zot zalou.
Pov mama! Li res trankil, so rengn ti fini
Ki li ti kapay fer?
Gaby ti pe pey lokasion, kouran;
Gaby ti pe aste rasion.
Gaby ti posed tou.
Ayo!
Li rekoumans fermal.
Ayo Bondie! Ki pe ariv mwa?
Sa tourdisman la fatig mwa.
Mo pe regagn maloker.
Tou pe vire, tou pe tourne.
Mo zorey! Ayo! Li lanse.
Mo latet pe eklate,
Tou pe vinn nwar divan mwa.
Ki pe arive?
Ki mo bizen fer?
Al get enn dokter?
Dokter ! Pou al get dokter bizen al Porlwi,
Pran enn taxi...
Eski pou gagn enn dokter sa ler la?
Li pou poz enn pake kestion.
Ki mo pou dir li?
Pert-tan!
Mo sey dormi.
Kikfwa sa pou ede.
Kimannyer pou dormi?
Douler la pe vinn pli for.
Kouma kout fwet li pe rakle mo latet,
Tou pe sere, tou pe korde.
Eski mo pe mor?
Ayo Bondie aret mo douler.
Pran mo lavi, aret mo douler.
Mo pe gagn vomi. Bizen tini
Pa kapav ......
Get ki mo finn fer!
Mo bizen netway sa.
Mo pou gagn zoure,
Mo bizen leve pou'al netway sa.
Bizen ...... bizen ......
Mo sakame finn kouver ar vomi.
Pianter.
Ayo!
Kikenn vinn ed mwa ,
Ti Gaby vinn ed mwa,
Vinn sers to komision.
Bondie avoy kikenn,
Mo nepli kapav
...... Mo per mor tousel!
Kikenn vinn ed mwa!
Mo bizen sey kriye.
Kikfwa kikenn kapav tande.
Non!
Pa neseser kriye.
Pert-tan!
Personn pa pou vini,
Dimoun isi finn abitie tann lezot kriye, plengne.
Zot pou dir trik-di-metie sa
Pou eksit kliyan...
Douler la finn diminie,
Sirman mo ti bizen vomi,
Li finn soulaz mwa ......
Fouf! Mo ti kapav mor tousel
Kouma enn lisien
Dan lonbraz lavi ......
Annie to ti ena rezon!
Kifer mo pa ti ekout twa?
Twa'si to ti gagn maler
Enn zanfan ti ne.
Me to pa finn large,
To finn konn reziste.
To ti ena rezon !
Si... Si mo ti ekout twa.
Tro tar;
Tro tar aster!
Tro tar! Tro tar! Tro tar!
Pourtan to ti warning mwa.
To ti dir mwa zour mo laniverser sez-an.
To ti dir mwa fer atansion ar Ti Gaby.
Li ti gat menaz mama,
Li ti detrir lavi mama,
Li ti briz to lavenir,
Li enn marsan esklav.
Kifer mo pa ti ekout twa?
Kifer? To ti dir mwa mo pou fini dan lonbraz lavi.
Lonbraz lavi! Mo rapel bien sa de mo la.
Lonbraz lavi.
Kifer, en kou, sa de mo la revinn dan mo lespri?
To ti ena rezon,
Mo finn fini dan lonbraz lavi.
Ar so pianter. Ar so maloker.
Kifer mo pa ti ekout twa?
Ayo Bondie ! Kifer? ...
Mo ti kwar ki to ti zalou mo boner
Kouma bann lezot tifi dan site.
Non pa vre!
Mo nepli kone ki vre, ki pa vre,
Kot mesanste lezot,
Kot mo mesanste.
Twa'si to ti kapav tom dan lonbraz lavi
Me to'nn konn sorti.
Me mwa mo pa'nn fouti,
Mo finn kontinie plonze.
Labwet la ti tro atiran.
Enn fwa mo ti trouv zot,
Twa, to mari ek to trwa zanfan
To gran tifi li bien zoli,
Li resanble twa.
Mo ti sot sime,
Al lot kote pou evit zot.
Mo ti tro onte pou vinn koz ar zot,
Sirtou depi….
Kifer mo pe pans tou sa?
Pe fer fre!
Loder vomi partou.
Annie, tir mwa dan mo pianter.
Ed mwa! Ed mwa! Soulaz mwa.
To tousel kapav soulaz mwa.
To tousel, to tousel
Mo leker gro, pe amar mo lagorz.
Mo pa pe kapav respire.
Ed mwa Annie!
Ed mwa souy mo larm.
Larm!
Pa mo labitid sa.
Depi lontan mo finn fini anter santiman.
Peyna plas pou santiman.
Servi santiman pou kouyonn dimoun,
Ar santiman aste-vande ......
A trwa dan nwar zot ti may mwa,
A trwa zot ti viol mwa.
Kan mo ti kriye, dimann pardon,
Person pa ti tande.
Mo ti plore, dimann led,
Personn pa ti vini,
Mo ti ena katorz-an Annie,
Mo ti fek gagn katorz-an.
Lekor blese, lespri blese,
Mo ti onte.
Kifer? Violans lezot,
Mesanste lezot ti fer mwa onte.
Dimoun riye, dimoun sikane.
Matant Dea, vie salte la,
Partou li ti pe dir
Ki sirman mo ti rode.
Enn fam kouma mwa!
Kisannla pou konpran,
Kisannla?
Mem mama ek so galan
Fer foutan, pas remark, riye.
Mo pa pou bliye zot riye
Ki toultan sone dan mo latet
Kouma enn laklos fele.
Sa zour la mo ti deside
Pou vanze.
Zot ti servi mo lekor pou pini mwa,
Mo pou servi mo lekor pou pini zot.
Mo finn pran zom mo mama;
Kan li ti plore, menase, modi mwa
Mo ti satisfe.
Santiman servi pou fer lafis,
Pou fer fla-fla.
Anba-anba se mesanste ki regne.
Bizen reponn violans par violans,
Mesanste par mesanste.
Peyna plas pou satiman!
Depi lontan mo finn aret get lezot.
Mo zis get seki bon pou mwa.
Ki lezot finn fer pou mwa?
Viol mwa, vann mwa, aste mwa,
Klak mwa.
So gro lapat!
Mo bizen leve pou netway
Sa vomi la...
Mo pa pou travay ankor zordi.
Mo al lakaz.
Lakaz!
Kapav apel sa lakaz?
Peyna ler dimoun ale-vini,
Peyna ler taxi borde
Tronpe for-for.
Toultan zot prese!
Toultan ......
Annie, mo bizen rakont twa!
Enn swar enn taxi aret divan mo laport.
Kouma Ti Gaby ti avoy nouvel ki li ti pou avoy kliyan,
San gete mo rant dan loto.
Ti ena de maren par deryer.
Avan loto demare
Zot koumans zot tranzaksion.
Sofer la pa get deryer,
Li fixe drwat.
Li ti paret zene.
San get deryer,
Li dimande kot pou ale.
Mo ti trouv sa drol.
To kone kisannla ti'ete?
Ler nou desann pou al dan naytkleb
Mo tann li dir :
"Zot fer mofinn dan mo loto."
Wi Annie, pouritir file kouma laliann;
San li kone,
To mari ti sarye mwa lor biznes.
Mo ti trouv sa bien komik,
Mo ti rakont sa mo bann kamarad, nou ti riye.
Mo ti bien riye.
Annie, zordi mo pa riye,
Non Annie, mo nepli kapav riye,
Mo nepli konn riye ......
Sa sakame la kouver ar vomi !
To kone Annie, mo finn gard li kouma enn souvenir.
To rapel kan to ti donn mwa sa sakame la?
Pou mo laniverser sez-an.
Nou ti lager sa zour la,
Akoz Ti Gaby.
Mo ti fou to kado da enn kwen.
Enn zour, pa kone kifer,
Mo finn koumans servi li.
Kifer? Mo pa kone.
Drol! Mo'nn fer boukou kiksoz san panse.
Depi sa zour la partou kot mo'nn ale,
Mo'nn amenn li.
Li finn get tou mo sinema,
Li finn sarye lamone komers laser;
Mo finn trenn li dan labou mo lekzistans;
Zordi dan mo trou pianter, li kot mo latet
Kouver ar vomi.
Koumadir dan mo lespri
Sak la finn vinn twa.
Mo finn rod trenn twa dan labou mo lekzistans,
Mo finn rod fer twa vwar,
Mo finn rod vanz kont twa.
Parski to'nn reysi kot mwa mo'nn fel,
Parski to pa'nn tom dan lonbraz kouma mwa
Parski ......
Pardon Annie!
To ti ena rezon.
Sak la temwen.
Mo ti bizen ekout twa.
Sak la toultan finn rapel mwa mo erer.
Mo finn prefer vomi lor li.
Twa to pa enn sak.
To finn res prop,
To pa finn swiv mwa dan pouritir.
Sak la se mwa kouver ar vomi.
Ayo!
Ayo! Ala li rekoumanse.
Tou pe korde,
Tou pe vinn fre ;
Vwal nwar pe tranble,
Pe sifone,
Pe vibre.
Ayo mo latet!
Fre! Mo pe gagn fre,
Kouver mwa kikenn.
Annie, Annie, vinn tir mwa,
Mo pe koule.
Annie...... Non.
Non, non, non, non,
Annie ... Aaaa! ...
RETOURN LAO
TRAZEDI SIR KOUTA-GRAM 001
(Enn badinaz foutan - relouke / Epope lor beki )
©Dev Virahsawmy
All rights reserved
Prolog
Elektron-Eleksion-Elektronik,
Bondie protekter sevalie inik
Ki eklo par ta dan nik fer sanblan,
Gaspiy to talan lor mo ti zanfan
Ki kares lespwar pou tengn marenwar,
Ki dispoze, silefo, bwar pisar
Pou gagn plas rezerve dan kabine
( Mo pa'nn dir latrinn, mo'nn dir kabine ).
Li ena plan pou konbat koripsion,
Lamizer, dominer, konstipasion
Entelektiel, moral, pa zis fizik,
E amenn devlopman bann sans plastik.
Desten finn swazir li kouma azan
Pou met lord dan dezord ki dirizan
Lanpir Bechwa, ki exper lor fane,
Dan marekaz brouyar pe kiltive.
(Tou dimoun dir sa, sirman zot senser,
Me mwa mo prefer pa ekout rimer.)
Gran Senier Protekter, twa ki konpran
Laflam ki ravaz enn lespri zanfan
Ki finn fer serman ar fakter lesiel
Pou fer limanite gout so dimiel,
(Lapeti pouvwar ravaz so lespri)
Donn li lekleraz, enn ti labouzi,
(Li pa bizen plis) ase pou ekler
Santie kas-kase nou zenes anfler.
Tann dir anz lanfer pipi dan kalson,
Drogon feros so dife vinn glason
Kan Sir Kouta-Gram, mo ti zanfan la,
Koz dan enn mikro ou fer tralala.
Dan nou ti vilaz nou tou apiy li,
So gran lespri ek so touk lenerzi
Pou demont bout par bout rezim malang
Vilen, santi pi, Sa Mazeste Tang.
Li tousel kapav ( kwar mwa, mo senser )
Fer dime vinn net parey kouma yer.
Ak 1
Sir Kouta-Gram, gramaten ar soley
Atann so bann anz vinn kas so somey.
Zot lezel transparan dan lalimier
Vibre ar lamizik teknikouler.
Senfoni diskour anons lavenir;
Kouma soley li resof lanatir.
So larmir lasie pir ekler later;
So kask dekore ar plim tou kouler,
So sarm kouma zon ronfle ar laraz;
So lavwa eklate kouma loraz.
Tou bann anz gro lebra enpresione;
Zot sef finn koze, zot tou tap lame.
Pou propaz so mesaz liberasion
Zot tou anvol dan tou direksion.
Nouvo sover so parol li sakre;
Napa bizen tike; nek aksepte.
Nouvo desten finn leve ar soley,
Lakour royal Sa Mazeste andey.
Kouma fey vavang bann konseye Tang
Pe gagn tranbleman dan bor lavarang.
Sa Mazeste Tang pe gagn tarr-tarri,
Li pe korde ar douler lor lili.
So dokter espesialis tourdisman
Finn ekrir enn gran tez lor vomisman.
Bann meksinn dernie model pe tap pil;
Antibiosilinn finn vinn initil.
Zeneral-Kardinal pe trakase;
"Movezer pe sirkile", li panse.
"Nou bizen fer lapriyer pou pous jab:
Adominolekzikobouyonkrab
Alelektronmanzerkrannsortisi
Briyanisatinidemokrasi."
Sa Mazeste dan douler ankoler:
"Zot fatig mo zorey ar lapriyer;
Zot meksinn napeyna okenn lefe.
Vit telefonn mo dokter san soulie."
Mawmi Titalber exper dan mister
Konpran vit kifer lerwa pe gagn per.
"Li bien kler, so maladi politik:
Sir Kouta-Gram pe rod fer repiblik.
Li normal ki lerwa gagn maloker.
Sa pa vedir li enn konservater.
Divan virkitourn pe fer sibversion,
Pe donn lapeti nouvo anbision.
Sel solision kan sitiasion grav:
Bizen ferm bann sibversif dan lakav."
Dir ou Mazeste drese lor lili:
"Sa enn gran koko; sa enn gran lespri!
Apartir zordi, Mawmi Titalber,
Mo pa pou ena enn lot konfianser
Apart Titalber, nouvo gouverner
E zot bizen apel li Monsenier."
Elektron-eleksion-elektronik
Protez nou kont bann ensten jabolik;
Pa les mo ti zanfan, Sir Kouta-Gram,
Tas dan vavang ousa perdi lagam.
Kwar mwa! Li enn sevalie san repros
Ki zame, to tann mwa, mazinn so pos.
Ak 2
Bann fler dan zarden lerwa bie gayar
Parski zardinie rwayal enn renar.
Lor kiltiv zarden peyna so segon
E li konn travay pou fer enn sif ron.
Zardinie rwayal ti bien espesial
Parski dan so ka nanye pa golmal.
Li ti enn monarsis repibliken
Ki kiltiv zarden rwayal gramaten
E tanto kot Kouta-Gram li trase:
"Enn ti tay anplis ti detro zame."
Sir Kouta-Gram pe admir so lakour
Ki antoure ar karo pomdamour;
Depi so balkon pre kot lekiri
Li dominn lespas, li kontrol lespri.
Anba lor koltar bann vierz par douzenn
(Ena seki vie, ena seki zenn
Ar sertifika, ar tez doktora
Lor rantabilite lefwa? Lafwa?
- Ah Elektron pardonn mo linyorans
Mo bien bizen enn vakans dan Lafrans -)
Pe sant-sant laglwar zot nouvo lider
Ar petal flanbwayan anplen liver.
Tou finn pare pou gran seremoni:
Koko, banann, kabri nwar, sanbrani.
Bann vierz sakre trap lame fer laronn
Otour kalimay kouver ar fler zonn;
Zot mouvman, zot kadans telman extra,
Zot ti pa frengan telman delika;
Zot bote, zot souples, zot elegans
Kapav fer touris al vizit zonnfrans.
Zot lavwa anzelik pe petiye
Kouma lapli-soley dan lesiel ble;
Bann niaz dan lesiel, bann zwazo lor brans,
Bann fler dan zarden, bann pios san lamans,
Krapo dan basen, fimie lekiri
Pe avoy gro-gro pogne konfeti
Lor laprosesion bann vre serviter
Senier Elektron, destrikter lanfer.
Deryer bann vierz sakre dan zot rob blan,
Sir Kouta-Gram ki toultan elegan
Pe mars ar lapoz; li bien distenge.
Lafoul pe kriye, zot bien eksite;
Bann anz pe veye, zot lizie trouv lwen.
Laba dan enn kwen kot pie tamaren
Enn lisien lev lapat pou fer pipi
- "Pa onte! Move malelve! Chichi!"-
Dan Gran Tanp Elektron tou finn pare;
Bann anz fidel nanye pa finn bliye
Pou gran seremoni inisiasion.
Ena enn sel dan sak zenerasion
Ki kapav gagn sa benediksion la;
Desten finn swazir, samem meyer swa.
Nou Sir Kouta-Gram ek tou so bann miz
(Zot tou mem parey, mem kouler simiz)
Pe ranpli zot obligasion sakre
Kan (Benediksion!) lor so fron listre
(Bann zalou apel sa koko-fromaz)
Enn maz ar plim gri dekor so zimaz.
Pa kapav anpes enn pov bengali
Ar polision ler gagn enn ti jaldi.
Sir Kouta-Gram lor vites souy so fron;
Kouma laport ki finn sap lor so gon
So laraz kouma zekler desir ler;
So bann vierz ankoler kriye anker;
So bann anz deside pou koup tou pie;
Lafoul eksite; zwazo anvole.
Sir Kouta-Gram pa perdi so lespri,
Li mont lor enn ros, de anz tini li.
So figir serye, so lizie briye,
Dimoun pe tanble, zanfan pe plore.
- "Asasen! Bago Bayon! Sabotaz!
Tou dimoun sove; sove, al lakaz!"
Antoure par so bann anz protekter,
Bann gro lebra pli senser ki senser,
(Pa get kas, mem zot kout ser, foupamal,
Tou manier kontribision rant par bal.)
Sir Kouta-Gram fer fas so bann prensip,
Bare kat kote par so bann disip,
Enn vierz divan li kouma boukliye,
De bay de kote, samem so lepe.
Li kont violans parski li pasifik;
So dezir moraliz lavi piblik.
Lelandime gramaten bel-bel tit;
Lagazet, televizion satelit
Vande kouma gato-pima so-so
(Zournalis kas koko pou bwar dilo)
Parski lepep kontan niouz obzektif,
Laverite mem si lavi dan dif.
"Ar prezans despri ek filozofi
Nou gran ero nasional finn reysi
Anpes trazedi boulvers sosiete,
Anpes konfizion fer boul devire."
Teori pa manke: Prens Titalber
Finn aste enn nouvo zarm militer;
Sa mazeste Tang finn fer enn lalians
Ar Satan ki ena gran lenflians
Lor zanimo ki deplas ar lezel
E atak inosan depi lesiel;
Ena plan jabolik pou fann kaka
Lor latet Kouta-Gram, gran kalipa.
Ak 3
Enn Vandredi 13, zour mari mofinn,
Dan so ti sato ki enpe anrwinn,
Mo ti zanfan la, samem Kouta-Gram,
Ar bann vierz sakre e so lezot manm
Pe dres dernie plan pou viktwar final
Kont Jasous, Saytann ek lafors lemal.
So servis ransengnman bien optimis,
Zot gagn lenformasion ar lapolis
Ki dir li peyna traka, toukorek:
Sa Mazeste bien fay, pe naz dan sek.
"Lepep pa satisfe ar so zestion,
Koripsion, enflasion, devaliasion.
Zot tou dakor pou apiy zot ero,
Prosenn eleksion pou balye karo.
Bann boukmeker finn fini deside;
Lakot Sa Mazeste finn bien bese;
Kado personn pa'le aste enn fon;
Peyna pou tike, dimann eleksion."
Lady Kouta-Gram get so sinema,
Sakouy so latet, fixe so kannva.
Preferab pou li manz so kou, bos tayt;
Li kone lemonn maskilen finn fayt.
Yer swar zis minwi enn lavwa dir li:
"Dir li pa bliye, dime Vandredi."
Kiserti dir li? Li pou riy foutan,
Lerla pou dir li aret fer zanfan:
"Rev enn fam pa kapav aret istwar
So lamars triyonfal ver laviktwar."
Sa zour la, Vanderdi trez pa bliye,
Partizan sanzman ti marye pike
Dan gran rasanbleman repibliken
Pou tann mesaz lespwar nouvo desten.
Sir Kouta-Gram dres lagorz diboute;
Dan so sato, enn silans relizie
Tom lor bann fidel ar tapaz matrak;
Enn mous pa bouze, mem bann pis gagn trak.
- "Camarades, conpagnons de la liberte …"
Lerla enn grengale kas so konte:
- "Eta bachara, koz lang Morisien!"
Sir Kouta-Gram deteste bann voryen,
Li pa gagn ale ar dimoun vilger
Ki pa konn respe so prop siperyer.
- "Eta ti fangas, to pa ferm to bwat
Mo fer mo larme kraz-kraz to jawat,
Kas-kas to lagel, kas-kas to gro f….
Boure kouma enn fles. Ale ris kales!
Enn sans salerla Sef-Anz Politik,
Enn zeni stratezik ek taktik,
Mirmir enn konsey dan so zorey saz,
Dir li lor vites zot bizen tourn paz:
- "Avan eleksion, pa bon koz koumsa!
Mem si ou finn plen ar sa fatra la,
Pou pa perdi vot, bizen pas siro;
Apre eleksion nou tay so palto."
Sir Kouta-Gram fer zefor pou konpran,
So laservel vif koumans pran lelan;
So koko fromaz kouver ar rigol,
Li nepli listre kouma enn patol;
Kouma enn balon ki finn gagn enn fit
Li pe degonfle. Amenn laponp vit!
Sef-Anz Politik, exper retorik
Chombo mikro vit, servi toutsort trik,
Fer choula monte, apiye mem bap,
Parol konfeti fer sega vinn rap.
Lepep admirab koumans bouz waya;
Zot tou sant anker, "Limem nou lerwa!"
Apre deziem mach nil, zero partou,
Serviter lepep pe koumans kas kou.
Ler finn arive pou li al dormi
Pou so ti servo gagn enn ti repi.
Li les tou detay dan lame exper
Sef-Anz Politik, rival Titalber,
Ki pe dres papie, pe organize
Dan tou so detay, lager relizie
Ant demon lanfer ek anz paradi
Parski limem pou vinn 'Pradann Mantrri'.
Ak 4
Dan lakour rwayal Sa Mazeste Tang,
Kordon-ble pe prepar enn deksi bang
Pou servi bann emiser espesial
Ki exper lor tou bann aspe legal,
Ki pa anvi al ver konfrontasion
Avan epwiz sime negosiasion.
Prens Titalder anpersonn pe veye
(Ospitalite enn zafer sakre)
Pou ki nanye pa manke dan festen
Ki kapav desid lemonn so desten.
Anverite enn gro koko pwisan
Ki osi enn gran palto enflian
Finn dimann negosiasion ar lerwa;
Li foul satisfe, li ena lafwa
Ki sitiasion dimann konpromi,
Working arrangement, nouvo teori
Pou permet pei pas par tranzision,
San difikilte, san revolision,
Letap par letap, al ver repiblik
Atraver bann mwayen demokratik
Efikas, efisian, endepandan,
Dan respe stabilite marsan.
Lerb dan zot poumon, bang dan zot servo
Nou bann gran koko pe drafte, Ayo!
Zoli-zoli tez. Apel sa Big Bang,
Reset espesial Sa Mazeste Tang.
Dan lakour rwayal nou ti zardinie
Pe yam sinema garnizon kourtie.
Zot ale, vini; tousa bien normal
Me enn zafer pe paret bien golmal:
Peyna okenn dout! Sef-Anz Politik,
Dosie dan lame, so figir mistik
Kouma enn lonbraz, travers lantouraz,
Fonn dan gran koulwar kouma enn miraz.
Trwa-zer tan apre gran laport ouver;
Bann anz gro lebra, simiz lot kouler
Antour zot gran sef, Sef-Anz Politik,
Sorti ar fraka. Zot pa per piblik.
Lerwa anpersonn finn vinn lor peron
Pou swet bon vwayaz bann konpayon.
Akolad, anbrasad; zot tou kontan
Nouvo program ek nouvo santiman.
Ti zardinie pa'le kwar so lizie;
Pourtan yer li ti tann enn lot koze.
Prens Titalber ek Sef-Anz Politik
Lame dan lame? Zot pe sanz perik.
Ak 5
Sir Kouta-Gram finn desid kas piso;
Pa kapav toultan nek zero/zero.
Tou finn pare pou deklans faz final
Ki li sir aster pou devir bol dal.
Enn ti zafer drol! Sef-Anz Politik
Anretar zordi. Sir akoz trafik!
Kikenn tap laport. Sirman limem sa.
Ler laport ouver zardinie ki la.
So lenz kas-kase; seve sifone;
Disan pe koule; li kouma toke.
- "Ki finn ariv twa? To finn trouv mirak?
Kikenn finn bez twa detrwa kout matrak?"
(Enn fam dimande) "Ki finn ariv twa?"
- "Toulede mo ser, ou pa pou kwar mwa.
Move frikase! Nou karay bien so!
Boul finn devire! Dife dan karo!"
Apre enpe letan Sir Kouta-Gram
Koumans konpran ki bizen sanz program.
- "To kouma toke! Ki finn ariv twa?
To fer koumadir dife dan langka."
- "Dife dan langka? Ou finn bien trouve.
Ar mo de lizie mo finn bien gete.
Ler zot remark mwa (zot konn mo kouler)
Bate kondire! Fer mwa trouv zekler."
- "Zot! Zot! Kisannla zot? … To agasan!"
- " Tou ou bann azan. Li'si li ladan."
- " Li? Kisannla sa? … To finn vinn gounga?"
- "Ou pa pou kwar mwa, enn fay zistwar sa.
Ou lebra drwat finn faypat-sime-kler."
- "Aret koz parabol, pa fer bezer.
To kalomni, planter kotomili
Merit pli gran pinision mo piti!
Mo pardonn twa parski mo leker gran,
Selma aret fer to ensinifian.
Fer apel li, mo sir li dan biro
Pe prepar teren pou balye karo."
Kan li aprann ki so bann anz finn fonn
Kouma Othello divan Desdemonn,
Sir Kouta-Gram ar laraz eklate
Kouma bann nob dan bann gran epope.
Li kime ar lakoler aristo,
Lor so sime li pou tay tou palto,
Lor so pasaz li pou fer enn ravaz…
(Pou mwa li pli saz retourn mo lakaz!)
RETOURN LAO
METIS
©Dev Virahsawmy
All rights reserved
Metis? Me mo fier mo'enn metis!
Dan mo lavenn dilo Ganga,
Betsiboka, Godavari,
Zambezi, Forth, Lasenn, Lalwar,
Yagnsekiang, Senegal, Tamiz
Finn balye prop tou enpirte.
Dan mo disan ena lesans,
Fimie, parfen bann gran kiltir.
Dan Gita, Labib ek Koran
Mo finn swazir mo nouritir.
Shakespeare, Molière, Dostoevsky,
Byron, Camus, Salman Rushdie,
Gershwin, Coltrane, Stravinsky,
Lata, Beatles, Elvis, Ravi,
Chazal, Chagall, Modigliani
- Pa bliye Marx, Mao, Gramsci -
Finn ouver mo lizie, poli
Mo vizion, regle bann lakor,
Rafinn mo sansibilite.
Mo pa bliye Lekol Goodlands,
Misie Poli, Amatali,
Lekol Walter, Misie Soumann,
Lekol Lefrer, Frer Alexis,
Kolez Lefrer, Tichiv, Nanas,
Kolez Rwayal, Ton Frank, Totol;
E twa, Madeleine, trankil-trankil
Dan to ti kwen, to ti kone
Sak fwa bizen bros mo latet.
Liniversite Edinbourg!
Alma Mater, san to saler
Ki mo ti pou ete aster;
San twa Gregor, Corder, Lyons,
Abercrombie, Martin, Criper;
San twa Sue, Mike, Mick, John ek Paul …
Kapital festival to finn
Nouri mo lespri ar siblim.
E bann kamarad dan lalit?
Jooneed, Teerat, Chafeek, Paul,
Herve, Tatav, Ah Ken, Arzou,
Dan, Raj, Brigitte, Micheline, Siven,
Ranjeet, Ravind, Dorsoo, Rafick ...
Mo enn metis. Mo konn koz-koz
Angle-Franse, me sel langaz
Ki mo koze ar lepeti
San liv gramer, swa diksioner
Se pli zoli lang lor later.
Kot mwa, nou kontan kamanber
Me sa pa vedir ki nou kil
Farata, dalpouri, dalpita, karri-barri,
Makaroni, spageti, briyani, chapati,
Noukienn, hakienn, wanntann, sawmay,
Rougay sosis, dal bred-sonz,
Pwason sale, bomli sek,
Satini koko, bouyon pwason ...
Dan nou lakaz Buddha ek Shivji
Lanwit-lizour sakenn riy ar so kamarad;
Palet Constantin pret kouler penso Argo;
Sitar Shankar, tabla Rakka, violon Yehudi,
Saxo Coltrane, piano Keith Jarret,
Sentetizer Jean Michel Jarre
Priye, plore, riye sakenn so mannyer;
Sari, salwarr-kamiz, rob-zip, jins,
Kostim, kourrta pijama partaz elegans.
Gerard, Basheer, Lam Kam, Jamila,
Deva, Nadine, Kwee Choy, souvan
Nou zwenn otour latab, kot nou, kot zot.
Manze, bwar, riye, plore.
Nou partaz nou boner ek nou maler.
- Bagounaw nayna?*
- Awnou, bagounanou.*
* an-Telegou
- To bien, gran dimounn.
- Wi, mo mari korek.
RETOURN LAO
POU LOGA
©Dev Virahsawmy
All rights reserved
Mo'nn vinn isi ar twa Loga
Enn pasaze fatige, lespri bloke,
Enn maren klose par soley,
Balote par dilo sale,
Ki pe rod lonbraz douser
Dan lebra enn fam.
Twa to ti la!
Mo konn twa, mo pa konn twa, mo konn twa.
Parfwa to ti enn bren klerdlinn
Dan lesiel kan soley kas lizie,
Enn lanvlop niaz fre pou kasiet mo fatig
Fer mwa bliye …
Fer mwa bliye mo nam fatige,
Fer mwa bliye soley dife ki kas lizie.
Twa to ti la
Parfwa kouma enn ladrog ki kalme mo traka,
Enn ti somey pou bliye payanke ki pe mor
Viktim ti lespri
Mo konn twa, fam
Ki finn soutenir mwa
Ki mo finn desire, blese
Ki mo ankor desire
Kan soley dife dan lesiel lete
Klos mo lapo, sof mo latet.
Mo konn twa,
Fam-mouyaz pou maren fatige.
Mo konn twa
Fam-mama, mama Saskia ek Anushka
Meme Yann, Anastasia.
Me twa Loga, kisannla twa?
Fam-mama-meme-mouyaz-klerdlinn?
Non! Non! Non!
To tousa me plis ki sa.
Mo'nn vinn isi ar twa Loga
Pou bengn dan freser klerdlinn
Pou naz dan niaz freser montagn
Pou rafresi
Enn nam angourdi.
E twa to ti la. To toultan la!
To toultan la dan lonbraz mo lavi.
Trankil, pasian, souriyan, silansie
To veye tansion kikenn
Koken mo lalimier.
Kouma enn lonbraz dan lonbraz mo lavi
To vey mwa, ed mwa, soutenir mwa.
Mo ti aveg.
Katarak dan lizie
Mo pa ti realize
Ki to enn lonbraz enkandesan
Ki finn anvlop mo lekzistans,
Finn rant partou dan mo lekor,
Dan mo lespri, dan mo leker.
Mo nam sansib kouma kristal
Ti rekouver ar lapousier.
To larm souriyan zordi
Fer li briye ar lekleraz enkandesan
To lalimier
Ki pe fer lakord sansib mo santiman
Vibre
Anarmoni avek lesiel.
Twa to ti la toultan ar mwa.
Mo konn twa, mo pa konn twa …
Non, non, non, mo konn twa aster,
Aster mo konn twa.
To lonbraz enkandesan
Li pli for ki soley dife dan lesiel lao.
Samem Lamour.
To lamour enkandesan
Pe fer mwa gout pli gran LAMOUR.
Kouma enn far li finn gid mwa,
Fer mwa konpran, fer mwa konsian
Ki to lamour li enn reyon
Ki pran nesans
Dan gran LASOURS LALIMIER
Ki pli dife ki soley dife dan lesiel lao.
Kouma enn pon li'nn tras mo pa,
Tir katarak dan lizie,
Desir vwal miraz,
Fer mwa travers presipis
Kot mo ti kapav tonbe.
Kouma enn zekler mazik
Li'nn fer mwa dekouver
Ar mo lespri, ar mo leker
Ki lamour peyna frontier.
Ki nou gran, ki nou piti
Nou tou ena dan nou leker
Enn ti labrez.
Ler nou nouri nou ti labrez
Lerla li vinn enn gran laflam.
Nou pa bizen tal dan soley,
Met prozekter lor nou figir,
Fer nou fezer kouma akter
Pou fer lamour anflam lemonn.
Trankil-trankil dan to lonbraz
Dan silans to larm souriyan,
To finn anflam mo lesperans.
Mo'nn vinn isi ar twa Loga
Pou gout lamour.
Olie mo gout enpe lamour
Mo finn vinn bengn dan enn kaskad
Santiman rafresisan, soulazman rekonfortan,
Dan dilo pir lasours lavi
Ankominion
Ar bann solda dan larme Bondie LAMOUR.
Nou nepli la zis twa ek mwa
Tousel-tousel dan nou desten.
Dan nou desten ena lamour ki nou partaz
Ar nou ser-frer.
Li, zot, bannla … zot 'si zot la
Ansam ar nou pe fer partaz zot gran lamour.
Nou ekziste aster dan zot lamour
Kouma zot zot ekziste dan nou lamour.
Mersi Senier!
Mersi ou finn donn nou otan lamour.
Loga
Mo kontan twa
Lavi-lamor
Mo kontan twa
LAVI-LAMOUR.
RETOURN LAO
TAMTAM, GITAR EK SITAR
©Dev Virahsawmy
All rights reserved
Depi lontan mo somey finn kase,
Lor mo lizie de tanbour pe danse,
Kouma enn rev mo lamak flote
Lor enn lamer lamizik envizib.
Dan profonder lalimier enn refren lwenten
Atraver letan, atraver lespas pe perse
Pli so ki soley Lafrik,
Pli blan ki lanez Lerop,
Pli ansien ki Mohennjo-Daro.
Enn refren ki ti ne ar premie lavi .
Transporte par sa lamizik mazik,
Antoure par bann vibrasion elektrik,
Manitize par lasaler soley liver,
Kouma seki pe dekouver liniver
Bann son, bann mouvman, bann kouler
Pe zwe lakordeon ar mo leker.
Otour mwa, andan mwa, partou kote
Bann kouler mizikal, bann son kolorye
Pe danse, pe fonn, pe melanze
Dan enn jalsa an-mouvman
Parfwa dousman-dousman, parfwa ar lelan.
Mo pe gete,
Me pe santi,
Mo pe ekoute
Ar tou bann por dan mo lekor .
Mo pe respir lalimier,
Mo pe get bann son vibre,
Mo pe ekout bann kouler sante,
Mo pe plonze dan enn sekous oralanti.
Bann zimaz pe kas poz lor montagn Signo,
Verb, non, azektif pe kas poz lor pie lafours,
Ble, ver, zonn, rouz pe zwe kouk lor Lepous,
Bann niaz pe sot mouton lor lerb,
Divan pe sante dan feyaz tekoma.
Tamtam, Gitar ek Sitar pe koz ar mwa
Touletrwa anmemtan, sakenn so mannyer
Atraver trwa gran oparler
Ki kouma trwa far
Move letan,
Bon letan,
Ed bann maren trouv zot sime.
Trwa oparler, trwa lavwa, trwa sante
Ki ansam soulev mwa kouma enn sel vag
Amenn mwa lor disab.
Trwa lavwa,
Trwa lespri
Ki finn fonn
Pou vinn enn
Kouma enn senfoni.
Ler, later, lamer lasours mo lavi,
Tamtam, Gitar, Sitar lasours mo lespri.
Letan ek lespas ti fer enn gref ar trwa zeni.
Li finn grandi, zordi li pe fleri.
So fler pli dife
Ki soley Lafrik
Pli vre
Ki lanez Lerop
Pli vivan
Ki Mohenjo-Daro.
Li pran so nouritir
Dan oter Kilimannjaro
Li pas so laswaf
Dan Ganga so lasours sakre
Li rod so lenerzi
Lor laplaz Lerop
Me li viv so bote
Lor later Moris.
Mo fler kouma enn soley ki zame pou kouse,
Kouma enn far dan nwar li montre mo sime;
So kouler pe danse, so lamizik pe anvlop liniver.
Zanfan Tamtam, Gitar ek Sitar
Finn trouv so sime.
Enn nouvo poem pe ne
Pli dife ki soley Lafrik
Pli vre ki lanez Lerop
Pli vivan ki Mohennjo-Daro
Pli ot ki Kilimannjaro
Pli kler ki lasours Ganga.
Li finn mir atraver lespas, atraver letan
pou vinn ne lor later Moris
dan nouvo lespri enn nouvo dimoun
ki pran so nouritir lor oter Kilimannjaro
ki pas so laswaf dan lasours Ganga
ki rod so lenerzi lor laplaz Lerop
me ki viv so lavi lor later Moris …
RETOURN LAO
THANATOS LOR BAZ
©Dev Virahsawmy
All rights reserved
• HAMLET: Get thee to a nunnery - why
wouldst thou be a breeder of sinners?
W. Shakespeare
• Dear Mother, dear Mother, the Church is cold,
But the Ale-house is healthy, and pleasant and warm;
Besides I can tell where I am used well,
Such usage in Heaven will never do well.
William Blake
•Resuscité le matin du premier jour de la semaine, Jesus
apparut d'abord à Marie de Magdala, dont il avait chasé
sept demons.
St Marc
1
Lotorout monte-desann
Fer laronn parad gratsiel,
Santinel fezer Lanpir Beton-Neon;
Lasanser monte-desann
Transport marsandiz-dimoun,
Dimoun-marsandiz.
Mahamegapolis mekano-elektronik
Roule kouma moter nef -
Chouning peper.
Laba lor marse mondial
Pri diri pe tonbe, pri kafe pe kraze,
Pri disik degrengole.
Chouning peper.
Bangladesh, Zaïre, Brezil
Get reset grene,
Nivo det monte.
Dan lesiel zetwal pe tengn,
Lor later lizie pe sonbre;
Trip sere, lagorz amare
Planter pe bwar pestisid;
Dan lekiri, dan patiraz
Kadav zanimo pe nouri korbo;
Personn pa fer signdekrwa
Ler laklos legliz sone.
Dan Mahamega-eta
Lendistri militaro-nikleer
Pe ponp resours dan trou kanon
San fon;
Pe fann lasid dan liniver,
Anba later, anba lamer;
Fouy trou dan latmosfer;
Deregle termostat -
Baromet gagn vertiz.
Saser-bonbardie desir lesiel, eklat baryer son,
Depoz semans lamor dan vant lamer, dan vant later;
Krwazer-destrwayer vaksinn plankton ar viris sterilite;
Tenk kraz legliz Eros, met partou plat
Pou fer plas pou moniman Thanatos.
Dan Pakistan, dan Bolivi, dan Somali
Disab pe nway dilo, lamor fer latizann ar lavi.
Senier Pinision-Vanzans
Pe vey enn seke
Pou enstal so tronn
Dan karo brile.
So bann sibaltern
Bien kone ki pou plante
Pou fer tranzaksion pouse.
Chouning peper.
Lapoud tou kalite
Koumans sirkile,
Rant dan nam zenes.
Zarden fler vinn eg.
Disik nepli dou,
Dal sezi pa pe kwi,
Kokoa gagn traka,
Kokainn vinn king.
Biznes nor-sid, sid-nor, nor-nor, sid-sid prospere;
Pikan raket partou,
Fler violet fane.
Sivilizasion kanon finn met ba
Kiltir sereng.
Romeo ek Ziliet tranble,
Pol ek Virzini strese.
Ki pou fer ar ti-baba?
Ti-baba amenn traka.
Ki nou pou manze tanto?
Ki fim lor televizion?
Kot nou'ale prosenn vakans?
Bliye baba!
Tro gran traka.
Ferm robine reprodiksion,
Koz zordi, pa koz dime,
Rod eternite dan aster.
Kot enn tom vid enn madam pe plore.
Lamour, lamour, lamour lib,
Lamour kreater, lamour partaz
Kot done pli for ki pran,
Lamour azenou divan bieneme
Pe pati dan zarden granit Senier Thanatos.
Sida kas lelan;
Dezir pe rod soulazman ek sekirite
Dan antray
Ti-zanfan.
Hamlet gagn noze,
Repous Ofelia.
Lasanser monte-desann,
Lotorout monte-desann.
Masinn la bien rode,
Chouning peper,
Friwil roul priz,
Desir koltar,
Kas pake.
Li'nn amenn so liberte -
Liberte aste-vande,
Liberte sakenn so sakenn,
Liberte sakenn so kote.
Letansa envanter masinn,
Enzenier mouvman
Nepli konn done,
Done-partaze.
Enn sel verb reste
Dan diksioner sivilize:
Pran! Pran! Pran!
Hamlet pe repous so bieneme;
Ti-garson Blake pe gagn bate;
Marie-Madeleine pe plore;
Li pe rod so bieneme.
2
Linet roupi dan lizie,
Gous Foulous - li pa fer fos -
Konn okip bien
So masinn prodiksion, distribision, konsomasion.
Kouma enn zean li tini lemonn
Lor so lendex.
Tourn, tourn mo toupi
Mo toupi konn bien tourne;
Tourn, tourn mo roupi
Mo roupi fer twa tourne.
Tou pe tourne, roulman marse,
Roupi roule andeor ton, andeor tan
Dan lespas elastik san born, san frontier.
Tou finn konekte. Nek ena aster
Pez enn ti bouton.
Andeor roulman
Devi, Ti-Rajou, Wong Tong, Moustafa,
Ti-Pol, Jamila,
Exper dan gob ler,
Pa konpran kifer, kisannla, kotsa
Me san sey konpran
Zot'si zot tourne,
Tourn-tourne anron,
Desann spiral anbalao.
Roupi san frontier
Barikad partou, dam pion adverser,
Ferm laport-lafnet pou ki so liberte
Kapav foul devlope.
Envestisman rim ar devlopman,
Komision ar proteksion,
Gous ar Foulous.
Thanatos kontan.
Bravo Gous Foulous!
Bann andeor kad
Vann seki ena
La kot ena li.
Vande-aste, pa get kat kote,
Pa pran koze kont.
Seki enportan se ki kas roule
E tank li roule pa pou'na larouy.
Gous Foulous Miltinasional
Anbras Gous Foulous Rezional
Ki anbras Gous Foulous Nasional
Ki anbras Gous Foulous Lokal
Ki anbras Gous Foulous Pion.
Solidarite Enternasional
Gousaz Foulousaz
Pe kontrol baz.
Zeneral Roupi, larme mafiozi
Finn mem aste plas -
Koze la koumsa -
Dan enn ti-kwen paradi.
Lapeti Roupi kouma lagratel
Grandi ar grate, rant dan tou kwen,
Dan tou zwen ziska polision
Fer vantalankan
Lor tonbo bann sen.
Thanatos kontan.
3
Anndi ek Beti, lame dan lame,
Bataz fim dideor
Pe sey gagn enn bout lizour
Dan zonnfrans-ofsor.
Lavwa Los Bos Fosfor
Partou pe koz zefor:
Zefor prodiksion,
Zefor disiplinn,
Zefor kontrol,
Zefor valer ansestral.
Anndi ek Beti finn fini abriti
Depi premie parol.
Zordi kouma zegwi gramofonn rouye
Dan siyon vie dis 78 tour
Zot swiv mouvman ki ti trase
Bien-bien lontan.
Freser ven-tan dan leker,
Gete lour 78 tour,
Zot liniver koltar-beton-neon
Pa toler varyete, diferans, pa-mem-parey.
Tou bizen rant dan moul,
Ti-kare, ti-kazot
Krwasans ekonomik,
Devlopman roupi.
Liniver inik, iniform
Pa aksepte diversion, deviasion;
Respekte norm, zot dir;
Ekoute fenean, zot dir.
Ale, fer bon zanfan,
Rant trankil dan to kazot.
Sant anker im nasional;
Fer salyout pavyon patriyotik;
Mazinn kiltir gran-dimoun, gran-fami;
Pa perdi to idantite.
Depi bien lontan
Anndi ek Beti nepli konpran
Nanye.
Zonnfrans?
Porfran?
Ofsor?
Transfer deviz?
Rapatriman kapital?
Plasman larzan andeor brizan?
Envestisman aletranze?
Envestiser etanze?
Etranz, bien etranz!
Pa manti do ta!
Anndi ek Beti pe vinn gran, pa pe grandi;
Pe gagn zanfan san vinn paran;
Finn fini vinn vie avan letan.
Bann ti-Anndi ek bann ti-Beti,
Bann aryer ti-Anndi ek bann aryer ti-Beti,
Toultan deryer midi,
Finn tas dan entra-enternet Mansonz.
Thanatos kontan.
Gous Foulous ere.
Los Bos Fosfor satisfe.
4
Lafors Feros merit meday.
Li finn prezerv so kiltir ansestral.
So aryer granper ti'ena plizier fam,
Trenn kot so lipie
Pou'enn bouse manze.
So granper parey.
So papa ti kont
Avortman, kontrasepsion,
Emansipasion.
Li li kont kontrasepsion,
Emansipasion
Me li obliz so gerlfrenn
Zet fri so lamour
Parski zanfan
Tro bel tourman.
Li pou perdi so liberte.
Zanfan, fri lamour,
Enn ti-reyon eternite,
Lespwar lavi ki kontinie,
Finn vinn enn fardo isi,
Finn vinn marsandiz laba.
Thanatos kontan.
5
Kan expresion lamour
Vinn enstriman tortir,
Bonte rim ar febles,
Eple pouvwar d.o.m.i.n.e.r
Finn ariv ler
Pou regle pandil,
Sonn laklos,
Fer zanfan kone
Gran maler divan laport.
Finn ariv ler
Rod nou erer,
Retras parkour,
Replant Eros
Dan nou leker,
Dan nou lespri.
Zezi get Marie-Madeleine
Fer enn sourir.
RETOURN LAO
KARAY
SO
(pou Gerard Sullivan)
©Dev
Virahsawmy 2006
Dan Balaklava, voun dan
marekaz
Finn tir so sapo, kabos so
ledo,
Bes so latet net pou dir
namaste
Mazeste beton ar kasket
lapay.
Lao dan lezer avion tou
kouler
Pe fer lake pou debark
konnteyner
Ranpli ar vakans nisa
ekzotik,
San bliye masaz nisa
erotik.
Laba dan dilo kargo
konteyner
Fouy mama-lamer, desarz so
pwazon
Dan matris lavi ler lizie
kaylous,
Zorey pa tande finn tourn
zot ledo.
P.I.B pe kas pake, klos
lesiel,
Dezel Pol-Nor.
Karay so!
Tae! Nouvo lespas, nouvo
resours!
Alala bel-bel devlopman!
Fini resesion, fini
enflasion!
Karay so!
Glason finn klose!
*
Parvati pe anter so
zanfan;
Seki dan so vant bien
malad;
So mari, Bramma, anba
later;
Enn mem maladi finn koken
Lavi enn fami.
Pourtan ti dir li protez
so fami!
Fam pa gagn drwa dir non;
Parvati sede pou gagn lape
Me olie lape pe gagn
lamor,
Enn deryer lot.
Karay so!
Glason finn klose,
Finn fini pran dife.
*
Vila delix pou foulous
dideor,
Pa fer nanye si mal-gagne;
Teren golf; zarden
exo-erotik;
Sekirite
elektro-elektronik;
Pa bizen gardien kanpman,
Ni servant maf;
Job spesialize pou
spesialis nisa.
Laba dan vilaz Jamila
Lafontenn koul sek;
Later pel-pele deklar
fayit;
Manze dideor tarde pou
vini;
Tibaba pe fen.
Karay so!
*
Morisia ledan pouri,
Exper dan fel CPE,
Fer sourir kari-ledan,
Sey kont zetwal dan
lesiel,
ABBA! (Pa per gagn poro)
So ABC pa depas D,
Fer koumadir E.
Profeser Liniversite
Bat tanbour sikse,
Kalite iniversel.
Tapaz tanbour touf zenosid
kiltirel.
Karay so!
Glason finn klose,
*
Pie mang fleri dan liver;
Divan glase bril so dime;
Flanbwayan larg petal rouz
Avan so fey ver ouver.
Mama-Later gagn kongolo;
Nepli kone kan met triko;
Gagn so-fre;
tranble-transpire.
Karay so!
Glason finn klose,
Finn fini pran dife.
*
Kanpagn anti-kapot pe donn
bal.
Bann disip Moralite +++
Pe tap plen, gagn li bonn.
Abstinans zot dir.
Fidelite zot dir;
Virzinite avan maryaz
Sel solision valab.
Virzinite ziska lamor
Plis meyer
Zot dir, zot dir, zot dir.
Pa pran meksinn kan ou
malad, fer lapriyer;
Pa met elmet anka aksidan,
lalimier Lesiel
Garanti sekirite;
Kan siklonn bate, lapli
fwete
Li gat nasion rod
proteksion;
Li natirel lor de zenou,
kontanple natirel.
Si maladi pe touye;
Si lepidemi pe masakre
Pa dezespere.
Bondie pe zis teste
landirans bann ki finn aste
Biye-aleretour dan paradi.
Bann ki viv dan pese bizen
pey zot pese.
Alelouya! Soubann Allah!
Shannti Om!
Si granparan par milie
Pe okip tizanfan orfelen;
Si simitier pa gagn letan
repoze;
Si zanfan an abandon;
Si poubel refiz nouri vant
vid;
Si, si, si ...
Pa fer nanye
Pourvi ki peroke liv
sakre,
Ki'nn bliye metafor,
Fer Bondie kontan ar
resitasion par ker.
Karay so!
*
Tambi ek Sami, de kamarad
depi ti lekol,
Ti kouma simiz ek kalson.
Paran deside servi Ti-Devi
Kouma kal pou fann dibwa
ande.
Tambi sede.
Sami kit pei,
Al refer lavi
Lot kote dilo.
Paran kontan.
Finn kas lasenn
pese-bisagn.
Moralite sov.
Sami swazir pou pike pou
bliye;
Tambi swazir pou bate pou
bliye.
Sami tas dan lak;
Overdoz liber li pou
leternite;
Tambi touf Devi,
Met pandi ar sari so
ennmi.
Trwa mama pe plore,
Personn pa tande,
Pa'le tande
Parski lotorite King
Falous
Finn prezerve;
Moralite sov, dezord
organize sov;
Pelmel vadire sov;
Routinn san konpran
kontrol tabisman.
Karay so!
Glason finn klose!
*
Tambi ek Sami ti de
bieneme
Ki ti fer lamour pa kouma
lezot;
Mawlana, Pandit,
Monsenier, Paster
Dekret zot lalwa: Tou seki
refiz
Swiv kanal routinn bizen
anpandan
Par mem enstriman ki fer
mekrean.
Karay so, karay so, karay
so;
Mem glason, mem glason, pe
gagn klos;
Pe brile, krepite.
Pol-Nor zalou Sahara.
*
Lolita, Patita, Evita
Finn zwenn tase.
Finn ramas zot kadav dan
kanal dilo sal.
Bon dimoun pe dir bien bon
pou zot.
Zot viv dan pese!
Vann marsandiz pou aste
marsandiz.
Zot finn vann zot dinite
olie fer travay onet.
Bondie finn pini zot.
Me ...
Kisannla aste zot
marsandiz?
Bon madam so misie, so
garson, so frer, so kouzen?
Kifer finn touy zot?
Kisannla finn touy zot?
Bon madam so misie, so
garson, so frer, so kouzen?
Pa ti pou bon donn zot
proteksion?
Chekep medikal?
Legalize?
NON, NON, NON,
Lavwa bon dimoun par
milion
Sakouy lesiel ek later,
Fer zetwal grene,
Sounami partou.
Zezi dir Marie-Madeleine:
Karay so, baba!
*
Vie demokrasi dan
diksioner King Foulous
Finn deroul so roulo net;
Finn montre so ti zoli me
sirtou so gro vilen.
Ti pogne ramas tou, lamas
deryer midi;
Gous-Foulous kontrol tou,
Lesperans dan baydoum;
Toupoumwa dirize,
Dir-Mersi pe nwaye.
Finn ler pou rod lot:
Demokrasi Egalite
Dan travay, dan lakaz, dan
vilaz kouma lavil.
SINON?
Karay kontinie sofe,
dilwil brile.
Nou dal pa pou kwi.
*
Bann Midam Konntou,
Plim tranpe dan lank
Foulous,
Dan polank Falous,
Fer longanis ar nou
lespri.
Zoli lekritir mo dir ou!
Mem pa tro konpran
Gagn bon pou lir. Zoli
koutplim!
Wi, mo dakor; akoz bannla
nou dan pens.
Bann sal Zangarna! Payen!
Zanfan Satan!
Akoz zotmem glason pe gagn
klos;
Dilo finn pran dife.
*
Dezespwar!
Zanfan dan nwar
Finn perdi pie;
Finn perdi sime.
Fanor fer vantar;
Grannwar deklar far;
Tetar fer kwar li bote
rar.
Dezespwar!
Karay so!
Glason finn klose,
Finn fini pran dife.
Kifer pa dezespere?
Pa bliye zanfan, dan letan
lontan
Enn baba ti ne dan vant
enn zennfi
Ki ti kapav per konsekans
trazik.
Me Mama-Kouraz ti akous
Lesperans.
Pa bliye bien avan letan
lontan
Li ti sarye montagn pou
sap lavi;
Fekla dan dezer li ti tann
Lavwa.
Pa bliye zanfan, zame
bliye sa.
Ler li ti kone so ler ti
vini
Ar enn bout dipen ek enn
koup diven
Li ti konsakre enn nouvo
desten.
ASE PLORE!
Karay so?
Glason pe brile?
Vie lemonn dan leral?
Anou konstrir enn lot
Kot lamour-pran-kont
Pou donn lavi enn nouvo
gou.
Soley Shakti Youg pe leve;
Lalimier Emaniel lor baz.
Ale zanfan nou trap lame;
Nou sant ansam
Lamour-Pran-Kont.
24.12.06