| SATYA |
| ENN LAVWA DAN ASWAR |
| ALIAS MEME |
| DAYRI ENN FOUKA |
| SAKENN SO PROGRAM |
PRELID
Enn tanto liver kan zwazo boner al rod saler dan nik, dan lakrwaze pie lila mo ti zwenn Ton Toulsi. Li ti pe asiz lor enn gro ros, lizie fixe dan pie lila. Dimoun ti pe dir ki plis li vinn vie, plis li radote. Me mwa, mo ti trouv enn zafer misterye dan li, ki ti pe atir mwa. Mo ti al asiz pre kot li, san fer tapaz, san deranz li. Pandan enn bon bout letan enn miray silans epe ti separ nou me mo pa ti gagn kouraz les tapaz gonaz bles trankilite pie lila. Enn kou, san atann li ti koumans koze.
- Ki zot pe fer, beta? Zot pe touy pie lila.
Mo ti kone par experyans ki mo ti bizen res tankil parski Ton Toulsi ti ena kiksoz pou dir mwa. Mo ti kwar li ti pou koz lor pie lila ki nouri ek geri lavi, fer blesir sikatrize, parfim lakrwaze. Li ti kontan koz lor seki li ti apel 'niim raja'. Me non. Ton Toulsi ti pran enn lot larout net.
- 'Devadass' li dir mwa, 'to enn bon garson. Akoz sa to ena enn louvraz serye pou fer.'
Enn filwar petal ek pikan ti koumans deroule divan mo lizie imaziner. Soley ti al dormi san ki mo ti realize. Fernwar liver ti fini asiz partou. Mo ti kontinie bwar parol Ton Toulsi ziska ki li ti dir mwa.
- Beta, to bizen al lakaz. To mama pe trakase.
Ler mo ti pe marse pou al lakaz, mo ti koumadir dan enn rev. Me tou bann parol la ti vinn enn blok vadire lapat-lafarinn-petri e mo ti pe gagn difikilte rapel bann detay. Kikfwa ti pou bizen fer bann tiboul, belo zot, met zot lor tawa, aroz manteg pou fer zot gonfle pou fer farata feyte.
Letan ti koumans galoupe. Lekol primer, kolez, liniversite, metie profeser, sakenn so tour ti okip mo servo telman net ki parol Ton Toulsi ti al kasiet dan fon basen mo lespri. Tanzantan, san atann, enn mo, enn fraz ti remont lor sirfas. Pa plis.
Mo ti desid pou fer mo laniverser trant-an dan enn kanpman dan vilaz Pwentosab. Ti ena laplipar bann kamarad entim. Normal zot ti vinn ar zot kopen-kopinn. Parmi ti ena enn tifi ven-vennde-zan. Li ti diferan ar lezot par so manier abiye, koze; par so degenn anzeneral. Malgre li ti bien feminen, li ti osi tanzantan, ena enn bataz garson-manke. Sa aspe so personalite la ti souligne par so traksout ek treynez ble-blan. Enn kou, san atann, enn fraz vinn dan mo labous.
- Garson-tifi melanze pou montre sime dime.
- Ki to pe dir Deva?
- Kisannla? Mwa?
- Non, mwa! ... tifi-garson melanze ...
- ... pou montre sime dime.
- Samem.
- Enn gran dimoun ti dir mwa sa enn fwa, bien-bien lontan.
Sans mo pies pa ti rod konn plis.
Sa swar la Satya ti rant dan mo lavi.
1
Mwa ek mo koleg Matie, kouma nou abitie fer ler dezene, nou ti pe manz enn morso dan Lotel Pakistan. Ti ena plizier staf Kolez Islamik kot nou ti pe travay. Matie ek mwa nou ti dan ti kwen ki server ti abitie bloke pou nou. Matie ti enn personaz extra ki boukou dimoun ti admire. Li ti enn poet, profeser siyans, 'gay', aktif dan tavay sosial - sirtou ar bann seropozitif - e seki ti drol se ki tifi ti atire par li. Mo kwar so douser ek so bonte ki ti pe atir dimoun. Li pa ti kasiet so oryantasion sexiel. Li ti pe sorti ouvertman ar so kopen.
Pandan ki nou ti pe manz dipen ek gato-pima, blag-blage, souden mo ti santi enn prezans. Ler mo ti lev latet ki mo ti trouv divan mwa. Traksout ble-blan garson manke. So sourir tris ti aksantie so bote ek bonte profon. Li pa ti paret finn vinn get mwa. So regar gri sat ti poz lor Matie. Lerla mo ti realize ki ti ena enn gran konplisite amikal ant sa de la. Enn sel kou Matie, ki ti enpe tris, ti vinn ge, koumadir li ti finn zwenn so nam ser.
_ Satya! To kas enn bout dipen ar nou? ... O pardon! Satya, mo prezant twa Devadass ... nou apel li Devta. Devta mo prezant twa Satya, mo pies prefere.
- Promes dan vid! ... Nou'nn deza zwenn. Laniverser 30 an dan kanpman ... Pwentosab.
- Wi, mo rapel.
- Matie, mo bien bizen twa. To portab tengn?
- Mo'nn bliye met li lor sarz.
- To lib tanto?
- Ki ler?
- Si-zer, ... set-er ...
- Pou ki zafer?
- Razia finn resite. Vinn zwenn mwa lakaz. Nou'al ansam. Bon, mo les zot kontinie zot kouchou-kouchou zom.
- To sir to pa'le manz kiksoz?
- Mo'nn fini dezene. Salam!
Parey kouma li ti paret divan nou, memparey li ti disparet kouma enn ti labriz ki soufle enn kout sek avan li tengn me feyaz lor later gard tras so pasaz. Matie, dan enn ton plen ar admirasion ti kas silans ki ti swiv.
- Enn tifi extra sa! Pourtan lavi pa finn donn li okenn kado ...
Mo ti kone ki la, parey kouma Ton Toulsi kan garni koze finn fware, nanye pa ti pou kapav fer Matie chombo. Kouma li ti konn rakont zistwar e nou ti ena enpe letan divan nou, mo ti deside pou sey pa enteronp li. Mo kone pa ti fasil.
Lapolis ti ramas enn tibaba lor peron lasistans piblik. Enn ti bout papie ki ti pengle dan so lenz ti endik ki so nom ti Satya. Li ti grandi dan S.O.S Vilaz ziska laz 18 an. So lasans pou li, fami Mustapha Shibou ti aksepte pou eberz li. Li ti enn tifi entelizan ki ti pas Sinior. Grasa led Misie Shibou, enn menwizie, li ti al sviv enn kour menwizri dan I.V.T.B Ebenn pou ki enn zour li pran biznes so papa adoptif. Pandan dis minit li ti ale mem. Detay swiv detay ...
- Zot pa ti fer li sanz so nom?
- Mo ti kone to ti pou dimann sa kestion la. Anverite Madam Shibou ti ole sanz so nom, apel li Saberah. Me Misie Mustapha ki ti sanz so nom pou reysi marye ti deside ki sa ti enn move pratik. Satya ti gagn liberte swazir. Li ti gard nom Satya.
- Poul ek mangous vinn cham.
- Ki to pe dir?
- Enn vie koze lontan. Pli tar mo dir twa. Kontinie zistwar Satya.
Matie ti kontinie. Satya ti enn tifi pa kouma lezot. Li ti desid koup so seve alagarsonn. Li ti rezet lenz ki ti pou donn li enn idantite etnik. Lenz kouma sari, salwar-kamiz, rob, zip etc. Li ti swazir traksout. Inisex, zero-etni. La, mo pa ti kapav tini.
- Li enn lesbienn?
- Satya lesbienn? Non, non, non! Li debat pou anpes dimoun atas etiket ar li. Li plito enn dimoun endepandan. Li get lemonn enn lot manier. Ziska fek-fek la li ti ena enn boyfrenn me tilom ti tro feb pou li, tro konvansionel. Satya se enn lot kalite dimoun, enn spesimenn rar me adorab. Mo extra kontan li. Li koumadir mo nam-ser. ... Eh, avan mo bliye. ... Ki sa zistwar poul ek mangous?
- Ton Toulsi enn fwa ... Mo'nn deza koz Ton Toulsi ar twa? ... Li ti dir mwa ki enn zour pa enn zour enn tifi ar bataz garson ... enn garson manke, pou fer poul ek mangous vinn cham.
- To kwar dan siperstision aster?
- Siperstision? Ousa profesi? Ki kone!
Enn santiman bien drol ti swiv mwa partou sa zour la. Mo ti ge ek tris anmemtan; eksite ek trakase. Kifer? Pa ti kone. Pa ti ena okenn rezon. Enn zafer ti pe koumans boulvers mo lavi. Mwa ki ti toultan sir mo pwen, mo ti pe koumans dout tou. Nanye pa ti sir, nanye pa ti kler. Enn gou ak ti kol lor mo pale. Amizir letan pase mo angst ti pe grandi. Mo ti kouma enn pirog san gouvernay ki ti pe balote lor vag. Dan klas mo kour Ekonomiks ti koumans mank teton; li ti pe say-saye. Anverite mo nepli ti ena okenn antouziasm. Pli grav mo nepli ti kwar dan seki mo ti pe dir kouma enn masinn ki ti finn anrezistre enn mesaz. Monotoni, gou rans. Tou ti vinn rann, rann, rann.
Pou enn wi, pou enn non, mo ti pe sap lor kal. Mo lavi emosionel ti anrwinn. Mo pies ti prefer kas bag. Tourbiyon ti pe vir-vir mwa. Enn zour, boner gramaten mo portab ti sone.
- Misie Devadas?
- Limem.
- Satya isi.
- Satya? ... Annnn Satya. Wi Satya.
- Kifer ou paret abriti?
- Mo fek leve.
- Mo kapav koz ar ou? ... Ousa mo telefone pli tar?
- Non, koze.
- Matie finn donn mwa ou nimero. ... Mo bien bizen ou led.
- Ki mo kapav fer?
- Ou kapav eberz mwa detrwa zour san poz kestion?
- Be ... hennnn! ... Wi!
- Ou finn ezite.
- Wi. Me aster mo repons li kler e ferm. Wi.
- Ki ou ti'a kontan manze seswar?
- Ou pa bizen kwi.
- Mo anvi.
Mo konportman ti pe vinn bien drol. Dabitid zame mo ti kiin pou envit dimoun pas lanwit kot mwa. Mem kan mo pies ti vinn lakaz, apre lamour mo al ti al kit li kot li. Sel dimoun ki ti tanzantan pas ennde lanwit kot mwa se Matie. Mem dan so ka, li pa ti gagn drwa amenn so kopen. Me zordi mo ti pe permet enn enkoni - mo ti zwenn li zis de fwa pou enn timama - vinn res kot mwa. Pou komie letan? Sa size la pa ti mem souleve. Eski mo ti pe vinn pagla net?
Kouma enn otomat mo ti al direkteman dan sanbdami pou met dra prop lor lili; ramas mo bann dezord; ouver lafnet pou les ler fre rantre. ... Dan lakour mo ti koup detrwa ti brans feyaz ek ennde malere fler pou fer enn ti bouke kas-kase. Devadass nepli ti pe konpran Devadass.
Ler li ti vinn kot mwa li ti ena enn sak lor so ledo e enn tant bazar dan so lame.
- Montre mwa kot lakwizinn ete. Mo'al met sa laba.
- Poz li la; mo va okip sa. Les mo montre ou ou lasam.
Kouma mo ti santi ki li ti avi res tousl dan so lasam, mo ti al dan mo biro pou prepar travay lasemenn. Mo ti pe gagn difikilte pou konsantre. Mo ti al asiz dan enn fotey. Mo lizie ti pe ferm tousel.
Ler mo somey ti kase enn bon parfen manze ti giji mo narinn. Ti'nn fini midi.
Satya ti prepar enn repa mama dan gou. Pandan nou repa ade pa ti ena gran konversasion apart bann ti koze lor tizafer pa enportan. Apre sa dezene la sakenn ti al dan so lasam. Pli tar ler mo ti pe get televizion, li ti vinn kot laport salon zis pou dir mwa li ti pe al fer enpe joging. Ala kimanier nou premie Dimans ansam ti pase. Detrwa zour pli tar mo ti tann enn toktoktok lor laport mo lasam. Ler mo ti al ouver mo ti trouv li ar so zoli sourir tris, so sak lor so ledo. Ler li ti dir mwa ki ti finn ariv ler pou li chal mo ti dimann li kifer. Li ti zis fer enn gran sourir ki ti montre enn ti fant lor so ledan lao ki ti donn li enn karakter spesial.
- Nou ti tom dakor lor pa poz kestion.
- Dakor!
- Pa neseser akonpagn mwa. Mo konn sime.
Parey kouma li ti rant dan mo lavi, li ti resorti. San fraka. San tapaz initil. Me ti enpe tris me kiksoz ti pe ekler lorizon kouma barlizour. Satya ek mwa nou ti kouma lapli ek soley me akoz sa nou ti donn nesans larkansiel.
2
Enn semenn pli tar ler Matie ek mwa ti pe manz enn ti bout dipen dan Lotel Pakistan, san panse koze Satya ti leve.
- Satya finn bien apresie to diskresion.
- Li bien? Li pa finn donn so nouvel.
- Sa Satya sa! Tank ki li kapav debrouye par limem li pa pou rod koudme. Ler li rod koudme se ki li dan dif. Akoz sa mo ti donn li to portab.
- Kapav kone ki ti arive?
- Aster mo kwar mo kapav koze. Li pa pou mayn. ... Enn gran planter dan lenor, enn kouzen Gian ... samem ... Mustapha ... (avan li ti sanz so nom pou marye enn tifi Mizilman ki li ti kontan) ti ole marye ar li. Mustapha ti dakor. Mem Madam Mustapha ti tom dakor parski kouzen Mustapha ti ena enn ta pitay. Li ti anvi envesti dan fabrikasion meb lor enn baz endistriyel. Ti pou enn aranzman korek pou tou: pou lafami Shibou, pou kouzen Mustapha ... pou Satya. Me ala lemesan Satya ki dir non; ki sa pa dan so plan. Pa ti kapav les enn sans koumsa sape! Presion lor Satya ti koumans monte. Satya ti realize ki sel fason pou ki li reysi defann so pozision se enn menas ki li pou kit lakaz ale. Lor vites mo ti bizen trouv enn ti kwen kot Satya ti kapav zet lank pou detrwa zour. Normal mo ti mazinn twa. To abitie depann mwa.
- Li finn retourn kot bann ... Shibou?
- Unhun! Tou finn retourn dan lord. Satya kwar dan lamour. So paran adoptif ti prefer panse ki moralite pa plen vant. Satya ti fer zot konpran ki pou li zis dipen pa ase pou nouri imen. De manier diferan net pou get lavi. Mustapha ek so madam finn bien konpran ki lor sa isyou la Satya pa pou sed enn pous. ... Kifer to pe soupire?
- Pa fasil sa Satya la! Li'nn rant dan mo lavi kouma enn koutvan.
- Li rant partou kouma enn koutvan. E ler li ale nanye nepli kouma avan.
- To tir sa parol la dan mo labous.
Mo pa ti kapav dir li ki mo ti kwar ki mo ti tom amoure ar Satya. Mo sir li ti pou boufonn mwa. Matie ti ena repitasion enn sef manzer krann.
Kikfwa li ti zis enn ti latirans fizet. Akoz sa mo ti panse ki si mo ti konsantre lor mo travay kikfwa bien vit enn lot zwazo rar pou travers mo regar. Toumanier kouma lekzame ti pe aprose mo ti bizen ed mo bann zelev revize for-for. Kan lekzame vinn pre, mo kwar tou profeser konsantre lor metod pas lekzame, pa lor devlopman konesans. Minister, administrasion, paran ziz nou par rezilta ek grad. Samem nou apel ledikasion.
Donk mo ti koumans apiye for-for pou fer lendistri sertifika marse. Me ti ena touzour enn gou ak dan labous. Ti ena tro boukou kikfwa dan mo reflexion. Me ti ena osi enn lot zafer ki ti pe manz mo krann. Kouma enn bonn profeser Ekonomix mo ti pe roul dapre silabes; mo ti pe montre bann lavantaz 'GLOBALIZASION' pou nou pei. Me tou mo resers dan so domenn la ti pe dir mo pei fer atansion pa may dan lak. Enn rapor Nasionzini ti denons apovrisman bann pei pov ek feb; ti demontre ki mem dan bann pei devlope bann ris ti pe vinn pli ris ek bann pov ti pe manz lapousier. Anplis bann spesialis ti pe dir ki globalizasion ti enn mit. Pou li fonksione plennti-plennti bizen lenerzi bomarse ek lape dan lemonn. Pri lesans ti pre pou tous 70 dolar barik ek rivalite ant USA ek Lasinn ti pe entansifie. Gilbert Ahnee dan Le Mauricien ti ekrir ki li pa ti pou enn sirpriz ki lesans vinn 100 dolar barik. Lager komersial ti kapav debous lor konfli arme. Me dan mo pei, bann neoliberal, linet roupi lor lizie, ti pe priye for-for dan lasapel globalizasion, liberalizasion ek privatizasion. Mo pa ti kapav ansengn sa. Li pa ti dan silabes.
Lot kote bann aktivite ekonomik tradisionel ti pe koumans lok-loke. Ti ena deza ennde entelektiel ki ti pe dir bann lotorite konserne ki ti bizen reget nou stratezi devlopma. Enn ladan ti pe dir ki ti'nn ariv ler pou viz sekirite alimanter atraver enn reform agrer. Plis ki 50% later ti dan lame mwens ki 1% popilasion ki ti blan. Bann desandan esklav ki ti plis ki 25% popilasion pa ti mem posed 1% later. Dapre li sa ti enn veritab form aparteid ekonomik. Normal bann lagazet ki ti dan lame bann neoliberal ti tom lor li, apel li rasis, teroris, anarsis - anfen tou bann 'sis' negatif. Sawsi pa ti kapav ansegne. Mo ti kapav pe tann bann gardien moralite kriye ki bann demagog doktriner ek dogmatik pe fer lavaz servo dan lekol. ... Mo ti kwense net. Ti bizen pez nene, bwar dilwil. Telma mo ti pe bizen pez fren ki mo semel ti ize net. Mo travay nepli ti pe donn mwa okenn satisfaksion. Apart sa mo pa ti pe kapav aret pans Satya ... So portre ti dan mo latet toultan; so sourir tris ti pe obsed mwa. ... Si mo ti kapav aret panse! Mo dilem ti lour pou sarye.
3
Enn gramaten dan Matinal ti ena enn lartik prensipal dan premie paz avek enn gran foto Satya. Satya dan lagazet? Mo ti pe tranble. Mo leker ti pe bate for-for. Ki finn ariv li? Enn lezand anba so foto: Madona Rouz, Lider MDL. Tit: TIBOUT FER GRAN-NWAR TRANBLE. Mo ti lir lartik la kouma enn afame; telefonn Matie. Li pa ti la. Mo ti kit enn mesaz lor so reponder. Lafami Shibou ti kapav donn mwa nouvel. Ti ena omwen 25 Shibou; omwen 10 ladan dan Plennvert. Bizen sey mo lasans. Mo ti fer enn nimero. Non, Satya pa ti res la. Sey lari Lape. Enn madam ti reponn. So bonom Mustapha pa ti la. Li ti finn al donn Satya enn koudme. Wi, li ti tann parl mwa. Satya ti dir zot ki li ti fer mwa konfians. Wi, mo ti kapav vinn get li si mo ti pou anvi. Li ti pou lakaz tout lazourne.
Mo ti bizen al travay. Kouma mo ti ena de peryod lib zis avan gran brek mo ti pou kapav al rann Madam Mustapha enn vizit. Matie pa ti pran kontak. Li pa ti vinn travay. Li ti pran enn konze spesial. ... Mo ti kouma sat lor labrez.
Madam Mustapha ti enn dimoun sarman. Li ti donn mwa enpe detay ek bann nimero telefonn. Anplis li ti ole atoupri ki mo manz enn ti manze kot li. Enn lot fwa mo ti dir li.
Dan les pei, lor lakot, ti ena boukou ti vilaz ki ti ena zot prop kiltir ankomen. Bann vilazwa ti ena enn lipie lor later, enn lipie dan lamer. Later, lamer ek ler ti pe viv an-armoni e dimoun ti disel ki ti fer lavi dan gou. Me gouvernman neoliberal ansam ar bann korporasion ki ti ena enn sel obzektif - pitay fer piti ar pitay - ti finn tir zot prop plan: IRS (Integrated Resort Scheme). IRS ti pou permet fer later agikol vinn rezidansiel pou miltimiliarder. Laplaz ek lamer ti pou rezerve pou rezidan Fortresvil. Toutotour ti pou ena enn baraz beton-barble. Mir Berlen manti. Ti koumans par anpes peser zet zot file dan lagon ousa plas kazie; bann meteye ti bizen retourn later; later leta ki ti gard so nom krawnlenn ti pe fizione ar later tabisman pou donn IRS sime, teren golf e mem enn ti erport pou jet prive. Bann agwa lamone fasil kouma Satis K.K ek Benn Moutouk ti pe explik bann abitan vilaz Kat Ser, Set Frer, Tantinn Gouna, Lamitie ki zot pou dan bien. Pou bizen dimoun pou travay servant, zardinie, kliner, boy, mesennjer, kwizinie, nenenn. Gouvernman ek bann miltinasional kontan lepep admirab.
Enn samdi gramaten enn ti garson ki ti kontan lapes ti pran so lalinn, so lamok lever ek so tant lapes pou al may detrwa viel gri. Ler li ti pe travers lor laplaz, enn gard sekirite aret li, ras so materyel, bat li detrwa koutpwen ek koutpie. Ti garson la ti tom anba sankonesans. Gard sekirite ti ris lekor garson la, zet li dan enn depotwar. Kan garson la so mama pa ti trouv so zanfan retourne malgre ki soley ti fini kouse, li ti dimann bann vwazen donn enn koudme pou rod piti la. Enn group zenes ti trouv ti garson la anba enn touf plan sovaz. Lor vites ti amenn li lopital. Garson la, TiPrem, so zetwal ti for. Kan li ti koumans geri, li ti rakonte seki ti ariv li.
Tou dimoun ti soke. Sok ti vinn mekontantman; mekontantman ti vinn lakoler. Si pa ti fer kiksoz toutswit sitiasion ti pou deteryore. Depi enpe letan Satya ek enn ti group travayer sosial ti aktif dan sa rezion la dan domenn ledikasion bann madam parski akoz bann koutim ki konsider zom siperyer ki fam, ti ena boukou fam ki pa ti konn ni lir ni ekrir. Ler zot ti aprann ki ti ariv TiPrem zot ti fer enn seri renion otour destriksion lavi dan vilaz par proze Fortresvil e sa seri renion la ti debous lor enn rasanbleman mons dan vilaz prensipal, Lamitie.
Ki kouraz mo ti gagne? Olie retourn kolez pou kontinie travay, mo ti al direk vilaz Lamitie. Kouma mo loto ti anpann mo ti bizen al par bis. Ver kat-er mo ti ariv laba. Mo ti pe atann pou trouv enn landrwa dan lafiev azitasion me sak dimoun ti pe okip so okipasion. Kot pou gagn niouz lor Satya. Dan sant vilaz ti ena, kouma dan tou vilaz, latelie tayer, salon kwafer ek lotel dite. Lotel dite. Mo ti swazir lotel dite. Kisannla ti ladan, antoure par enn group abitan landrwa? Matie.
- Devta? To'nn perdi sime?
- Kot Satya?
- Li pe repoze. Nou kouma sovsouri. Aswar nou fer louvraz, lizour nou dormi.
Enn parol Ton Toulsi revinn dan mo latet: "Kan aswar vinn lizour ..."
Ver set-er tanto nou ti zwenn. Satya ti akey mwa ar pli zoli sourir ki ekziste. Ler mo ti get li mo ti kone kifer mo ti vinn dan Lamitie. Mo ti amoure ar Satya.
Matie ti fini konpran tou e li ti kone ki pa so ler pou manz krann. Apre ki nou ti manz enn bout dipen nou ti all dan enn renion kordinasion bann delege tou vilaz dan lezanviron. Ti ena peser, planter legim, prodikter poule ek dizef, tayer, mekanisien, kwafer. Ti ena bann fam ki ti vini ar zot zanfan. Ti ena zenn, ti ena vie. Tou dimoun ti ini par mem volonte. Zot dinite ek zot liberte pa ti avann. Mo ti enpresione par manier karismatik ki Satya ti kontrol renion la. So parol ki ti koule kouma dilo lasours ti pe tous nam tou dimoun ki ti prezan. Ti neseser aster fer pei antie kone ki ti pe pase is dan rezion les.
- Zotmem disel later. San zot nou later pou perdi so nouritir e lerla li pou aret nouri nou. Pa ase zis fer seki nou pe fer. Bizen fer kone. Kan nou alim enn labouzi, nou pa met li anba bol. Nou poz li lor enn oter pou li kapav ekler sime lezot. Kouma pou fer sa?
Enn vie tonton - li ti rapel mwa Ton Toulsi – ti dimann nou kifer nou pa ti pibliy enn bilten regilierman. Apel li Mouvman Disel Later (MDL). Kisannla ti pou ansarz? Mo ti santi plizier per lizie fixe mwa.
4
Boner gramaten, lelandime, mo ti pran bis pou retourn kot mwa. Mo ti pas enn lanwit blans. Ti bizen swazir ant Globalizasion ek Disel Later; ant abstre ek konkre; ant fos ek vre; ant fer vadire ek lamour vre; ant gonaz ek Satya. Ti ena pou travers enn pon e lerla koup li; ti bizen avanse san get deryer. Mo ti gagn per.
San realize mo lavi ti pran enn lot direksion. Kouma enn tren lor rel, san saydinn, mo ti pe roule, parfwa roul-roule lor larout trase par routinn. Bann lane ti pe traverse parey kouma bann lagar kot personn pa desann. Minister sekirite sosial ti avoy mwa enn let pou dir mwa ranpli enn form ki ti pou donn mwa drwa pansion vieyes. Mo ti pre pou ariv dan bit e nanye mo pa ti done. Mo nek ti pran. Kouma lamas dimoun mo 'si mo ti nek fer vadire.
Pa kone kifer, enn lema ti atir mwa ver lakrwaze pie lila mo lanfans. Tou ti finn sanze. Depi lontan Ton Toulsi ti fini kit nou. Enn batiman beton, vilen kouma devlopman sovaz ti pe dibout dan plas pie lila. Pourtan enn tanto, bie lontan, ti ena enn promes me enn gopia ti kras lor li. Satya ti mor dan enn aksidan loto. Dapre serten dimoun pa ti enn aksidan sa. Mafia ti avoy li manze.
Depi
enn semenn mo pe anim enn program radio ant ener ek dezer dimaten.
Enn program enteraktif. Nanye bien orizinal. Mo zwe lamizik ki mo
kontan, mo envit bann oditer reazir e parfwa zot dimann mwa zwe enn
dis ki zot kontan. Si posib, mo fer zot plezir. Me plis souvan se pa
lamizik ki dimoun rode me plito enn konversasion pou kas
silans-solitid aswar. Radio dan nou sivilization bef-dan-disab finn
vinn enn far alime dan marenwar pou donn lespwar, enn pasrel ant bann
ti lil izole, enn bren lerb anplen dezer. Parfwa li enn lenpos ouver
lor lepase, enn ti difil frazil ki met kontak ar enn lexperyans
antere dan fon nou memwar kot nou finn bliye so lekzistans, enn
signal ki kapav ramenn enn trans lavi lor sirfas.
Zordi swar
tou plis trankil ki normal. Zis detrwa kout telefonn. Parmi finn ena
enn ensinifian ki profit liberte ki li finn gagne pou vomi pianter ki
dan so lespri parski so leker kapon-timid abitie azir
dan-nwar-dan-nwar. Ankor senk minit reste. Ki mo pou fer zordi? Aret
parla kot enn lotel dite, manz enn ti-zafer, lerla al lakaz, sey
dormi enpe. Samem momam mo plis deteste. Retourn lakaz, retourn dan
routinn; koze pou labous pa pi. Koz nenport, fer nenport. Mo pe al
lor karant-an e mo lavi finn fini vinn nenport. Tou mo bann gran
proze depi bien lontan finn tas lor poto. Enn sans ena sa program la.
Li permet mwa kominik ar dimoun andeor mo nik ... Kisanla sa kapavet?
Alo ... Silans ... Wi ... Momem sa ... Rozmari! ... Kot? ... Finn
koupe. Teknisien pas jingle. Mo pa'le quar seki finn ariv mwa.
Rozmari? Pa posib! Sirman kikenn pe fer mwa mesanste. Me pa kone kot
korl la sorti. Dimoun la pa finn kit okenn tras. Si Rozmari sa, li
pou retelefone. Sirman enn kout flouk li finn tap lor program la, li
finn tann mo lavwa, mo nom e li finn anvi repran kontak. Lor kouto.
Zis pou fer mwa kone ki li dan paraz. Kifer li finn atann dernie ler?
Sirman li pou repran kontak. Les mo kit enn mesaz dan resepsion pou
dir zot ki si ena korl pou mwa avoy li dan mo biro.
Atann,
atann, atann. Touzour pa nanye. Komie letan mo finn atann? Ler mo
somey kase barlizour pe deza kolorye lorizon. Mo dimann resepsion si
ti ena korl pou mwa. Non. Personn pa ti telefone. Me Rozmari? Rev
ousa realite? Ase fer to kouyon. Rozmari ti telefone. Ti pre pou
dezer-dimaten.
Drol! Ki pe arive? Souvan mo pas dan sa sime
la. Me zordi gramaten li pe paret diferan. Koumadir mo pe get li ar
lizie nef. Enn lavwa dan aswar kapav fer sa? Eski mo pe vinn fou?
Sirman koumsamem lafoli koumanse. Nepli kone ki rev, ki realite. Me
Rozmari pa enn rev. Li ti ekziste, li ankor ekziste. Talerla mo ti
tann so lavwa. Pa rev sa. Se lepase ki pe rod so vanzans. Depi enn
bon bout letan sa loto la pe souiv mwa. Enn taxi. Me ena kikenn
deryer. Kikenn ki resanble ... Non. Mo tro fatige. Mo vizion pa kler.
Pa kapav li sa. Ki Rozmari pou vinn fer isi? Les mo arete, mo gete ki
taxi la fer. Li double mwa li ale. Taxi la vid deryer. Kikfwa pasaze
la finn koule pou mo pa trouv li. Kifer? Ala li reparet. Mem foular
ki Rozmari ti abitie mete ... Kikenn pe rod fer mwa vinn fou.
Mo
desid pou al direk lakaz. Enn dous, enn kafe so, enn bon somey mo sir
pou fer mwa revinn fit.
Rozmari, ler nou ti zwenn, ti fini fer
so premie degre e li ti pe travay lor so tez Ph.D. Li ti enn fam bien
ot, extra elegan ek rafine; enn fam admirab ki ti kapav fer lavi so
zom vinn swa paradi, swa lanfer. Tou ti depann lor so moud. Mo pa
kapav dir ki mo ti kontan li. Me akoz li ti enterese ar mwa mo ti
santi mwa bien spesial. Bann lezot zom dan mo group ti bien manga. Mo
kamwad Peter ti fer tou pou sorti ar li me se lor mwa ki so lizie ti
tonbe. Kifer li ti swazir mwa? Mo pa ti enn jak. Eski mo zis ti enn
spesimenn ekzotik pou so koleksion? Posib. Posib osi ki li ti senser.
Enn zafer sir: mo ti flert ar li zis pou fer mo fezer, deklar gran
mari, fer lezot vwar. Ar Rozmari mo ti bien negatif. Mo ti osi enn
joukal. Kan mank lexperyans nou bien fane. Apre, pa kone kifer, nou
finn aret zwenn. Nou toulede, mo kwar, ti santi ki nou relasion ti
tro artifisiel, mem tro destriktif, e ki li ti meyer sakenn al so
kote. San okenn explikasion, nou ti zis dekonekte. Tanzantan souvenir
Rozmari remont lor sirfas e lerla mo gagn enn anvi for get li. Bien
vit selman bann lezot preokipasion pous li dan enn kwen. Me zordi ver
dezer-mwen-senk li finn rerant dan mo lekzistans kouma enn koutvan. E
pli grav mo pe santi mwa koupab. Koupab pou kizafer, mo pa kone. Me
klerman mo santi ki kikpar dan nou relasion mo responsab enn blesir,
enn soufrans. Si vremem li ti kontan mwa! Grav. Parski pou mwa li ti
zis enn gadjet pou dekor mo biografi, pou kares ek flat mo fierte
zom. Enn zeye dan mo boutonier pou gidi-gidi mo gran-nwar matcho.
Rozmari pardon! Pardon Rozmari. Eski akoz mwa ki to ti vinn enn
droge? Ki to finn devini? Fek-fekla Peter ti dir mwa ki li ti finn
gagn move nouvel lor twa. Enkonsiaman mo ti sey efas lenformasion la.
Aster mo konpran kifer.
Me ki mo pe radote? Rozmari vivan. Li
ti telefone ver dezer-dimaten. Mo ti trouv li dan siez aryer enn
taxi.
Kiler la? Mo fam finn fini leve. Tipti pe ankor fer so
move size. Mo pe ariv zis atan. Mo va okip li letan Jenny prepar
Sabrina pou al lekol.
- Sori, mo ti tro fatige pou retourne.
Personn pa'nn telefone?
- Rozmari fek telefone.
- Rozmari?
-
Wi. To ansien pies ... Ki ariv twa mo gate? Ena problem?
- Non ...
Ki li'nn dir?
- Enn zafer ant mwa ek li ... enn vie zafer.
Mo
mirmir enn ti-fraz. Ase for. Jenny finn tande.
- Kifer to dir sa?
Bien sir li vivan. To quar so nam ki ti telefone?... Rann mwa ennn
servis. Pran tipti letan mo fer Sabrina manze... Ale mo bebe, enn
dernie kouyer. Enn pou papi, enn pou mami. Fer mami plezir... Sa mo
gran gate sa! Dan! Li dimann twa si to finn pardonn li...
-
Kisannla?
- Rozmari.
- Ki li dir?
- Si to finn pardonn li,
dime dan to program zwe "A whiter shade of pale".
-
Pardonn li? Pou kifer?
- Li dir ki to kone.
Tipik Rozmari.
Li rant kouma koutvan, li sort kouma koutvan me li toultan kit enn
mister deryer li. "A whiter shade of pale". Kifer "A
whiter shade of pale" ? ... Mwa ki bizen dimann li pardon...
Pardonn li! Pou kizafer? Pa kone. Kikfwa zame pou kone. Me pa fer
nanye. Mo pou zwe "A whiter shade of pale" dan mo program
dime. Pa parski mo bizen pardone. Me parski mo bizen
pardon.
Rozmari. Enn lavwa dan aswar. Finn ler pou sanz paz,
koumans enn nouvo sapit.
Enn
fam anviron swasant-senk-an pe atann pou travers sime lor krosing kot
ronpwen Beau-Bassin. Malgre so laz, so farde enpe ekzazere, ena enn
zafer ar li ki fer dimounn tourn latet pou gete.
Enn BMW
dernie model, gri metalize, prop kouma enn loto dans soroum, arete.
Fam la travers sime. Dan loto, lor volan de lizie dilate-emosione
swiv so ti pa-ti pa lor krosing. Ler li demare, li sey swiv li dan so
retrovizer.
- To konn li?
- Kisannla?
- Sa vie fam ki
fek travers sime.
- Non... Kifer?
- Koumadir to'nn trouv kikenn
to kone.
- Kiler bizen ariv erport?
- Ena letan.
Zame li
finn reysi kasiet nanye so fam ki lir so lespri kouma enn liv ouver.
Me li prefer pa koze. Kan sa arive li koule dousman-dousman dan enn
lemonn silans kot li tousel konn laport sorti.
Ler zot ariv
erport, li depoz so fam kot diparcher, al kit so loto dan parking,
revinn pou zwenn so fam apre tchekin. Tou finn revinn normal, li
paret. Ti komanter, rekomandasion, konsey dernie ler. Zot anbrase.
-
Pa bliye telefone pou donn mwa detay lor to vol retour.
- Salam
gate. Pa bliye bizen fer vaksinn Zoulou.
Apre ven-tan maryaz
zot relasion finn vinn preske mekanik. Kouma de adilt mazer, mir,
responsab zot konn zot rol ki zot zwe dapre regleman, dapre
koutim.
Lor sime retour li koumans santi enn drol sansation;
sansasion enn liv ki mank enn sapit, sansasion enn moter ki mank enn
piston, sansasion enn lorkes ki peyna batri. Ler li ariv kot enn
landrwa dezerte kot lanatir abondan finn reysi pous dimoun, li bord
so loto, arete, kit so loto, rant dan enn ti bwa. Dan sa sezon la
bann pie, bann plant ek bann lerb lor later zot foul ar verdir ek
fler. Bann zwazo ek bann ensek sant kouler ek labondans. Tousa fer li
rapel bann ti zafer fondamantal ki BMW pa kapav ranplase.
Li
ti ena sez-an. Tou bann zenes dan so group ti fini konn lamour ar enn
vwazinn, ar servant ou, ar piten. Li tousel ti piso. Li ti pe santi
li mari kouyon. Sirtou li ti pe gagn per.
Li vre ki li ti bien
timid. Ti bizen kas piso. Enn so bon kamwad ti donn li enn ladres e
enn swar li ti sove par lafnet so lasam. Li ti al kot Meme. Lor vites
Meme ti met li alez, ti tret li kouma enn gran. Me parski li ti enpe
tro nerve, li pa ti kapav kontrol bien so mouvman e vit, enpe tro
vit, tou ti fini.
- Prosenn fwa li pou plis korek, fer mwa
konfians.
Li ti bes so latet, ti kit lamone lor latab e vit li
ti sorti. Enn santiman bizar ti pe desir so lape. Enn kote li ti fier
parski li ti santi ki li ti vinn enn zom. Me lot kote li ti ena enn
santiman degou. Degou ar limem. Mem santiman ki li ti gagne sak fwa
li ti brene. Me li ti osi kone ki kouma li ti pou reysi ramas enn
tipe kas li ti pou real kot Meme. Letan ti pase. Meme ti fer li vinn
enn exper lor fer lamour. Li ti enn bien-bien bon profeser ki ti
marye teori ar pratik.
Li retourn dan so loto. Ler li ariv
Beau-Basin li al fer enn letour kot Meme ti pe reste lontan. Tou finn
bien sanze. Ban vie-vie lakaz tol finn disparet. Partou beton ek
anti-vol. Nepli kapav sot par lafnet. Pie longann la ankor lamem.
Li
rapel enn swar. Lerla li ti ena omwen venn-senk an. Ti enn sa bann
zour kot tou ti golmal. Li ti dimann Meme si zot ti kapav pas lanwit
ansam parski li ti bien bizen sove al kasiet parla, lwen ar so
anvironnman abitiel. Zot ti tom dakor lor enn pri. Omilie lanwit, pa
kone kifer li ti anvi dir Meme bann parol santimantal.
- Kifer
nou pa res ansam koumsa Meme?
- Pa Meme.
- Kifer?
- Em em.
-
Hen!
- M.M
- M.M?
- Wi.
Aster li realize. Li ti
amoure ar enn piten. Me M.M. pa ti enn piten ordiner. Li ti enn ti
dees lamour. Venus manti.
Senk-an pli tar par aksidan mo trouv
enn tom dan simitier St. Jean ki garni ar zoli fler, kalite lor
kouler. Mo aprose pou kone kisannla ena otan sans.
"Marie-Madeleine
Eternelle"
Dan parking simitier enn BMW gri metalize kouver
ar lapousier demare.
Zordi
mo laniverser. Mo finn gagn 76 an. Mo pa ti kwar mo pou viv osi
lontan. 66 maximem mo ti pe dir. Vadire mo finn gagn enn ti-baksis.
Ti-baksis? Enn mari long baksis. Kifer? Pou rekonpans mwa pou enn
lavi ekzanpler afen ki mo kapav kas ankor boukou pake? Pou mo gagn
ase letan pou pey tou mo pese? Kot pou kone! Aret radote bonom. To
fer koumadir ena enn bondie zis pou twa, pou okip tou ti-detay dan to
lavi. Kreater enn kosmos imans ar plizier liniver, milyar galaxi,
milyar soley dan sak galaxi, douzenn planet dan sak sistem soler pou
gagn letan pou okip to tansion, to jabet ek to tanpann?
Depi
laz 16 an toulezan zour mo laniverser mo fer rezolision pou ouver enn
dayri pou anrezistre mo panse, mo santiman, mo bann aksion. Toulezan
mo rezolision al kouse ansam ar soley dan fon lamer. Me zordi,
koumadir mirak, louvraz la pe fer, vadire pe bar gorl 60 an. Enn
dayri dan mo latet.
Taler zot pou vinn lev mwa, pou swet mwa
bonnaniverser, sant 'Happy Birthday', dir mwa bizen leve pou zot
kapav netway mo lasam, servi mwa dezene. Dan 'home' kot mo finn vinn
viv nou gagn bon tretman. Pa gagn drwa plengne. Selman ena zis vie;
kouma mo ti-zanfan kontan dir 'vie kalite lor kouler'. Enn ti-malinn
sa tifi la. Bon zanfan! Lendi dernie avan li al pran avion li ti pas
vinn get mwa. Ler ti ariv ler pou separe mo lizie ti larme. Li ti
santi mo lapenn. 'Tata', li ti dir, 'chombo, napa les sape'. Divan li
mo fer sanblan riye. Apre …! Eski mo pou retrouv so figir avan mo
ale? … Pa fer nanye, mo kone li pou ekrir mo poem… Mo sir Klodet
sa, … so manier ouver laport koumadir li per pou kas somey ti-baba.
Wi, limem sa.
- 'Bonzour granper! Finn bien dormi?'
- 'Mamzel
Klodet, zame mo ti marye ar ou granmer. Me si koumadir ou ou dakor,
be san reflesi mo plonze.'
- 'Kapav reponn lapel, zoli bonom?'
-
'Miam-miam!'
- 'E! Ou laniverser zordi. Ki mo kapav swet ou?'
-
'Enn zoli lanterman.'
- 'E ou la! Aret fer mofinn!'
Klodet
ouver rido. Deryer bann pie fri dan verze, lesiel ble, preske san
niaz, pe anons enn zour ordiner, routinn; lor difil elektrik detrwa
zozo-konde pe diboute. Enn kout sek zot tou anvole, ale anmemtan.
Deor, dan lari, enn loto pas atout vites, tronpe for-for. Pourtan
enan ekrito ek sign pou kontrol vites ek defann fer tapaz.
Kod-delarout ek bon manier ti bizen mars ansam, me dimoun kontinie
mizir zot grander ar horspawer moter loto. Ankor enn lot gran
envansion ki finn vinn pwazon…
Mo bizen leve, sinon mo pou anpes
Klodet fer so louvraz.
- 'Bizen enn koudme Granper?'
- 'Non mo
tifi. Kapav debat!'
Dilo la bouyant. Samem problem ar
sofosoler. An-ete li tro so; an-iver li pa ase so. Mem mixer la pa
ede. An-ete dilo ordiner tro tied pou bes saler dilo so; an-iver …
brrr!... gagn lakranp toutou. Ki program zordi?
- 'Klodet, ki
program zordi?'
- 'Pou ena ou fet seswar.'
- 'Lazourne?'
-
'Normal. … Tou manier ou bizen repoze pou ki ou fit seswar.'
-
'To pou dans ar mwa Klodet?'
- 'Si ou envit mwa. Seswar mo
ofjouti.'
- 'Vinn dan mo fet.'
- 'Mersi Granper me sori. Mo
bizen okip mo fami. Tou manier ou pou bizi. Tou ou fami pou vinn get
ou.'
Wi, zot pou vinn get mwa. Me mo trezor spesial pa pou la.
Li lwen lot kote dilo. Li kapav telefone. Non pa posib. Li enn
etidiant, lavi ser. Pa neseser. Fek-fek la li ti la. … Ala li
resanble mo Sheila; foto so granmer! Lavi drol. Li ti an bonn-sante;
toultan mo ti kwar ki mwa mo pou ale premie; mo ti pran tou prekosion
pou ki li pa mank nanye. Mwa ki ti bizen ale premie. Mwa ar mo jabet,
mo tansion, mo malad-leker. Me lavi ti ena so prop plan. Enn swar li
al dormi … li res dormi … touzour mem sourir lor lalev. Kouma
zozo-konde li zis anvole, ale. Bondie kone ki li fer. Li bon koumsa.
Dan nou memwar, dan mo memwar, vre Sheila kouma li ti ete toultan pou
res fre, fre kouma li ti ete toultan. Li ti trap lavi ar so de lame e
ler li larg lavi enn sourir desinn so boner. Mem li pa la, li pou
toultan la. Li finn kit so sourir lor figir so ti-zanfan.
Sheila-Anaïs.
Klodet finn fini netway mo lasam. Zot
pre pou servi mwa mo ti-dezene. Mo pran mo meksinn e apre mo zet enn
koudey dan lagazet. Prezantasion lagazet finn bien sanze. Ti-lartik,
gro tit, enn ta foto. Zot finn oblize sanze. Sankwa televizion prive
ek radjo lib fini zot net. Zot ti kwar dimoun pa kontan lir me
anverite laplipar pa konn lir. Tousa letan la, laparans finn maske
realite. Pa fasil! Zes touy konesans. E tou dimoun gagn so jos. Ena
desizion difisil pou pran. Enn zour pa enn zour pou bizen fer kiksoz.
Adopte enn nouvo politik, enn nouvo apros. Anvi, pa anvi pou oblize.
Tro boukou zenes tom dan karo vavang. Tro boukou gaspiyaz. Tousa
nepli mo problem. Mo pre pou ale … me fer sagren kan panse komie
letan finn perdi parski lespri dimoun bloke. William Blake ti ena
rezon. Menot dan lespri pli difisil pou kase. Zot bizen gres larou sa
trole la. Li grense kouma enn kachak-charli. Kisannla pe amenn
tidezene zordi: Inndira Boudez ousa Yashminn Yap-Yap? Mo'nn gagne!
Yashminn Yap-Yap. Me mo'nn perdi 'si. Enn kaskad koze pou nway mwa.
Ala li koumanse. Koze ki long!
- 'Bonnaniverser Gran-Dimoun. 76 an
e ou finn res zenn. Kouma ou fer sa Gran-Dimoun? Mo sir ou ena enn
sekre mazik. Ena zi, tos, kornflex. Bwar ou dite avan li fre. 76 an!
Pa fasil pou viv ziska sa laz la. Letan bon zordi. Mo sir akoz ou
laniverser. Zour mo laniverser ti ena siklonn. Mwa mo enn dimoun
lagign. Mofinn swiv mwa partou.. Malsans protez mwa. Ou finn gagn
nouvel? Kote Samarel laba dimoun finn trouv enn … kouma dir sa do?
… enn soukoup volant. Mo kwar lafen-lemonn bien pre; dimoun finn
vinn bebet. Sida finn ale, aster mo tann dir, dan radio ti dir…
malarya pe revini. Ou pa trouve Bondie pe pini nou. Tro boukou pese,
tro boukou pese. 76 an! Kot mo pou ariv laba? Fini mor avan. Pa bliye
bwar ou dite avan li fre. Ou pa bizen nanye? Bon mo ale. Salam
Gran-Dimoun.'
Pov Yashminn! Pa enn move dimoun me ala li koze
la. Pappa! Li kouma Miss Bates dan Emma. So papa ti kwar ki enn fam
onet bizen trankil, obeisan, silansie. So mari 'si parey. Dan lakaz
zame li finn gagn drwa koze. Kouma li sort deor garni koze fware. Enn
sans li travay andeor lakaz. Sinon li ti pou vinn fol. Nou'nn fini
rant dan trwaziem milener me nou mantalite finn tas dan mwayen-az.
Vie reflex ankor pe dominn nou kiltir. Ena mem ki trouv enstriman
dominasion dan leker zot relizion. E zot dir zot priye BON-die. Pa
gagn fen zordi. Bizen manz enpe plis refej, salad, legim,
dipen-konple. Mo enpe konstipe. Pa fer ase lekzersis, pa bwar ase
dilo. Move labitid difisil pou sanze. Aster mo trouv drol ki dimoun
pa'le sanze. Fasil kritike, difisil pou donn bon lekzanp.
Mo
sir bannla pe atann mwa dan horl pou nou mach domino. Domino. Enn
zoli mo, bien ron, bien plen. Mo konn sa mo la depi mo zanfan. Mo
granper ti zwe domino, mo papa ti zwe domino. Mo ser ti rod zwe me ti
defann li. Mofinn sa, tifi zwe domino. Pourtan mo Sheila-Anaïs
enn fwet dan domino; li toultan bat so bann kouzen enn bate bef …
Dan vilaz kot mo ti grandi, domino ti bien popiler. Popiler parmi
zenn, popiler parmi vie. An-ete sirtou, kan soley pa prese pou al
bwar dilo, anba pie-badamie, anba pie-friyapen, anba
pie-boukie-banane, dan lakrwaze kot lila-de-pers, anba lavarang
laboutik Zanfout, lor mel ros kot karo filao, anba pie-zanblon koste
kot lekiri-vas enn konser lor kes dibwa sone, sote, valse, bate dan
enn lanbians amikal-foupamal. An-iver dan veye mortier, domino
silansie fer letan pase ziska ki soley tris, timid-timid prepar
serkey pou lanterman. … Pourtan mazorite pa ti konn lir ousa konte.
Me zot ti konn lir ek ekrir langaz domino, desifre bann sign, fer
kalkil mantal pou devine ki domino dan lame advers. Tousa dan zot
prop lang ki lekol pa ti rekonet e ziska ler pa'le rekonet. Komie
zeni nou finn touye?
'Bonaniverser Albert!' Zot tou la? Kot
Nalini? Yer li pa ti tro bien. Malgre so malad li toultan ge sa fam
la. Sirman li pe repoze. Kimanier Roger? Dawood, ki lapoz? Rajni,
donn mwa enn ti-dou. Kamini, Rosie, Clement, Aisha … Kifer Nalini
pa la?… Tansion! … Non, pa zour mo laniverser.
- 'Dawood, nou
zwe miz zordi. Nou fou zot enn rakle.'
Dawood, li mo bon
miz domino me apart sa nou pa lasas ansam. Li mem tro kontan lasas
dan mo rezerv. Mo finn dir li aret fer so zoliker ar Nalini. Si li
kontinie mo pou oblize met enn lak ar li. … Zame mo pou konpran
dimoun kouma Dawood. Pourtan li ena enn PhD an zenetik! Enn kolos
akademik ki finn fer gran-gran dekouvert! Me li ankor kwar dan enn
Bondie personel ki li kapav priye, ki ekout so lapriyer. Si koumadir
li ti kwar dan enn lenerzi kosmik ki ti pez start Big-Beng mo pa ti
pou trouv drol parski liniver ena enn direksion, enn lentansion, enn
volonte, enn rezon-kifer. Ena enn gran lentelizans ki finn tras
desten nou kosmos. Me mo pa kwar li gagn letan pou ekout palab Dawood
…
- 'E Dawood ki to pe gagne? Aret fer fos do ta! Vey zwe!
Mo pa fek pas lor kat?'
- 'Aret zaze Albert! Konsantre, to pou
konpran!'
Konsantre? Konsantre dan zwe domino, konsantre dan
lapriyer? Kan pou rilax? Kan lamor vini? … Nalini! Mo bizen al get
li. Tansion li bizen mwa. Sa enn bay fam sa! Zame li pou dimann
koudme. Kifer li ferm limem dan enn serk, koumadir enn boukliye? Li
pa koze me mo sir li finn konn bann experyans pa korek ki finn obliz
santiman bote, bote santiman al kasiet dan koki. Parfwa bout-bout
sape, tom andeor file pou tal so soufrans lor sali glase. Enn
boyfrenn ki ti swiside parski li ti plis atire par ti-garson … Enn
aksidan bet ki ti pran lavi enn zanfan ankor tann … Enn lavi blese
par mesanste … Enn bay fam sa! Li pa finn al rod sekour dan
relizion ousa tradision. Lekontrer Dawood. Enn gran madam! Les mo al
get li.
- 'Kikenn pran mo plas vit, mo bien bizen sorti enn
kou.'
- 'Kot to pe'ale?'
- 'Dan drenaz.'
So laport ferme
akle. Drol! Pa so labitid sa. Ena mouvman andan. 'Nalini!' Personn pa
reponn? 'Nalini. Ouver laport la.' Kifer li'nn ferm so laport akle.
-
'Kifer to'nn … To pe plore? … Mo kapav rantre?'
Get sa
dezord la papa! Tou anbalao. Nalini ena enn problem me initil sey
konpran parski li pa pou koze. Kouma mo konn li, li pou mem refiz
koudme ousa soutien. Seye pa seye? Nou seye nou gete ki arive.
-
'Mo pe vinn dir twa pa bliye fet tanto.'
- 'Se vre to laniverser
zordi. Ki laz Albert?
- '76'
- 'Mo swet twa ankor boukou
lane.'
Li senser me li pe kasiet kiksoz.
- 'Bannla pe atann
twa dan horl!'
- 'Mo pa tro anvi zwenn dimoun zordi. Dir zot mo'nn
gagn enn ti endispozision … enn endizestion.'
- 'Be mo fet?'
-
'Tanto nou gete.'
- 'Nou zwenn pou dezene.'
- 'Non, mo pou manz
dan mo lasam.'
- 'Peyna nanye mo kapav fer?'
- 'Non Albert
peyna nanye ki to kapav fer, ki mo kapav fer. Parfwa zafer arive
antret san warning. Kouma to kontan dir, lerla bizen konn debat.'
-
'Les mo res dan to lasam. Mo pa pou deranz twa, mo pa pou koze. Mo
zis anvi santi to prezans.'
- 'Albert, to finn res enn sevalie
romantik.'
- 'Mo kapav …'
- 'Non! …Sori!
Zordi mo
finn gagn 76 an. Fet finn bien pase. Nalini ti vini pou enn timama.
Li'nn dir nou tou orevwar. So garson ki li ti kit dan enn kouvan kan
li ti ena mempa sez-an - enn lamour kolezien - finn reysi retras sime
ziska li e finn propoz li al viv an Amerik ar li ek so fam ek enn
trale zanfan. Drol! Nalini finn aksepte. Mo sir li pou erez laba. Enn
bay fam sa! Tou mo bann zanfan ti vini. Bann zoli zanfan, Bondie.
Beni zot! Sheila-Anaïs ti telefone. Mo leker gonfle ar boner pre
pou eklate. Ki pou arive si li eklate? Me avan, Bondie, beni mo
Sheila-Anaïs. Gid so pa. Enn bon zanfan sa!
Ki pou arive
aster? … Silans! … Silans? … Dawood ena rezon? … Wi.
…
Sheila! To ti la tousa letan la? Mo lamour!
Tatwann
pe gagn lakranp-lafiev. Depi enn tan so lasante finn vinn bien-bien
frazil. Enn ti lagrip vit-vit dezenere, vinn bronsit. Lor enn fotey
roten so fam, Klekle, asiz kot lili e get so figir pal, ramas-ramase,
marke par soufrans eklere par lalimier feb enn veyez. So respirasion
lour ar tchwenk-tchwenk. So lekor pe tranble, so ledan klake, so fron
kouver ar sier-frwad. Trwa gro kamli lor li e li pe gagn fre mem.
Trwazer-dimaten! Kot pou gagn dokter salerla? Bizen atann soley leve
pou fer dokter vini. Salerla, zot finn sirman dekros
telefonn.
"Bondie pa pran li. Samem tou mo ena".
Klekle toultan per ki enn zour li pou bizen viv tousel. So bann
zanfan finn vinn gran. Sakenn so kote pe debrouye, pe tir jab par
lake. Fale pa fatig latet bann zanfan la. Zot ena zot prop lamerdman.
Si les zot kone zot pou fer det, si bizen, pou pran avion vini.
Tatwann zame pou aksepte sa. Toultan li finn dir ki paran pa bizen
vinn fardo pou zanfan. Lexperyans lavi finn montre li ki zanfan kapav
degout zot paran si bann paran la blok devlopman bann zanfan la. Me
ena osi enn lot rezon. Tatwann enn dimounn fier ek endepandan. Li
finn pran tou prekosion me li pa ti panse ki so lasante pou fer
koustik sa vites la.
Nou trase, nou tir plan me toultan nou
plan voltize. So garson, apre so letid dokter, finn swazir pou al viv
dan enn vilaz dan Lafrik Nwar. Tanzantan gagn so nouvel. Li donn
lenpresion ki li ere. Lenpresion. Kifer zis apre lamor so gerlfrenn
dan enn axidan bet - tou axidan bet - ki li ti pran so desizion? Ler
li ti anons so desizion, Tatwann ti chomtayt pou pa les so sagren
paret. Me depi sa zour la li ti vinn enn lot. Li ti transfer tou so
lafeksion lor Klekle. Telman, ki kan li ti aprann ki so tifi enn
lesbienn li pa ti montre okenn reaksion. Koumadir nanye aster pa
kapav donn li sok. Drol tou sa. Zot deziem garson pourtan ena enn bon
job dan enn enstitision enternasional. Li finn marye, li ena de
zanfan. Kan koz li, Tatwann fer vadire li pa santi okenn fierte. Lavi
finn donn li detrwa kout matrak lor latet e akoz sa li prefer pa
montre ni so boner ni so maler.
Li tourn so latet, ouver so
lizie. So lagren lizie pa kapav kasiet so douler. Li fer enn sourir
forse pou anbet so fam.
- "To'le bwar enpe dite pir. Mo
pers enn limon ladan".
Li sakouy so latet dousman pou dir
non. Ar enn regar som-som, fatige li get Klekle, elegan dan so vie
dezabiye rouz, ki pe vey so lavi kouma enn santinel. Dan lespri
Tatwann, Klekle enn sitadel ki zordi pe protez so lavi. Li rapel kan
zot ti fek zwenn. Kouma li ti zoli! Zoli? Non. Pa zoli. Enn lot
zafer. Enn kiksoz espesial. Enn lenerzi ki pran form enn sourir, enn
lafors ki donn lavi enn gou espesial, enn bon santiman profon ki sem
lespwar dan so lantouraz. Zoli, sa zis enn konvansion. Klekle zame ti
enn konvansion. Tou so demars se enn kadans kot form, mouvman ek
traze an-armoni. Parfwa Klekle ek Tatwann ti kouma volkan ki pet
fler-dife, parfwa zot ti kouma enn larivier dilo kler ki desann depi
montagn ziska lamer, parfwa zot ti kouma ler parfime ar disel maren
dan gramaten. Zot ti tou, ansam. Dife, dilo, ler, later, lamer,
montagn. De bengali lor enn brans, de kouto ki desir lape, de gout
dilo sale ki fer lizie brile, enn senfoni ki nouvo sak fwa. Klekle
finn donn Tatwann so zenes, so nam. Samem pli gran kado enn zom kapav
gagne. Tatwann kone. Dan zot vie zour li nek bizen fouy so souvenir
pou regagn anvi viv.
- "To ankor kontan mwa?"
-
"To konn bien. Kifer to dimande?"
- "Mo kontan tann
twa rabas mem betiz".
Li pe rekoumans ris so lakord. Li
pe bien savedir. Klekle konn bien so bonom. Kan li dan so moud li enn
manzer krann. Dimoun ki pa konn li kapav sap lor kal.
- "Eta
vie kouyon! To pizama tranpe. Atann, mo al sers enn serviet ek enn
lot resanz pizama."
- "To tro kontan met mwa touni".
-
"Ki pou fer ar enn vie makatcha rasi kouma twa".
Finn
fer gard so lekor dan lamorg pou ki so bann zanfan kapav vinn asiste
so lanterman. Apre lanterman so trwa zanfan dimann Klekle ki li pou
fer. Klekle get zot ar enn sourir. Li dir zot pa bizen trakase pou
li. Tatwann ek li finn fini pran tou prekosion. Pa pou ena problem.
So gran garson propoz pou retourn dan pei, so tifi propoz pou vinn
viv ar li, so deziem garson propoz pou amenn li lot pey. Li fer so
bann zanfan konpran ki zot ena zot lavi pou viv. Sak sezon ena so
fler. Fler ge, fler tris. Sakenn ena so program e fale pa enn program
gat enn lot program. Li finn bien viv so lavi.
Li get so trwa
zanfan, fri so lamour pou Tatwann, ar boukou fierte ek emosion. Zot
zoli bann zanfan la. Wi, zot bann portre zot papa; zot pou gard so
lespri ek so zimaz vivan pou toultan. So tifi vinn asiz kot so lipie,
poz so latet lor so zenou kouma li ti abitche fer lontan sak fwa so
leker ti gro. Klekle kares so seve. So de garson get deor par lafnet.
Zot lizie mouye. Pendan detrwa segonn ena dan salon Klekle ase lamour
pou nouri liniver.
Klekle so lizie fixe lor foto Tatwann. Li
ti enn zoli zom. Zoli me sirtou bon. Li sir aster ki taler li pou
rezwenn sel zom ki finn fer li santi ki lavi enn gran kado, ki lamor
pa ve dir separasion. Antoine ek Cleopâtre pa ti ne pou viv
separe.