
©Diosez Port Louis
Kifer Rekiem? Nou panse ki li neseser fer dey pou rapel ki kikenn dan nou fami finn perdi lavi, finn kit nou pou toultan. Nou fer lapriyer, servisdemor pou ki so nam kapav repoz anpe.
Pou
mem rezon enn group kamarad ki pe grandi annonm panse ki li neseser
obzerv enn dey pou ki nou reysi debaras debri ki lesklavaz finn kite
dan nou enkonsian. Alienasion ki bann AfroKreol soufer anpes zot
chombo zot desten. Me pa zis AfroKreol ki dan sa sitiasion la. Tou
dimoun ki direkteman ou endirekteman liye ar lesklavaz (ou, mwa, nou
tou), nou bizen ansam aksepte nou responsabilite e ansam nou bizen
fer serman ki zame - Ah Bondie zame - nou pou permet sa kalite
sitiasion la refer sirfas.
Okoumansman
ti ena enn ti reflexion ki mwa ek Gerard Telot ti partaze.
Ki
bizen fer pou konsolid santiman idantite komen parmi Kreol an zeneral
ek AfroKreol an partikilie?
Eski enn konsians kiltirel komen li ase?
Eski enn pratik relizie nouvo li ase?
Eski nou pa pe fer erer bliye lepase?
Eski nou pa finn bliye bann milie esklav ki ti fini dan lagel reken?
Eski nou rapel soufrans ek lamor esklav ek bann maron?
Eski li pa neseser ki nou fer dey e priye pou nam sa bann 'pov jab la'?
Eski sa pou ed nou lie nou prezan ar nou pase pou konstrir lavenir lor enn baz solid?
Eski sa pou ed nou devlop enn konsians istorik e konpran nou responsabilite e aret dir 'pa mwa sa, li sa'?
Eski
sa pou ed nou konpran ki kan dey fini, lavi bizen rekoumanse lor enn
nouvo baz?
Ena enn danze ki 1e Fevriye vinn enn fet jalsa/tamasa. Si nou fer li vinn enn zourne dey, memwar, reflexion depi 6 er dimaten ziska 6 er tanto e apre fete? Si pandan lazourne nou tou met enn brasar nwar? Eski sa pou ed Kreol/AfroKreol pran zot desten dan zot lame e konn pran bon desizion sak fwa zot dan lakrwaze?
Rekiem, enn opera-gospel/negro-spiritiel, li enn lide ki ti dabor zerme dan latet Marie-Annick Savripène. Answit Loga Virahsawmy ti sigzere ki ti bizen mont li dan legliz pou ranforsi so karakter sakre. Amizir travay la avanse plizier kamarad finn amenn zot kontribision. Isi mo ti'a kontan remersie Alain Romaine pou materiel ki li finn donn mwa (lartik, liv, DVD) pou permet mwa met lord dan mo prop lespri. Eric Triton so kote finn kre enn term pou sa kalite travay la. Li apel sa AFROPERA. Mo kwar se koumsa ki bizen apel sa travay la: AFROPERA REKIEM.
Rekiem se osi enn ti fason servi lar kouma enn terapi pou ed nou fer fas nou realite pou nou kapav pran sime LAMOUR, LIBERTE, PARTAZ, PARDON e konstrir enn lemonn kot dimoun viv kouma dimoun.
Ki mo rol dan tousa? Mwa mo koumadir enn artizan spesialize dan lekritir ki finn bwar dilo sakre dan plizier lasours, fizionn bann dilo la pou ed nesans enn nouvo kalite dilo. Tex la finn pare; Gerald Grenade pe travay so lamizik; enn group ar talan diferan pe okip prodiksion. Answit? Pa kone! Leres dan lame Bondie!
Dev Virahsawmy
Dan legliz/lasapel. Zezi lor lakrwa dan enn plas santral. Laklos legliz sonn douz fwa. Zom, fam, zanfan anpanik, galoup depi partou. Zot kriye kouma isterik; zanfan plore. Lalimier elektrik for ek kouler madigra kas lizie.
Ozana, Ozana! Sov nou Senier!
Ozana, Ozana! Pa fer nou per!
Osekour, Osekour! Ed nou Senier!
Ozana, Ozana! Sov nou Senier!
Ozana, Ozana! Pa fer nou per!
Osekour, Osekour! Ed nou Senier!
Ozana, Ozana! Sov nou Senier!
Ozana, Ozana! Pa fer nou per!
Osekour, Osekour! Ed nou Senier!
Ozana, Ozana! Sov nou Senier!
Ozana, Ozana! Pa fer nou per!
Osekour, Osekour! Ed nou Senier!
Tou lalimier tengn. Enn spotlayt fixe lor Zezi. Enn lavwa-of koze.
( ton ironik)
Zot ki'nn tas dan kav, nouvo patiraz garanti manti-manti.
Pa bizen tris, amize baba;
Zot desten pa dan zot lame.
Atann mem!
Zot pou gagn tou - Later Promiz, paradi lor later, zot prop lerwa.
Godo pou vini, Godo pe vini.
To dan pens monwar?
Pa pran kont; dan divers ki ena nisa. Gard to lazwa.
To dan lamizer?
Pa bizen tris! Gard to lazwa.
Gard to lazwa, mo dir twa. Pa pran traka!
Malgre to soufrans, gard to lazwa.
Fer lapriyer. Tou pou korek.
Ki li pe dir?
Nam to fami pe trene? Manti sa!
Bizen donn lamess?
Fer servisdemor? Manti sa!
Tamasa, jalsa, samem so yes.
Bliye seki mo finn dir twa;
Bliye ki to bizen ed tomem si to'le mo ed twa.
Ton Pier li enn Shamann ki konn listwar so pep e li osi kone ki sakrifis neseser pou gagn liberasion. Li ena boukou tandres dan so lizie; so labarb blan Bonomnwel; li met zis enn ti langouti otour so leren; li toultan sarye enn long baton. Bann danser/dansez akonpagn sante la. Boukou lalimier kolorye kas lizie. Ladans enpe erotik, mank direspe.
Lontan planet ti enn zarden
Kot zanimo kouma dimoun,
Pie fri, pie fler kouma fouzer
Ti konn zis-zis sakenn so plas.
Paysa pa ti fer so grannwar;
Nou ti kone ki nou ete.
Me aster nou, gran bachara,
Ki nou finn fer? Ki nou finn fer?
Aster plenpos ki dirize;
Peyna limit, peyna desans.
Gourmandiz finn kas lalinn;
Egois so fren perse.
Gropalto fer so fraka;
Tiposon tas dan lamson.
Nou tou nou ti nouri later
Parski later ti nouri nou.
Aster partou kot nou pase
Zouti pe viol Mama Later.
Toupoumwa pe mont kadadak;
Motapplen finn vinn sefdorkes.
Ki nou nou fer, pov bachara?
Nou manz pistas, get sinema.
Aster plenpos ki dirize;
Peyna limit, peyna desans.
Gourmandiz finn kas lalinn;
Egois so fren perse.
Gropalto fer so fraka;
Tiposon tas dan lamson.
Nou pa manze parski nou fen,
Nou jabaljas dan konsome;
Nou aval tou resours mama;
Nou mem konsom bann tizanfan.
Konsome pe gagn repignans;
Mem zwisans rans ar konsome.
Ki nou nou fer, pov bachara?
Nou rod nou bout zwisans jalsa.
Aster plenpos ki dirize;
Peyna limit, peyna desans.
Gourmandiz finn kas lalinn;
Egois so fren perse.
Gropalto fer so fraka;
Tiposon tas dan lamson.
Gaspiyaz kouma lamizer,
Polision kouma maladi
Fer kofor riye ar profi.
Dan Lafrik yer, partou zordi,
Nou tou nou'nn vinn enn marsandiz;
Enn nimero lor letazer.
E ki nou fer dan tousala?
Nou rod nisa ek tamasa.
Aster plenpos ki dirize;
Peyna limit, peyna desans.
Gourmandiz finn kas lalinn;
Egois so fren perse.
Gropalto fer so fraka;
Tiposon tas dan lamson.
Nou konsome, nou amize
Pou pa rapel, pou zwe bliye
- Fer koumadir pa ekziste
Seki lontan ti arive.
Kapav bliye nam grandimoun
Ki pa pe repoze anpe?
Kapav bliye nam grandimoun
Ki pa pe repoze anpe?
Kapav bliye nam grandimoun
Ki pa pe repoze anpe?
Non, non, non, non, pa kapav sa!
Non, non, non, non, pa kapav sa!
Non, non, non, non, pa kapav sa!
Non, non, non, non, pa kapav sa!
Aster plenpos ki dirize;
Peyna limit, peyna desans.
Gourmandiz finn kas lalinn;
Egois so fren perse.
Gropalto fer so fraka;
Tiposon may dan lamson.
Anou kas lasenn ilizion!
Enn lavwa san lekor ki nway tou dan so tapaz; enn lavwa ki fer per.
Donn mwa de boutey Bay Kedou
Samdi mo pey twa;
Donn de boutey Bay Kedou
Samdi mo pey twa.
Napa kapav!
Donn mwa de boutey Bay Kedou
Samdi mo pey twa;
Donn de boutey Bay Kedou
Samdi mo pey twa.
Napa kapav!
Donn mwa de boutey Bay Kedou
Samdi mo pey twa;
Donn de boutey Bay Kedou
Samdi mo pey twa.
Napa kapav! Napa kapav! Napa kapav! Napa kapav!
Ton Pier, antoure ar zanfan (tifi ek garson melanze).
Kan enn fami perdi lavi
Ki bizen fer?
Bizen fer dey, servisdemor!
Si pa fer dey, servisdemor,
Ki arive?
Nam nou fami pa konn lape!
Lontan, lontan nou bann anset
Derasine depi Lafrik
Kan zot mor dan bato esklav
Ti fini dan lagel reken;
Kan zot ti mor lor later ferm
Ti fini dan lafos kominn;
Esklav maron ki zwenn tase
Ti vinn manze nouri lisien;
Nou bann anset sorti Lafrik
Pa ti gagn dernie sakreman.
Ki bizen fer? Dir for zanfan!
Bizen fer dey, servisdemor;
Fer lapriyer, dimann pardon
Pou ki zot nam repoz anpe.
Bravo zanfan! Zot finn konpran!
Aster bizen fer gran konpran.
Lor laplaz ena enn zenn pirnas mal ki pe get lorizon. Li apel Tipol. Li ena apepre vennsenk-an. Li paret vie pou so laz. Lalimier enn tipe pli som. Pandan sante la bann skelet kolorye travers-travers lasenn ar enn pa lanterman.
Mo kazie vid, mo file vid;
Mo lalinn san lamson.
Ki pese mo'nn fer, kapitenn?
Ki pese mo'nn fer?
Resif pe kat, mangliye sek;
Pwason pe mor nwaye.
Ki pese mo'nn fer, kapitenn?
Ki pese mo'nn fer?
Get Titalber, Dokter Nipat?
Vers de dan enn ek so poulia?
Pike pli bon, nisa pli vit!
Peyna pese mo kapitenn;
Zis bizen kas yenn.
Lamer monte, bato lor pie;
Dilo pe mont montagn.
Ki pese mo'nn fer, kapitenn?
Ki pese mo'nn fer?
Aswar dormi pa pe dormi;
Lespri trouble somey.
Ki pese mo'nn fer, kapitenn?
Ki pese mo'nn fer?
Get Titalber, Dokter Nipat?
Vers de dan enn ek so poulia?
Pike pli bon, nisa pli vit!
Peyna pese mo kapitenn;
Zis bizen kas yenn.
Lespri pa'le al repoze;
Touleswar mem lagign.
Ki pese mo'nn fer, kapitenn?
Ki pese mo'nn fer?
Zordi ki la! Dime nahin!
Aswar, lizour tamam.
Ki pese mo'nn fer, kapitenn?
Ki pese mo'nn fer?
Get Titalber, Dokter Nipat?
Vers de dan enn ek so poulia?
Pike pli bon, nisa pli vit!
Peyna pese mo kapitenn;
Zis bizen kas yenn.
Virzini, enn pirnas femel anviron vennsenk-an, kraze par enn lavi san dime. Kan soley kouse, li leve pou al travay. Lasenn enpe plis dan nwar. Lamizik pa akorde ar tex. Enn tifi ek enn garson danse, sakenn so kote.
Ler
li ti ena katorz an
Li ti fer enn gran aksidan
Dan site kot li
ti reste
Enn swar dan nwar li zwenn tase
Grengale la ti so
vwazen
Ena mem dir ti so kouzen
Li finn vinn vie a
vennsenk-an
Pou tou dimoun li enn pastan
Kan tou dimoun finn al
dormi
Li leve pou rod so kari
Li finn ne dan lonbraz lavi
Li
pou mor dan lonbraz lavi
2
Dan enn ti fet
kot so fami
Li fer konesans Ti Gaby
Ki promet li bel
lamizman
Si li swiv li dan enn kanpman
Depi sa zour la
touleswar
Li fer roupi dan marenwar
Li finn vinn vie a
vennsenk-an
Pou tou dimoun li enn pastan
Kan tou dimoun finn al
dormi
Li leve pou rod so kari
Li finn ne dan lonbraz lavi
Li
pou mor dan lonbraz lavi
3
Vit-vit li gagn
repitasion
Ti Gaby konn fer promosion
So komision rekta li
pran
Depresiasion pa dan so plan
Fer maximem avan liver
Zenes
ize peyna valer
Li finn vinn vie a vennsenk-an
Pou tou
dimoun li enn pastan
Kan tou dimoun finn al dormi
Li leve pou
rod so kari
Li finn ne dan lonbraz lavi
Li pou mor dan lonbraz
lavi
4
Zordi li finn gagn
vennsenk-an
Deza bann kliyan koz foutan
Zot trouve ki li finn
vinn rann
Ti Gaby finn rod enn pli tann
Enn marsandiz dernie
model
Pou so bann kliyan dan lotel
Li finn vinn vie a
vennsenk-an
Pou tou dimoun li enn pastan
Kan tou dimoun finn al
dormi
Li leve pou rod so kari
Li finn ne dan lonbraz lavi
Li
pou mor dan lonbraz lavi
Bann tigroup lor lasenn. Bann zom deside, bann fam nek swiv.
Akoz bannla nou tou dan pens!
Akoz bannla nou gagn nou rens!
Akoz bannla midi divan;
Kouma talon nou tas deryer.
Bannla tap plen! Bannla tap tou!
Bannla taker! Bannla krever!
Bannla voler! Bannla souser!
Akoz bannla nou pas mizer!
Ozana, Ozana! Sov nou Senier!
Ozana, Ozana! Pa fer nou per!
Osekour, Osekour! Ed nou Senier!
Ozana, Ozana! Sov nou Senier!
Ozana, Ozana! Pa fer nou per!
Osekour, Osekour! Ed nou Senier!
Ozana, Ozana! Sov nou Senier!
Ozana, Ozana! Pa fer nou per!
Osekour, Osekour! Ed nou Senier!
Ozana, Ozana! Sov nou Senier!
Ozana, Ozana! Pa fer nou per!
Osekour, Osekour! Ed nou Senier!
Move fatra! Al rod rasinn
Si to'le gagn enn bon meksinn.
Ozana dan vid! Ozana dan vid!
To'le gerizon ar fos solision!
Aret fer fos, aret fer fos!
Geri kanser ar panadol?
Aret fer fos, aret fer fos!
Geri kanser ar panadol?
Aret fer fos, aret fer fos!
Geri kanser ar panadol?
Enn santer ek so lagitar. Lasenn dan demi-nwar. Spotlayt lor santer.
Samdi ek Dimans
Zwisans fer maja ar zwisans.
Ler Lendi leve, latet karousel.
De dan enn baba, meksinn paspartou.
Mo nek ploye, mo redormi.
Momem Lendi Kordonie.
Travay anretar kapav atann;
Zanimo gagn fen kapav atann;
Tetinn vas gonfle kapav atann;
Zanfan ki malad kapav atann.
Lendi kordonie dan nisa rom tropik,
Samem so yes.
Samdi ek Dimans
Pa koz lekonomi, pey kont;
Kan Lendi leve, lerla va gete.
Det kapav atann kan zwisans lor baz;
Pa pans traka, pans tamasa.
Lendi kordonie sakre!
Samdi ek Dimans
Fete zanfan ziska zot rans;
Kan Lendi leve va pey lokasion;
Fer reparasion; pey fiz profeser.
Bliye problem; mazinn zwisans.
Dime, Lendi va gete.
Travay anretar kapav atann;
Zanimo gagn fen kapav atann;
Tetinn vas gonfle kapav atann;
Zanfan ki malad kapav atann.
Lendi kordonie dan nisa rom tropik,
Samem so yes.
Enn santez (Virzini) ar so jembe rann zariko. Lasal dan nwar net. Prozekter lor santez.
Kan
Samdi swar vini
Sof to
ravann, dres lagitar;
Met
dan lanbians, fer labous dou;
Mete
sofaz, mete choula.
Ti-la-e
kachakacha!
Sis zour
dan travay;
Enn sware
divers
Pou regagn balans.
Ler Dimans vini
Dir
Zezi mersi.
Kan
Samdi swar vini
Rapel
fami, rapel kamwad;
Rapel
vilaz, rapel kartie;
Rapel
seki fer lavi dous.
Ti-la-e
kachakacha!
Kan
Samdi swar vini
Debit-kredit
to lasemenn;
Gete
kote bon vinn pli bon;
Pa
bon perdi so lepeser.
Ti-la-e
kachakacha!
Sis
zour dan travay;
Enn
sware divers
Pou
regagn balans.
Ler
Dimans vini
Dir
Zezi mersi.
Ler
Dimans vini
Dir Zezi mersi.
Ler
Dimans vini
Dir Zezi mersi.
Ler
Dimans vini
Dir Zezi mersi.
(Blakout)
Blakout kontinie. Enn roulman tanbour. Enn ti lalimier alime. Enn group dimoun, zom ek fam annonm egal, labouzi alime dan lame pe priye.
Bizen rapel, bizen priye
Pou ki dime pa repete
Erer ki yer fer larm koule,
Disan fane.
Bizen rapel, bizen priye
Pou ki dime pa repete
Masak zanfan Mama Lafrik,
Mama Later.
Bizen rapel, bizen priye
Pou ki dime pa repete
Tretman dimoun kouma bebet,
Bebet san nam.
Bizen rapel, bizen priye
Pou ki dime nou pa bliye
Nou tou zanfan dan mem fami,
Fami Zezi.
Anou priye! Anou priye
Pou tou bann nam ki andetres
Repoz anpe.
Pou bann kadav ki'nn vinn koray;
Ki'nn fertiliz mama later
San lanterman, san lapriyer,
Anou fer dey, anou priye
Pou ki dime pa vinn parey
Kouma lavey.
(Boukou labouzi partou. Ton Pier ek ker koumans enn sante ki dir ki dime kapav meyer. Bann danser ek dansez koste enn ar lot)
Boukou erer dan lepase,
Pase lontan, pase resan
Finn fer zarden vinn enn dezer.
Aster anou koriz erer;
Anou souy larm, efas tristes;
Replant lamour; kiltiv partaz;
Nouri pardon.
Peryod dey pe fini;
Nou finn fer sakrifis;
Finn fer servisdemor.
Aster nam grandimoun
Kapav repoz anpe.
Tou dimoun dir 'pa mwa, li sa';
Anverite nou tou antor
- Sakenn so par dibien, ditor.
Dey finn fini, pa savedir
Rant dan nisa, rant dan zwisans;
Aster nou ed nouvo nesans;
Enn renesans.
Peryod dey pe fini;
Nou finn fer sakrifis;
Finn fer servisdemor.
Olie rant dan zwisans,
Nou ed nouvo nesans.
Lalimier pir kristal ekler partou. Tipol ek Virzini sakenn so kote, ranpe pou sorti dan trou; zot reysi; zot finn rezenere; zot dans enn bale kot klasik ek modern, Endien, Afriken ek Eropeen an fizion.
Bravo Virzini, bravo nou fifi!
To'nn reysi travers dan laport sere;
Remont lapant ki amenn liberte.
Bravo nou Tipol, bravo nou garson!
To'nn reysi travers dan laport sere;
Anter sereng ki detrir liberte.
Kan trou nwar pe bwar soley;
Orbit lalinn pe fer wit;
Kan pol nor pe zwenn tropik,
Napa bes lebra mo baba,
Napa bes lebra.
Kan gramaten gagn gou rans;
Lanzelis sonn kabose;
Kan pol sid zwenn ekwater,
Napa bes lebra mo baba,
Napa bes lebra.
Kan dibri yer kas nisa;
Memwar lontan kraz boja;
Souvenir lour fer maja,
Napa bes lebra mo baba,
Napa bes lebra.
Virzini, to bien grosie!
Me, fatra, mo kontan twa!
Nou tras sime, ranz bann pon;
Prepar nesans nou baba,
Nesans nou baba.
Enn lavwa-feminen-of (Virzini) dir/sant Magnifikat.
Mo nam selebre grander mo Senier,
E mo lespri ranpli ar boner grasa Bondie mo Sover.
Li finn poz so regar lor enn fam san valer
E aster pou toultan mo pou res Bienere.
Bondie TOUPWISAN finn donn mwa gran kiksoz;
So nom beni li sakre;
Li pardonn tou ki konsian so grander.
Ar lafors so lebra
Li'nn fer vantar fane;
Li'nn fer dominer perdi zot pouvwar;
Bann ki anba net pe gagn dinite;
Bann ki pe gagn fen zot vant pe ranpli
E bann risar aster pe bat lamok.
Dey finn fini! Nam nou anset
Aster kapav repoz anpe.
Ale Kolo bat to ravann!
Sot likou poul, debous boutey!
Aster Kreol pou amize!
Tansion zanfan! Tansion! Tansion!
Avan koumans selebrasion
Nou dir ansam 'Bondie mersi'.
Nou fer serman, nou fer serman
Zame ankor nou pou permet
Lespri gourman ek egois
Sem laterer ek lamizer;
Fer inosan nway dan tourman.
Fisprodig finn retourne!
Alelouya! Alelouya!
Erer yer finn efase!
Alelouya! Alelouya!
Mama-Papa dan lazwa!
Alelouya! Alelouya!
Aster nou kapav selebre!
Alelouya! Alelouya!
Nou kriye for, nou kriye for;
Nou sant anker, nou sant anker:
Alelouya! Alelouya!
Nouvo lavi pe koumanse.
Alelouya! Alelouya!
Kouma Zezi resisite,
Met bann imen lor bon sime
Nou sakrifis pe donn nesans
Nouvo zordi, nouvo dime.
Alelouya! Nou sant anker!
Alelouya! Nou sant for-for
Nouvo lavi ki koumanse:
Rwayom Bondie lor later.
Rwayom Bondie lor later.
Rwayom Bondie lor later.
Sak dimoun ena enn labouzi dan so lame.
Alelouya! Nou sant anker!
Alelouya! Nou sant for-for
Nouvo lavi ki koumanse.
Alelouya! Nou sant anker!
Alelouya! Nou sant for-for
Nouvo lavi ki koumanse.
Alelouya! Nou sant anker!
Alelouya! Nou sant for-for
Nouvo lavi ki koumanse:
Rwayom Bondie lor later.
Rwayom Bondie lor later.
Rwayom Bondie lor later.
Rwayom Bondie lor later.
1Gerard Telot, Dev Virahsawmy, Gerard Sullivan, Marie-Annick Savripène, Filip Fanchette, Alain Romaine, Roger Cerveaux, Loga Virahsawmy, Alex Maca, Anushka Virahsawmy, Jocelyn Gregoire, Mario Poisson, Menwar, Eric Triton,